TIN TỨC

Lê Thị Kim - Nữ sĩ đa tài

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2023-10-18 11:17:15
mail facebook google pos stwis
690 lượt xem

Kỷ niệm 93 năm Ngày Phụ nữ Việt Nam (20/10/1930 - 20/10/2023)

LẠI VĂN LONG

39 năm trước, khi tôi bắt đầu vào đại học thì chị Lê Thị Kim đã nổi tiếng với tư cách một nhà thơ. 9 năm sau, lúc làm phóng viên Báo Công an TPHCM (CATP), tôi kinh ngạc khi tòa soạn mở phòng tranh Lê Thị Kim và bán được 22/38 bức sơn dầu - một thành công quá sức tưởng tượng đối với một họa sĩ vừa “chào sân”.

Hơn 10 năm nữa trôi qua, nhà thơ, họa sĩ Lê Thị Kim bất ngờ được dư luận chú ý với tư cách “sếp” một công ty kinh doanh bất động sản ăn nên làm ra. Lúc chuẩn bị viết bài này, tôi càng nể hơn khi biết chị đã làm gần xong luận án về hóa dầu, nhưng chưa kịp bảo vệ thì chồng qua đời, nên ước mơ tiến sĩ phải gác lại. Chị còn là vô địch bóng bàn nữ 4 năm liền thời sinh viên, tác giả của gần 100 bài thơ được phổ nhạc. Có những bài thơ được 5 nhạc sĩ cùng phổ nhạc. Có mùa báo xuân, thơ của chị cũng được đăng trên 60 tờ báo. Đặc biệt chị là một trong những người sáng lập Hội Nhà văn TPHCM năm 1981 và giữ nhiều cương vị cho đến bây giờ!

MƯỜI NĂM “TRUNG THÀNH” VỚI THƠ

Hơn 40 năm qua, “kỳ nữ” (người con gái tài, sắc) Lê Thị Kim (LTK) đã “lên báo”, “lên tivi”... rất nhiều và được vô số người yêu thơ, họa các thời kỳ mến mộ. Nhưng không nhiều người biết rằng bên cạnh những thành công rực rỡ về nghệ thuật, khoa học hay kinh doanh, LTK là một số phận chịu nhiều thử thách. Người phụ nữ xinh xắn, nhỏ nhẹ, khiêm nhường... với những sáng tác thơ lẫn họa tưởng chừng mong manh, dễ vỡ, dễ khóc... ấy lại có ý chí vượt khó đáng khâm phục!

Tên thật của chị là Lê Thị Ngà, SN 1950 ở Thanh Hóa. Gia đình có 6 chị em và cả mẹ cùng lót chữ “Kim” nên chị chọn bút danh “Kim” đến bây giờ. Chị đến với thơ từ thời đầu sinh viên khoa Hóa - Đại học Khoa học. Có một buổi hẹn hò và người ấy đã trễ hẹn làm chị buồn, nảy ra bài thơ “Hoa tím”... Đó là sáng tác đầu tay của LTK, nhưng chị bắt đầu được chú ý với bài “Khi tình yêu đến” đăng trên báo Văn Nghệ TPHCM năm 1978; sau đó là bài “Đừng nhìn em như thế”, với những câu dễ thuộc, dễ nhớ và rất rung động: “Đừng nhìn em như thế/ Cháy lòng em còn gì/ Sự nồng nàn của bể/ Cuốn mất lòng em đi...”. Bài thơ được nhiều nhạc sĩ cùng phổ nhạc... Trong năm 1980, chị được tặng thưởng thơ hay của báo Văn Nghệ - Hội Nhà văn Việt Nam cho cụm thơ 3 bài được giới sinh viên thời đó rất thích: “Thu”; “Vòm me mùa hạ” và đặc biệt là bài “Tôi và cỏ” (với những câu như: Trong tiếng khóc chào đời của tôi/ Có mùi thơm cỏ mật/ Trong tiếng cười thứ nhất/ Có hương vị cỏ gừng/ Lần đầu xòe đôi mắt/ Gặp cỏ gà rưng rưng...). Năm 1980 dù chưa ra Trường Sa, nhưng chị cũng làm nhiều người kinh ngạc, khâm phục với bài thơ “Gần lắm Trường Sa”... “Hởi quần đảo cuối trời xanh/ Như trăm hạt thóc vãi thành đảo con/ Sóng bào mãi vẫn không mòn/ Vẫn còn biển cả vẫn còn Trường Sa...”, bài thơ được phổ nhạc và bài hát cùng tên cũng đã được giải thưởng âm nhạc. Là nữ nhà thơ duy nhất tham gia nhóm ca khúc chính trị của Hội trí thức yêu nước với những sáng tác nổi bật, lưu diễn nhiều nơi, nên LTK càng được nhiều người biết đến. Năm 1990, chị được bạn đọc báo Tuổi Trẻ bầu chọn là nhà thơ trẻ được yêu thích nhất. Hai lần được biểu dương Văn học trẻ TPHCM 20 năm và 30 năm vào các đợt 1975 - 1995; 1975 - 2005; chị còn được vào danh sách 13 phụ nữ tài năng của TPHCM cùng nhiều người nổi tiếng trên các lĩnh vực khác...

Ngoài gần trăm bài thơ được nhiều nhạc sĩ nổi tiếng phổ nhạc và một cái tên khó quên trong “làng thơ” Việt Nam hiện đại, LTK còn được biết đến là một nữ họa sĩ từng nhiều lần triển lãm tranh ở trong nước và ở Mỹ với những tác phẩm rất đặc sắc mang “thương hiệu” LTK!

NHỮNG CÔ GÁI “CỔ DÀI”

Sau hơn 10 năm (1978 - 1989) rất thành công với thơ, năm 1990 LTK âm thầm chuyển sang vẽ tranh. Chị cho biết đã học vẽ từ cha - một thầy giáo dạy toán và Pháp văn nhưng đam mê hội họa. Nhớ cha chị lại cầm cọ... Đầu tháng 01/1993, giáp Tết Quý Dậu, tại tòa soạn Báo CATP, 110 Nguyễn Du, quận 1, nhà thơ LTK đã mở triển lãm tranh đầu tiên với 38 bức sơn dầu. 33 năm sau, chị kể với chúng tôi rằng: “Anh Huỳnh Bá Thành - Tổng biên tập Báo CATP khi ấy (vốn là họa sĩ Ớt nổi tiếng từ trước 1975) đã đánh giá cao các tác phẩm hội họa của Kim với câu nói nhiều người còn nhớ: “Tranh đẹp vầy mà không triển lãm thì uổng phí quá!”. Chính anh đã chọn giá từ 500, 700 đến hơn 1.000USD mỗi bức, chứ Kim vẽ xong cũng không biết nên bán với giá nào!”. Ngày ấy tôi - tác giả bài viết này đang là phóng viên Báo CATP, cùng với anh chị em trong cơ quan rất tự hào mỗi khi tòa soạn khai trương những phòng tranh từ thiện, bán các tác phẩm của các họa sĩ nổi tiếng như vậy. 50% số tiền thu được sẽ trở thành những phần quà Tết cho đồng bào nghèo ở khắp các vùng miền đất nước. Trong 38 bức tranh của LTK triển lãm hôm đó, đã bán được 22 bức với số tiền 12.000USD, tương đương với 30 lượng vàng (theo giá vàng hiện nay khoảng 2 tỷ đồng), một nửa trong số tiền đó được đưa vào quỹ từ thiện - xã hội của Báo CATP để giúp đỡ đồng bào nghèo v.v...

Đầu tháng 12/2016, tại Hội Mỹ thuật TPHCM, LTK tổ chức triển lãm tranh lần 2 với chủ đề “Thanh âm từ lồng ngực trái”. Lần này tác phẩm của chị triển lãm cùng tác phẩm của con trai là họa sĩ Nguyễn Trọng Hiếu - SN 1993. Hai mẹ con đã trích ra 76 triệu đồng từ tiền bán tranh để góp vào Quỹ học bổng Môtô do hai nhà văn Nguyễn Đông Thức và Đoàn Thạch Biền thành lập từ năm 2012.

Lần thứ 3, tranh LTK xuất hiện trong Gallery Littman - Trường đại học Portland, Oregon, Hoa Kỳ vào tháng 8/2010 cùng một số họa sĩ nữ Việt Nam, như: Cao Thị Được, Đặng Thị Dương, Trần Thùy Linh, Nguyễn Thị Quang Vinh...


Nhiều người đánh giá tranh của LTK tràn đầy nữ tính với màu tím chủ đạo (đây là màu áo dài đồng phục của trường nữ trung học Gia Long ngày xưa - nơi chị từng học), những nét vẻ duyên dáng, nhẹ nhàng như thơ của chị. Đặc biệt chị thường vẽ những cô gái có cổ dài, rất dài với biểu cảm rất tâm tư, sâu lắng. Chúng tôi đã hỏi vì sao, và chị giải thích: “Trong cuộc sống Kim gặp nhiều điều không may, như chồng (nhà văn Đông Quân) chết khi hai con trai còn nhỏ, Kim phải một mình nuôi con. Con trai út của Kim không may bị khuyết tật, Kim phải cố làm mọi cách để giúp con... rồi vô vàn những khó khăn, thử thách khác... Những cô gái trong tranh của Kim muốn ngẩng cao đầu để tìm hướng đi, để vượt qua chính mình, để chu toàn bổn phận làm người... Vì thế họ có cổ dài hoặc rất dài”... Nhờ những ước vọng và tâm tư trong sáng tác này, tranh LTK trở nên độc đáo, rất riêng, không “đụng hàng” và gây tò mò, thích thú cho người mê tranh. Theo thông tin báo chí, vào cuối tháng 10/2020, 27 nữ họa sĩ trưng bày 38 tác phẩm tại triển lãm “Nhịp cầu xanh 2020”, nhằm góp tiền bán tranh ủng hộ đồng bào bị thiệt hại vì lũ lụt ở miền Trung. Bức trang “Mắt tím” của nhà thơ LTK vẽ một cô gái cổ rất dài, tóc bay theo gió và hoa đã bán được giá cao nhất (khoảng 1.000USD)...

Ai trong chúng ta cũng có một người mẹ tần tảo, hy sinh vì con. Người mẹ LTK làm chúng ta rưng rưng với những câu thơ dành cho hai con sớm mồ côi cha, trong đó con trai út không may chịu tật nguyền: “Vì con đi hết đường này/ Thôi đành số phận cát bay đá mòn/ Mẹ như một cánh lá non/ Khi cha bặt vắng mẹ còn hư vô/ Vì con mẹ phải tự ru/ Thôi thì ráng nốt kiếp hư vô này!”. Và những nghị lực phi thường cùng với tài năng của chị đã để lại cho đời hàng trăm tác phẩm thơ, nhạc, họa... Cùng tấm lòng hướng đến thương yêu, chia sẻ...

Bài viết liên quan

Xem thêm
Tác giả Phùng Hiệu: Nhà văn đi làm báo sẽ dễ hơn nhà báo đi viết văn
Với kinh nghiệm nhiều năm trong nghề, nhà báo Phùng Hiệu đã chia sẻ những chiến lược và phương pháp độc đáo giúp duy trì sự cân bằng giữa công việc viết báo và sáng tác sách.
Xem thêm
Nơi sâu thẳm trái tim vị tướng
Bài viết của Trung tướng, PGS-TS NGUYỄN ĐỨC HẢI, Nguyên Viện trưởng Viện chiến lược quốc phòng, Bộ Quốc phòng
Xem thêm
Đan Thanh - nghệ sĩ kết nối thi ca và hội họa
Với hiểu biết khiêm tốn của một nhà giáo hâm mộ văn học nghệ thuật, tôi được biết thầy giáo - nhà văn Nguyễn Thanh. Thầy Nguyễn Thanh tên thật là Nguyễn Tấn Thành sinh ra tại xã Tân Quới, quận Bình Minh, Cần Thơ (nay thuộc Vĩnh Long). Khi làm văn nghệ, thầy Nguyễn Thanh còn dùng những bút danh khác để viết cho nhiều thể loại bài khác nhau : Thanh Huyền, Ngũ Lang, Đan Thanh, Phương Đình, Tương Như, Diễm Thi, Minh Khuê, Minh Văn, Lan Đình, Chàng Văn… Thầy tốt nghiệp Đại học Sư phạm - Cử nhân Văn khoa và đã qua 3 năm chưong trình Cao học Văn chương và Ngoại ngữ tại Đại học Văn khoa Sài Gòn (1975).
Xem thêm
Giao hưởng Điện Biên – thành tựu mới của nhà thơ Hữu Thỉnh
Chiến thắng Điện Biên là một chiến thắng vĩ đại của chúng ta “Lừng lẫy Điện Biên chấn động địa cầu” (Tố Hữu). Chiến thắng đó làm rạng danh nước Việt trên thế giới. “Nước Việt Nam từ máu lửa/ Rũ bùn đứng dậy sáng lòa” (Nguyễn Đình Thi). Ngày 7 tháng 5 năm 1954, lá cờ Quyết chiến Quyết thằng bay trên nóc hầm tướng Đờ cát, ngày 12 tháng 5 Bác Hồ đã có bài thơ dài đăng trên báo Nhân Dân : “Quân ta toàn thắng ở Điện Biên Phủ”. Rồi sau đó Tố Hữu mới có bài thơ nổi tiếng “Hoan hô chiến sĩ Điện Biên”. Điện Biên còn được các nhà thơ, nhà văn Việt Nam nhắc đến nhiều trong các bài thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết. Điện Biên cũng được nhắc đến trong các cuốn sách của đại tướng Võ Nguyên Giáp và các tướng lĩnh, nhà báo của ta và phương Tây.
Xem thêm
“Chia lửa” với chiến dịch Điện Biên Phủ
Bài đăng Tạp chí Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh số 122, thứ năm 2-5-2024
Xem thêm
Nhà thơ lê Đình Hòa chỉ thấy hoa phượng trắng
Bài viết của Lê Thiếu Nhơn về nhà thơ khiếm thị Lê Đình Hòa ở Phú Yên
Xem thêm
Lãng tử trong đời, chí thú trong văn
Bài viết về nhà văn Nguyễn Hoàng Thu trên báo Văn nghệ, Hội Nhà văn Việt Nam
Xem thêm
Trong màu xanh Vàm Cỏ
Nhà văn Hào Vũ, sinh năm 1950. Quê quán: An Hải, Hải Phòng. Dân tộc: Kinh. Hiện thường trú tại 6/3 Cư xá phường 3, thành phố Tân An, tỉnh Long An. Vào Hội Nhà văn Việt Nam năm 1984.
Xem thêm
Đỗ Thành Đồng và chuyển động đường thơ
Sau gần 15 năm đắm say đến điên cuồng với thi ca, nhà thơ Đỗ Thành Đồng, hội viên Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Bình, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam đã xuất bản 7 tập thơ.
Xem thêm
Chuyện tình khó quên của Trịnh Công Sơn
Bài viết của nhà thơ Lê Thiếu Nhơn
Xem thêm
Nhà văn Di Li: Tôi bị hấp dẫn bởi người đàn ông nhân văn, tử tế
Tôi nghĩ rằng, là người văn minh thì phải chấp nhận sống chung với sự khác biệt, tuy nhiên, sự khác biệt đó nếu không tốt, muốn người ta thay đổi thì mình sẽ góp ý. Và cách góp ý của mình cũng khá hài hước nên người nghe không mấy khi khó chịu.
Xem thêm
Người tốt trại Vân Hồ
Nhà văn Trung Trung Đỉnh, Giải A cuộc thi tiểu thuyết Hội Nhà văn, 1998 – 2000) với tiểu thuyết Lạc rừng. Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007.
Xem thêm
Nhớ nhà báo Phú Bằng
Đọc bác Phú Bằng từ lâu, khi tôi còn trực tiếp cầm súng ở Trung đoàn 174 Sư đoàn 5 thời chống Mỹ. Lúc ấy bác Phạm Phú Bằng là phóng viên báo QĐND được tăng cường cho báo Quân Giải phóng Miền Nam.
Xem thêm
Nhà văn - dịch giả Trần Như Luận với tác phẩm “Tuyển tập 12 truyện ngắn Anh - Mỹ kinh điển, lừng danh”
Tháng Sáu 2022, trên Báo Thanh Niên rồi Tạp chí Văn nghệ Hội Nhà văn Việt Nam, nhà báo Hà Tùng Sơn và nhà phê bình văn học Vân Phi giới thiệu tác phẩm thứ 7 của nhà văn Trần Như Luận (TNL): tiểu thuyết Gương Mặt Loài Homo Sapiens. Trước đó, anh từng gây tiếng vang nhờ giá trị đáng kể của bộ tiểu thuyết Thầy Gotama và 8000 Đệ Tử dày tới 1.200 trang, trình làng năm 2014. Chúng tôi cũng biết tới cả trăm tác phẩm dịch của anh, cả thơ và truyện, xuất hiện trên các tạp chí Văn nghệ Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, Văn nghệ Quân đội, Non Nước, Sông Hương, v.v… Xuân Giáp Thìn 2024, nhà văn ra mắt một “dịch phẩm” hoàn toàn mới: Tuyển tập 12 truyện ngắn Anh – Mỹ kinh điển, lừng danh. Sách dày 320 trang, bìa bắt mắt. Sách được Liên hiệp các Hội Văn học-nghệ thuật Việt Nam thẩm định chất lượng và hỗ trợ kinh phí; NXB Hội Nhà văn cấp phép. Nhân một cuộc hẹn thú vị tại Quận 7, TP Hồ Chí Minh, trong một quán cà phê tao nhã, không bỏ lỡ cơ hội, tôi đã thực hiện cuộc phỏng vấn này.
Xem thêm