TIN TỨC

Ngôi nhà chung của dân tộc Việt

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2023-07-15 20:53:21
mail facebook google pos stwis
870 lượt xem

LÊ THANH HUỆ

“Chuyện trên biển cần giờ” - Truyện ngắn của Nguyễn Trường in ở Tuần báo Văn nghệ Hội Nhà văn Việt Nam số 2+3+4 (2023) Tết Quý Mão 2023.

Truyện khai thác tư liệu lịch sử dưới nhiều góc nhìn của tư duy phản biện.

Để có mạch logic, tạo nên sức hấp dẫn, tác giả đã xây dựng hình tượng đại diện văn hóa - Ông Chế Lan (để độc giả dễ liên tưởng đến vua Chế Mân). Tác giả cho ông nói về sự thật thế và lực hai bên lúc bấy giờ buộc phải hòa hoãn: “Người Chăm ta coi quốc vương Chế Mân lấy Huyền Trân làm vợ là cuộc hôn nhân chính trị. Lúc đầu  hai bên đều cho rằng nhờ cuộc hôn nhân này mà  hai nước sẽ tránh được việc binh đao.

Nhà văn đưa vào truyện sự thật lịch sử dưới góc nhìn của ông Chế Lan: “Nước Chiêm ta cũng có thời hùng mạnh, đã từng 12 lần bắc phạt Đại Việt nhằm chiếm lại châu Ô, châu Lý. Thời vua Chế Bồng Nga đã mang quân ra Bắc, đánh vào Cửa Đại An, tiến thẳng vào kinh thành Thăng Long làm vua tôi nhà Trần phải run sợ”.

Huyền Trân không phải là vương hậu chính thức, nên không được lên dàn hỏa thiêu cùng chồng.

Nó cho thấy góc nhìn thứ nhất của ông Chế Lan: người Chăm không đồng ý với việc giao đất và việc tiếp nhận Công chúa Huyền Trân như là đại sứ văn hóa của người Việt.

Nhưng để nói về sự thật lịch sử như sử ghi thì đọc sử sẽ tốt hơn.

Sáng tạo của nhà văn

Nguyễn Trường đưa đọc giả đi theo mạch hư cấu, vẫn bảo đảm tính logic, khi nói về hoàn cảnh Huyền Trân: “… ngoài người chồng, nàng không biết ai. Nàng bị nhiều thế lực thù ghét và hãm hại, nhất là tể tướng nước Chiêm móc nối với thế lực ngoại bang để cô lập, nhằm tiêu diệt nàng”.

Trong hoàn cảnh đó, tác giả xây dựng hình ảnh Huyền Trân “…đứng bên gốc cây thần hát dân ca nước Việt cho Chế Mân nghe” bài dân ca Cò Lả: “Con cò cò bay l l bay la, bay từ từ chợ phủ, bay ra ra cánh đồng...”. Quốc vương Chế Mân dù không biết tiếng Việt, nhưng vẫn tỏ ra thích thú làn dân ca có tiết tấu như vó ngựa ngài cưỡi khi ra trận lại từ miệng người vợ xinh đẹp yêu quý.

Đó là sức lan tỏa của văn hóa do có điểm chung dựng nước và giữ nước của cả hai dân tộc đã bắt đầu được giao thoa bởi tấm lòng người Việt mang từ kinh đô Thăng Long vào kinh thành Trà Kiệu.

Lịch sử không thể bao quát thời đại nên mới cần đến nhà văn viết dã sử

Ở góc nhìn thứ hai là của Trung và Mỹ Hương. Trong góc nhìn này có sự thật: Một số tàu có mã lực mạnh muốn áp sát con tàu Nghinh Ông, nhưng bị các tàu cảnh sát có tốc độ cao vượt lên dùng cờ lệnh chặn li, tất cả phải tuân theo quy ước, không con tàu nào được chạy vượt mặt tàu Nghinh Ông”. Nó là biểu tượng Nhà nước Việt Nam qua bao đời nay: luôn bảo vệ người Chăm và văn hóa Chăm Pa.

Định kiến mà Mỹ Hương tiếp thu từ người cha đã bị thay đổi do tác động của lịch sử và hiện tại để thành: “Tiếng trống trận, tiếng tù và rúc, tiếng súng thần công nổ vang trời bổng lịm tắt; trước mắt nàng cảnh thành Đồ Bàn đẫm máu, xác người Chăm, người Việt nằm ngổn ngang,...”. Nó là góc nhìn phản biện của lớp trẻ người Chăm trước kiến thức lịch sử của mình hòa quyện các hình ảnh giữ nước khi người Chăm tự nguyện sống chung và bảo vệ ngôi nhà Việt sau này.

Chuyện cho thấy nét nhân hậu của người Chăm qua thông điệp gửi con của ông Chế Lan: “Huyền Trân không có vinh quang được lên đàn hỏa thiêu để theo người hùng Chế Mân; việc trả Huyền Trân về Thăng Long là ý nguyện của Chăm Pa”.

Nó là sự nhân hậu, rành mạch của dân tộc Chăm và người Kinh, một bên muốn trả và một bên muốn đón lại người con đất Việt về lại quê hương, không phải sống lưu vong và có quá nhiều kẻ thù hảm hại.

Nó góp phần lý giải tại sao sau khi gia nhập đại gia đình văn hóa gồm hơn 54 dân tộc được gọi tên chung dân tộc Việt Nam; nhờ sự nhân hậu của các dân tộc; nguồn cội để trở thành ruột thịt, sống chết có nhau trong việc bảo vệ bờ cõi chung, đã thành công trong chống xâm lăng: Tàu, đế quốc Pháp, đế quốc Mỹ và đạo quân nhỏ của Trung Hoa buộc phải tuân lệnh Đặng Tiểu Bình xâm lược biên giới phía Bắc năm 1979.

Và khi Mỹ Hương, trong không hoàn thành nhiệm vụ thì đã có cô gái người Việt sống ở miền tây Nguyễn Hồng Loan làm tiếp. Họ là ruột thịt nên vỡ diễn là chung và nhờ đó, “Chế” Mỹ Hương cũng hoàn thành nhiệm vụ của mình.

Truyện ngắn kết lại với hình ảnh ông Chế Lan thống lĩnh “đoàn quân của ông có cả người Kinh, người Khme… hòa lẫn với người Chăm thành đội hình vững như đồng” - biểu tượng của sự đoàn kết và bình đẳng của tất cả các dân tộc sống trên đất Việt: ai có tài cao, biết rộng, không phân chia theo tiêu chí dân tộc, mà phân chia theo tiêu chí tài đức; nếu có sức dẫn dắt con dân Việt Nam vì Tổ quốc giang san thì đều được tôn vinh.

Về góc nhìn nhân loại: Truyện ngắn lý giải cuộc chiến Nga – Ucraina hiện nay bắt nguồn từ xữ lý vấn đề dân tộc không đúng, đã dẫn đến chiến tranh giữa hai quốc gia, dân tộc vốn là láng giềng, đã từng sát cánh chống họa phát xít, coi nhau như ruột thịt…

Truyện ngắn cho ta sự hấp dẫn và kiến thức nhờ vào nhiều góc nhìn gọi là phản biện cộng với sự sáng tạo của nhà văn.

Hơi thở cuộc sống từ xưa đến nay thấm đẩm vào truyện ngắn của Nguyễn Trường lại được nhà văn sắp xếp, gọt giũa, sáng tạo thêm nhằm tăng tính logic trong văn học, tạo nên sự hấp dẫn./.

Mời đọc:

“Chuyện trên biển cần giờ”

Bài viết liên quan

Xem thêm
Nguyễn Trọng Tạo mà đời vẫn say, mà hồn vẫn gió
Hôm nay 12/6, Nhà lưu niệm nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo (1947-2019) được khánh thành tại đội 6, xã Diễn Hoa, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
Xem thêm
Số phận các nhân vật nữ trong tập truyện ngắn “Đảo” của Nguyễn Ngọc Tư
Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư Sinh năm 1976 tại xã Tân Duyệt, huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau, là nhà văn, Hội viên Hội nhà văn Việt Nam. Năm 2018, cô được trao Giải thưởng Văn học Liberaturpreis 2018 do Litprom (Hiệp hội quảng bá văn học châu Á, châu Phi, Mỹ Latin ở Đức) bình chọn, dựa trên việc xem xét các bản dịch tiếng Đức tác phẩm nổi bật của các tác giả nữ đương đại tiêu biểu trong khu vực. Giải thưởng được trao hàng năm nhằm vinh danh các tác giả nữ đến từ châu Á, Phi, Mỹ Latin, Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và vùng Caribe.
Xem thêm
Lê Khánh Mai và hành trình nhà thơ nữ bứt phá
Nhà thơ, nhà văn Lê Khánh Mai đến nay (năm 2024) đã ấn hành 12 đầu sách, trong đó có 7 tập thơ, 1 tiểu thuyết, 1 tập truyện ngắn, 1 chuyên luận văn học, 1 tập tiểu luận phê bình văn học, 1 tập tản văn và tuỳ bút. Sức sáng tạo ở một tác giả nữ như vậy là liên tục và rất mạnh mẽ. Thơ là thể loại chính của ngòi bút Lê Khánh Mai nhưng văn xuôi và lý luận, phê bình cũng đạt nhiều thành tựu. Tất cả làm nên tên tuổi của một nhà thơ, nhà văn tiêu biểu của tỉnh Khánh Hoà và của văn học Việt Nam hiện đại.
Xem thêm
Trần Đàm đi tìm một bản ngã
Đã ngoài tám mươi mà mỗi lần theo ông, cánh hậu sinh chúng tôi cách ông cả giáp vẫn thấy hụt hơi. Đúng là không nói ngoa cả khi leo dốc, đường trường lẫn khi viết lách, chơi bời.
Xem thêm
Đọc Người xa lạ của Albert Camus bằng chiếc gương soi của chủ nghĩa hiện sinh
Giàu Dương Nếu triết học cổ điển đề cao bản chất và dấn thân vào việc tìm kiếm những định nghĩa về bản chất, thì trào lưu hiện sinh tập trung vào sự tồn tại của bản thể, lấy đó làm điểm khởi nguyên cho mọi sự phóng chiếu vào thực tại khách quan. Người xa lạ (L’Étranger) của Albert Camus ra đời như một dấu ấn sâu sắc của triết thuyết hiện sinh ở giai đoạn nửa sau thế kỷ XX. Là một triết gia, nhà văn tài hoa, Camus đã mở ra những cánh cửa để người đọc bước vào thế giới của “kẻ xa lạ” Meursault – một người đàn ông tự mình chọn lấy thế đứng bên lề của xã hội. Hành trình của Meursault không đi tìm một kết luận duy nhất của sự tồn tại mà chỉ trình bày sự tồn tại như nó vốn là.
Xem thêm
Một thế giới rất ‘đời’ trong sáng tác của Tản Đà
Nhà thơ, nhà báo Tản Đà (SN 1889), quê làng Khê Ngoại, xã Sơn Đà, huyện Bất Bạt, tỉnh Sơn Tây.
Xem thêm
Cây có cội, nước có nguồn
Nguồn: Báo Văn nghệ số 19/2024
Xem thêm
Khát vọng Dế Mèn
Sự ra đời của Giải thưởng Dế Mèn cùng với phát ngôn của đại diện Hội Nhà văn Việt Nam đã chạm đến khát vọng lâu nay vẫn nằm đâu đấy trong những người yêu và hiểu rõ hiện trạng văn học thiếu nhi nước nhà…
Xem thêm
Tác giả trẻ chinh phục cuộc thi Thơ Hay!
Bài viết của nhà thơ Lê Thiếu Nhơn
Xem thêm
Thấy gì qua một chùm thơ Tết?
Bài viết của nhà văn Lê Thanh Huệ trên Diễn đàn Văn nghệ của Liên hiệp các Hội VHNT Việt nam
Xem thêm
Cảm xúc hoài hương trong thơ Quang Chuyền
Bài viết của nhà thơ Trần Khoái
Xem thêm
Nhà thơ Nguyễn Văn Mạnh với Dấu thời gian
Dấu thời gian là tập thơ thứ hai của nhà báo, nhà thơ Nguyễn Văn Mạnh. Ông hiện là Trưởng ban biên tập Tạp chí Diễn đàn Văn nghệ Việt Nam, kiêm Trưởng Văn phòng đại diện Thời báo VHNT tại Hải Phòng.
Xem thêm
Khúc biến tấu “Mặt nạ hương”
 Đọc thơ, như là phép hóa thân, tan chảy cảm xúc của mình cùng cảm xúc bài thơ. Người đọc lắng lòng theo con chữ, hòa điệu với nhịp điệu của ngôn từ. Tôi may mắn tìm thấy sự đồng điệu đầy hứng thú khi đọc thơ Nguyễn Thánh Ngã.
Xem thêm
Chỉ còn lại tháng Tư thiếu nữ | Thơ và lời bình
Thơ Mai Nam Thắng - Bình thơ: Phạm Đình Ân
Xem thêm
Người trẻ thử sức với phê bình
Được biết “Những phức cảm phận người” (NXB Hội Nhà văn, 2023) là tập phê bình văn học (PBVH) đầu tay của cây bút Lê Hương, nên tôi đọc với một tâm thế trân trọng và chờ đợi.
Xem thêm