TIN TỨC

Những mất mát lớn của văn chương thế giới

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng:
mail facebook google pos stwis
105 lượt xem

Chỉ trong hai tuần vừa qua, văn chương thế giới chứng kiến những sự mất mát vô cùng to lớn khi Hilary Mantel và Javier Marías qua đời ở tuổi 70. Sự mất mát này đã khiến nước Anh mất đi một người thổi hồn vào trong lịch sử, còn người Tây Ban Nha không còn tác giả lớn nhất kể từ thời đại văn hào Cervantes.

 

Người thổi hồn vào trong lịch sử

Hilary Mantel, một trong những tiểu thuyết gia nổi tiếng nhất nước Anh, người có bộ ba cuốn sách nhận được sự hoan nghênh của giới phê bình lẫn thành công về mặt thương mại, viết về cuộc đời của Thomas Cromwell – Lâu đài sói, Đến đoạn đầu đài và The Mirror and the Light (tạm dịch: Gương thần và ánh sáng), đã qua đời hôm thứ năm (22/9) tại một bệnh viện ở Exeter, Anh, hưởng dương 70 tuổi.

Cái chết của bà theo sau một cơn đột quỵ vào hôm thứ hai khi mà trước đó bà đã chịu đựng những cơn đau mãn tính kéo dài trong phần lớn cuộc đời của mình. Mantel, tác giả của 17 tác phẩm và đã hai lần đoạt giải Booker, bán được hàng triệu bản sách… có một con đường vô cùng gian nan để đạt đến đỉnh cao này.

Bắt đầu với một tuổi thơ tràn đầy khó khăn, Mantel viết trong cuốn hồi ký năm 2003, Giving Up the Ghost (tạm dịch: Từ bỏ hồn ma) rằng mình đã phải chịu đựng rất nhiều vấn đề sức khỏe, khiến ngay cả một bác sĩ cũng phải gọi bà vào thời điểm đó là một “cô bé không bao giờ khỏe”.

Căn bệnh này khiến bà suy nhược đến mức không thể giữ được công việc thường xuyên, do đó bà được mở lối đến với văn chương. Ngay cả khi đó thì thành công cũng chỉ đến khi bà đã bước sang độ tuổi 50. Những cuốn sách về Cromwell là một bước ngoặt, khi mà các nhà phê bình cho rằng bà đã viết những cuốn tiểu thuyết lịch sử như một tác phẩm văn học cao cấp, miêu tả đối tượng không phải là những hào quang từ nhiều thế kỉ trước, mà là những con người thực sự của mâu thuẫn và tâm lí phức tạp, có thể phóng chiếu đến mọi thời đại, và độc giả đã bị cuốn theo khả năng kể chuyện của bà.

                                                                                                                                                            

                                                                                                                                                            

Tiểu thuyết gia Hilary Mantel và bộ 2 tác phẩm về Thomas Cromwell của Hilary Mantel đã được chuyển ngữ ở Việt Nam.

Hilary Mary Thompson sinh ngày 6 tháng 7 năm 1952, tại một ngôi làng ở Derbyshire, nước Anh và lớn lên trong một gia đình Công giáo Ireland.

Mẹ bà sau khi li hôn với chồng đã chuyển đến sống với Jack Mantel, một người kỹ sư, từ đó Mantel lấy họ của cha dượng. Năm 18 tuổi, bà chuyển đến London để học luật tại Trường Kinh tế London, nhưng không đủ sức hoàn thành khóa học. Sau khi kết hôn với Gerald McEwen, một nhà địa chất, bà trở thành giáo viên và bắt đầu viết lách.

Ở tuổi 20, Mantel đã được chẩn đoán mắc bệnh lệch nội mạc tử cung. Vào thời điểm đó, bác sĩ đã yêu cầu bà ngừng viết. Thế nhưng phản ứng của bà như được thuật lại trong cuốn hồi kí, đó là: “Nếu tôi nghĩ được cốt truyện nào đó, thì tôi sẽ viết nó”. Ở tuổi 27, dẫu được phẫu thuật can thiệp kịp thời, thế nhưng biến chứng từ căn bệnh ấy vẫn luôn hiện diện và ám ảnh bà. “Nó thu hẹp các lựa chọn của tôi trong cuộc sống này,” bà nói, “bao gồm cả việc viết lách.”

Bà đã hoàn thành tiểu thuyết đầu tay A Place of Greater Safety (tạm dịch: Một nơi thật an toàn hơn), lấy bối cảnh là Cách mạng Pháp, thế nhưng ban đầu đều bị các nhà xuất bản từ chối. Lúc đó bà chưa có được danh tiếng, và cuốn tiểu thuyết lịch sử dài hơn 700 trang không phải là thứ thị hiếu lúc đó ưa chuộng. Thế nhưng cuốn sách thứ hai, một cuốn tiểu thuyết đương đại xuất bản năm 1985, đã mang đến những thành công đáng kể, và trong những thập kỉ tiếp theo, bà đã liên tục viết lách.

Tuy nhiên Mantel đã không có được một sự công nhận rộng rãi cho đến năm 2009, khi Lâu đài sói cùng với bộ phim chuyển thể về Cromwell, con trai của một thợ rèn đã vươn lên trở thành một trong những cận thần đáng tin cậy nhất của vua Henry VIII ra mắt. Tờ The Times gọi đây là “cuốn tiểu thuyết tiểu thuyết phong phú, trang nhã, giàu chi tiết”.

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2020 với The Times, Mantel cho biết bà đã bị cuốn hút bởi Cromwell sau khi học ở trường trung học về vai trò của ông trong việc giải thể các tu viện Anh theo lệnh của Henry VIII. Tuy nhiên, khi đọc tiểu thuyết về ông, bà thấy ông thường vẫn được trình bày như một khuôn mẫu nhân vật ghê tởm. “Tôi nhận ra rằng có thể làm giàu thêm trí tưởng tượng từ người đàn ông này,” bà nói.

Cromwell trở thành nhân vật thống trị trong bộ ba tiếp sau. Không chỉ “đánh thức” độc giả về cuộc sống của Cromwell trong tiểu thuyết của mình; bà cũng đã giúp “chuyển thể” để đưa ông lên sân khấu broadway. Bà cũng đã đồng biên kịch chuyển thể cuốn cuối cùng trong bộ ba lên sân khấu kịch.

Ngay cả khi đã trở nên nổi tiếng, Mantel vẫn chưa bao giờ trở thành một nhân vật “cố định” trong bối cảnh văn học London. Bà sống một đời yên tĩnh ở Budleigh Salterton, một ngôi làng trên bờ biển Devon, nơi bà và chồng có phần kín đáo mỗi khi bà tập trung vào việc viết lách. Vào năm 2015, Vua Charles III đã “xức dầu Thánh” cho Mantel với danh hiệu Tư lệnh Dame, tương đương với tước Hiệp sĩ.

Sau khi hoàn thành bộ ba phim về Cromwell, Mantel mô tả đây là quá trình "vô cùng mệt mỏi" và chia sẻ rằng bà thấy mình không đủ sức để thực hiện tiếp một dự án viễn tưởng lịch sử lớn nào khác. Thay vào đó, bà dự định tập trung vào phương diện mới – thể loại kịch nghệ.

Đại diện của bà cho biết đến khi qua đời, Mantel vẫn đang viết dở ít nhất là một vở kịch và có nhiều tác phẩm khác nhau trong các giai đoạn hoàn thành khác nhau, nhưng “không có cuốn tiểu thuyết hay sách phi hư cấu nào có thể được cho xuất bản”.     

Nhà văn đương đại lớn nhất Tây Ban Nha

Javier Marías, tiểu thuyết gia người Tây Ban Nha nổi tiếng với các tác phẩm viết về bí ẩn, sự phản bội và sức nặng đạo đức của quá khứ, đã qua đời hôm Chủ nhật (18/9) tại nhà riêng ở Madrid ở tuổi 70. Nhà xuất bản của ông, Alfaguara, cho biết nguyên nhân là do viêm phổi.

Mặc dù không nổi tiếng đặc biệt ở Hoa Kỳ, thế nhưng Marías là một trong số ít nhà văn kết hợp những lời khen ngợi từ giới phê bình với lượng độc giả bán chạy. Ông đã bán được khoảng 8 triệu bản với 14 tiểu thuyết, 4 tập truyện ngắn và hàng chục tuyển tập tiểu luận. Sách của ông đã được dịch ra 46 thứ tiếng.

Marías có được danh tiếng trong nền văn chương Tây Ban Nha mà tác giả nào cũng ao ước có. Tiểu thuyết của ông được chào đón như những “bộ phim bom tấn mùa hè”, ông thực tế đã nhận được mọi giải thưởng dành cho một nhà văn Tây Ban Nha, và ông thường xuyên được dự đoán là chủ nhân mới nhất của giải Nobel Văn học. Hầu hết các nhà phê bình coi ông là nhà văn Tây Ban Nha vĩ đại nhất còn sống, một số người khác thì nói là vĩ đại nhất từ sau thời Cervantes.

Javier Marías và hai tác phẩm được biết đến sớm của ông.

Không chỉ là tiểu thuyết gia, Marías cũng đã đảm nhận chuyên mục hàng tuần trên báo El País, tờ báo hàng đầu của Tây Ban Nha, nơi ông viết ra suy nghĩ của mình về mọi thứ, từ làn đường dành cho xe đạp cho đến chính phủ Tây Ban Nha đương nhiệm.*

Javier Marías Franco sinh ngày 20 tháng 9 năm 1951 tại Madrid, là con trai của Julián Marías, một triết gia và Dolores Franco, một tiểu thuyết gia. Khi Javier được vài tháng tuổi, gia đình của ông chuyển đến Massachusetts, nơi cha ông có học vị giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Wellesley. Một vị trí tạm thời khác vài năm sau đó đã đưa họ đến New Haven, Connecticut, nơi cha ông dạy học tại Yale.

Gia đình Marías là người phóng khoáng và trí thức, còn Javier thì ngấu nghiến sách, đặc biệt là những câu chuyện phiêu lưu của Joseph Conrad và Robert Louis Stevenson. Vào năm 1973, ông trở lại Tây Ban Nha để học tại Đại học Complutense của Madrid, tốt nghiệp với bằng triết học và văn học.

Sự nghiệp phiên dịch của Marías lên đến đỉnh cao từ năm 1983 - 1985, khi ông giảng dạy tại Đại học Oxford về lý thuyết dịch thuật. Sau Oxford, Marías trở lại Madrid, và ngoài chuyến du ngoạn hiếm hoi với tư cách là một giáo sư thỉnh giảng ở Anh, ông ít nhiều ở Madrid và sống trong một căn hộ đầy bụi bặm và sách trên một trong những quảng trường lâu đời nhất của thành phố này.

Vào đầu thế kỷ, Marías đã trở thành nhân vật văn học hàng đầu không thể tranh cãi ở Tây Ban Nha, với Your Face Tomorrow, một sử thi mà các nhà phê bình so sánh với bộ Đi tìm thời gian đã mất của Proust hay Ulysses của Joyce. Tuy thế ông lại coi nhẹ sự nổi tiếng của mình, và nói đùa rằng những so sánh như vậy không khiến tài năng của ông tăng lên, mà còn làm giảm thành tựu của các tác giả lớn khác.

Khi The Infatuation đoạt giải Sách quốc gia do nhà nước trao tặng, một trong những giải thưởng văn học cao nhất của Tây Ban Nha, ông đã từ chối số tiền thưởng 20.000 USD, vì ông không muốn “mắc nợ chính phủ dưới bất kỳ hình thức nào”. Tại Việt Nam, hai tác phẩm Trái tim bạc nhược và Người đàn ông đa cảm của ông đã được chuyển ngữ cũng như giới thiệu từ rất sớm.

THUẬN NGÔ dịch từ The New York Times/ VNQĐ

 

Bài viết liên quan

Xem thêm
Điểm lại các giải Nobel Văn học trong 10 năm trở lại đây
Từ năm 2010 đến nay, giải Nobel Văn học 2 lần thuộc về tác giả Mỹ (2020, 2016), các tác giả còn lại lần lượt thuộc các quốc gia: Áo, Ba Lan, Anh, Belarus, Pháp, Canada, Trung Quốc, Thụy Điển và Peru.
Xem thêm
Sức sống mãnh liệt trong thơ Louise Glück
Nhà thơ Louise Glück là một tên tuổi còn ít nhiều xa lạ với bạn đọc Việt Nam. Năm 2004, thơ và một số tiểu luận của bà xuất hiện khiêm tốn trong tuyển tập 15 nhà thơ Mỹ thế kỷ XX
Xem thêm
Cheslav Milos - Lương tri và bản sắc tâm hồn Ba Lan
Nhà thơ, nhà văn kiêm dịch giả Cheslav Milos
Xem thêm
Cho nhau một chút an lành
Tôi muốn chợp mắt một chút để nghỉ ngơi nhưng xe cứ nhảy dựng vì ổ gà, luồng sáng chiếu lên mặt kính làm chói mắt và tiếng còi xe inh ỏi liên tục nhấn lên nên giấc ngủ không thể nào đến được.
Xem thêm
Colombre (Trương Văn Dân dịch)
Dino Buzzati sinh năm 1906 tại Belluno, mất năm 1972 ở Milano (Italia)
Xem thêm
Đi tìm vẻ đẹp mong manh và bất tận của văn học Nhật Bản
Nhật Bản là đất nước của tinh thần duy mỹ. Người Nhật sống hết mình với hoạt động sáng tạo, thưởng thức, trân trọng và bảo tồn cái đẹp.
Xem thêm
Hình tượng người mơ mộng trong tiểu thuyết “Đêm trắng” của Dostoievsky
Trong những năm 1800 – 1859, lịch sử nước Nga có nhiều biến động dữ dội mà tiêu biểu là sự xuất hiện của tầng lớp tư sản mới cấu kết với chế độ phong kiến. Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc thoát khỏi ách nông nô chuyên chế diễn ra mà vai trò lãnh đạo thuộc về những người trí thức quý tộc tiến bộ. Trong xã hội, tầng lớp quý tộc thượng lưu và các tầng lớp dân nghèo như nông nô, công chức nhỏ mâu thuẫn sâu sắc. Giữa lúc đó, nhân dân Nga đã giành lấy thắng lợi trong cuộc chiến tranh vệ quốc chống lại quân đội của Napoléon (1812). Chính thắng lợi này đã củng cố tinh thần đấu tranh vì tự do dân chủ, là tiền đề dẫn đến cuộc khởi nghĩa tháng Chạp (1825). Cuộc khởi nghĩa này đã thất bại, phong trào đấu tranh chống ách nông nô chuyên chế lắng xuống rồi lại bùng lên dữ dội vào những năm 1850 khi nước Nga chịu thất bại trong cuộc chiến với Thổ Nhĩ Kì và quân đồng minh Anh – Pháp (1853 – 1856).
Xem thêm
Nhà văn Trung Quốc Diêm Liên Khoa: Viết văn là… thiên mệnh
Tàn nhẫn, bóng tối, sự sa đọa khốn cùng là thế giới văn chương của Diêm Liên Khoa.
Xem thêm
Sự thật ít ai biết về bài thơ tình Nga làm thổn thức hàng triệu người Việt
Năm tháng đắng cay hơn, năm tháng ngọt ngào hơnEm mới hiểu bây giờ anh có lý
Xem thêm
Andrei Voznesensky - Kiến trúc sư của thơ Nga hiện đại
Andrei Voznesensky là nhà thơ Nga độc đáo và tài năng
Xem thêm
Thơ Orazmurad Muradov
(Vanchuongthanhphohochiminh) - Nhà thơ, nhà văn, dịch giả Orazmurad Muradov sinh năm 1974, tại thành phố Ashgabat, thuộc nước Cộng hòa Tuốc-mê-nít-xtan. Ông tốt nghiệp Đại học quốc gia Turkmen mang tên Magtymguly. Bắt đầu sự nghiệp của mình vào năm 1994 với tư cách là một phóng viên báo Nesil. Ông viết văn, thơ và tiểu luận. Một số bài thơ và bài luận của Orazmurad Muradov đã được dịch sang tiếng Anh, Nga, Azerbaijan, Kyrgyzstan, Uzbek, Nepal, Croatia và Hindi...
Xem thêm
Samuel Marshak - người kể chuyện cổ tích cho thiếu nhi
Samuel Marshak (1887-1964) là nhà thơ Nga, tác giả kinh điển của văn học thiếu nhi xô-viết (bao gồm thơ, truyện cổ tích, kịch).
Xem thêm
Dostoevsky – nhà văn của lương tri
Các nhân vật của đại văn hào Nga Dostoevsky bị chèn ép trong xã hội nhiều bất công nhưng vẫn giữ được phần “người” trong tâm khảm.
Xem thêm
Từ Booker đến Nobel: Một năm tuyệt vời của văn học châu Phi
Các giải thưởng văn học quốc tế quan trọng của năm nay đã thuộc về các nhà văn đến từ châu Phi và cộng đồng hải ngoại. Damon Galgut, Mohamed Mbougar Sarr, Abdulrazak Gurnah… đã chia sẻ những giải thưởng có ý nghĩa thế nào với họ.
Xem thêm
Chùm thơ Abdaliyeva Perisat Koshoevna
Nhà thơ Abdaliyeva Perisat Koshoevna – sinh ngày 15 tháng 3 tại làng Pogranhich (Kazybek), Quận At-Bashinsky, Cộng hòa Kyrgyzstan. Chị bắt đầu sự nghiệp sáng tác ở tuổi 13. Tốt nghiệp Khoa Vật lý và Toán học của Đại học Sư phạm dành cho nữ sinh Kyrgyzstan mang tên V.V. Mayakovsky. Từ năm 1993, chị dạy toán tại trường trung học N. Usenaliev. Sau gần 25 năm làm việc, chị nhận được bằng danh dự của Bộ Giáo dục và Khoa học và được trao tặng huy hiệu Giáo dục xuất sắc. Sau 25 năm cống hiến cho giáo dục, chị chuyển đến Bishkek - Trung tâm sáng tác nghệ thuật. Hiện chị là giảng viên chính tại Khoa Báo chí và Truyền thông, Đại học tổng hợp quốc gia Bishkek mang tên K.Karasaeva. Nghiên cứu sinh của Học viện giáo dục Kyrgyzstan. Đã xuất bản hai cuốn sách. Đoạt giải cuộc thi Nước sạch - nguồn sống. Thành viên của Hiệp hội Sáng tác Á-Âu, Luân Đôn. Thành viên của Hội nhà văn Bắc Mỹ. Thành viên của Hội sáng tác Nga.
Xem thêm
Vén màn bí mật Leonid Leonov, một đại thụ văn học Nga-Xô Viết
Cuộc đời nhà văn tưởng như đang thăng hoa bỗng tai họa ập đến. Vở kịch “Cơn bão tố” ban đầu được diễn ở một loạt nhà hát các tỉnh, nhưng sau ngày 8/9/1940 bị cấm diễn vì đã “bôi nhọ một cách hiểm ác hiện thực Xô Viết”. Leonov bị những lãnh đạo cao cấp của Đảng Cộng sản Liên Xô như A. Zdanov, A. Andreev, Malenkov triệu tập vào điện Kremly chửi rủa gay gắt. Chỉ ít ngày sau nhà văn bị bắt giam.
Xem thêm
Ai đưa Shakespeare trở thành một hiện tượng toàn cầu?
Trong thời đại của chúng ta, Shakespeare là một hiện tượng toàn cầu. Từ bác sĩ, giáo viên, công nhân hay sinh viên cũng đều có thể đọc các tác phẩm của ông. Tuy nhiên, cách đây hàng trăm năm, chỉ tầng lớp tinh hoa giàu có mới có thể tiếp cận các ấn phẩm kịch của đại văn hào người Anh.
Xem thêm