TIN TỨC
  • Văn chương thế giới
  • Pablo Neruda suýt bị từ chối giải thưởng Nobel Văn học vì những lời ca tụng Stalin

Pablo Neruda suýt bị từ chối giải thưởng Nobel Văn học vì những lời ca tụng Stalin

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng:
mail facebook google pos stwis
687 lượt xem

Cùng với việc tiết lộ danh sách rút gọn giải thưởng, các tài liệu lưu trữ mới được mở cho thấy hội đồng giám khảo năm 1971 lo ngại quan điểm chính trị của người thắng giải “không phù hợp với mục đích của giải thưởng”.


“Định mệnh và ước mơ của một lục địa”… Pablo Neruda. (Ảnh: Gamma-Keystone/ Getty Images)

Danh sách các nhà văn tham gia tranh cử giải Nobel cùng các cuộc thảo luận của các thành viên bí mật trong hội đồng giám khảo tại Viện hàn lâm Thụy Điển, được giữ bí mật trong vòng 50 năm. Kho lưu giữ mới được mở cho thấy, mặc dù Pablo Neruda đã đoạt giải Nobel Văn học năm 1971 vì “vì thơ ca với sức mạnh siêu nhiên thể hiện số phận và ước mơ của cả một lục địa”, nhưng đằng sau hậu trường, một số thành viên của Viện hàn lâm Thụy Điển đã do dự.

Họ đặt câu hỏi những tác phẩm như lời ca tụng của Neruda đối với Stalin phù hợp với quy định của Alfred Nobel rằng giải thưởng sẽ thuộc về “người sẽ tạo ra tác phẩm xuất sắc nhất trong lĩnh vực văn học theo một hướng lí tưởng” – theo nhà báo Kaj Schueler, người đã nghiên cứu các tài liệu của Viện Hàn lâm Thụy Điển từ năm 1971 cho tờ báo Thụy Điển Svenska Dagbladet.

Trong khi Chủ tịch ủy ban Nobel Anders Österling ca ngợi “sức mạnh tự nhiên và sức sống năng động” của Neruda, ông đặt câu hỏi liệu “khuynh hướng cộng sản ngày càng thống trị trong thơ của ông có phù hợp với mục đích của giải Nobel” hay không.

“Cách suy nghĩ của một nhà văn – dù là người theo chủ nghĩa Marx, người theo chủ nghĩa hiệp đồng, người theo chủ nghĩa vô chính phủ hay thứ gì khác – đều thuộc về quyền tự do của anh ta. Tuy nhiên, Neruda hoàn toàn tham gia về mặt chính trị, bao gồm cả thông qua các bài thánh ca của ông cho Stalin và các thành tựu tuyên truyền thuần túy khác. Trên cơ sở đó, tôi có sự dè dặt về việc ứng cử của anh ấy, tuy nhiên, tôi không muốn từ chối một cách kiên quyết,” Österling viết vào năm 1963 và vẫn giữ vững quan điểm này vào năm 1971, theo Schueler.

Österling trước đó đã lên tiếng phản đối ứng cử của Ezra Pound vì ông “tuyên truyền những ý tưởng có bản chất chắc chắn là trái với tinh thần của giải Nobel”, và Samuel Beckett vì chủ nghĩa hư vô của mình. Österling cuối cùng đã bị thuyết phục về công lao của Beckett giành giải thưởng Nobel văn học vào năm 1969 và Neruda nhận giải năm 1971, nhưng Pound thì không thể thuyết phục được ông.

Việc mở tài liệu lưu trữ cũng cho thấy WH Auden, James Baldwin, Philip Larkin và Jorge Luis Borges đều được đề cử cho giải thưởng năm 1971. WH Auden lọt vào danh sách rút gọn cùng với Patrick White, André Malraux và Eugenio Montale. Patrick White đoạt giải Nobel Văn học năm 1973 và Eugenio Montale đoạt giải năm 1975 nhưng André Malraux và WH Auden lại không thể nhận được vinh dự ấy.

Pablo Neruda là bút danh của Neftali Ricardo Reyes y Basoalto – nhà thơ Chilê đoạt giải Nobel Văn học 1971 “vì thơ ca với sức mạnh siêu nhiên thể hiện số phận và ước mơ của cả một lục địa”. Bút danh Neruda được lấy theo họ của nhà thơ Séc Jan Neruda. Nhà văn Gabriel Gabriel García Márquez gọi Pablo Neruda là “nhà thơ vĩ đại nhất của thế kỉ 20 bằng bất cứ ngôn ngữ nào”. Nhà phê bình văn học Harold Bloom xếp Pablo Neruda là một trong 26 nhà văn trung tâm của “Truyền thống phương Tây” trong cuốn sách nổi tiếng The Western Canon.

Neruda sinh ngày 12/7/1904 tại thị trấn Parral, sau đó gia đình chuyển về Temuco, miền nam Chilê. Ông học tiếng Pháp và Giáo dục học, rồi dạy tiếng Pháp, làm nhà ngoại giao, đi rất nhiều nơi trên thế giới; là một trong những nhân vật quan trọng trong chính quyền Chile. Năm 1927 ông làm lãnh sự Chilê ở Burma (nay là Myanmar), năm 1932 ở Argentina, năm 1934 ở Tây Ban Nha. Năm 1945 được bầu vào Thượng nghị viện, nhưng mấy năm sau bị buộc tội phản quốc và phải trốn sang Mexico vì đã công khai phê phán chính phủ đương nhiệm. Năm 1970 ông về nước ra tranh cử Tổng thống, là bạn và người ủng hộ nhiệt thành của tổng thống S. Agende.

Pablo Neruda bắt đầu sự nghiệp văn chương từ rất sớm; hai mươi tuổi ông xuất bản tập thơ Hai mươi bài thơ tình và một bài thơ tuyệt vọng, là tập thơ bán chạy nhất ở Chile, làm cho ông trở thành một trong những nhà thơ trẻ nổi danh nhất ở Mĩ Latinh. Tập thơ Bài ca chung gồm 340 bài thơ được coi là kiệt tác đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của ông.

Neruda đã đi từ trường phái biểu tượng sang siêu thực và cuối cùng trở thành hiện thực, là nhà thơ nhập cuộc, nhà thơ chiến đấu, ảnh hưởng của thơ ông đối với các dân tộc nói tiếng Tây Ban Nha là rất lớn. Năm 1971 ông được trao giải Nobel vì những lời thơ phản kháng vang khắp thế giới, có một trí tưởng tượng mãnh liệt và chất trữ tình tế nhị. Neruda là nhà nghệ sĩ cách mạng đấu tranh cho phong trào giải phóng dân tộc ở Châu Mĩ Latinh và hòa bình thế giới, là tác giả của những kiệt tác thơ tình cuồng nhiệt, những áng thơ triết lí sâu sắc và của cả những bản tụng ca những điều giản dị, đời thường. Ông được coi là một trong những nhà thơ hàng đầu của thế kỉ XX.

Pablo Neruda mất ngày 23/9/1973 tại thủ đô Santiago, 12 ngày sau khi chính quyền của Tổng thống Salvador Allende bị lật đổ và Augusto Pinochet lên nắm quyền. Nhà thơ “đã sống một cuộc sống dệt từ tất cả mọi cuộc đời”, tác giả của 40 tập thơ không hề giống nhau, để các nhà phê bình gọi là “một xưởng thơ”. Ông là người thể hiện tâm hồn của các quốc gia Mĩ Latinh, người đạt đến đỉnh cao của thơ Baroque Tây Ban Nha.

Tác phẩm:

* Bài ca ngày hội (La cancion de la fiesta, 1921), thơ

* Hoàng hôn (Crepusculario, 1923), thơ

* Hai mươi bài thơ tình và một bài thơ tuyệt vọng (Viente poemas de amor y una canciún desesperada, 1924), thơ

* Sự mạo hiểm của con người bất tử (Tentativa del hombre in finito, 1926), thơ.

* Trú ngụ trên trái đất (Residencia en la tierra, tập 1, 1933, tập 2, 1935), thơ

* Tây Ban Nha trong tim (Espana en el corazon, 1937), thơ.

* Bài ca Stalingrad (Canto Stalingrado, 1942), thơ.

* Bài ca chung của Chile (Canto general de Chile, 1939), chùm thơ sử thi.

* Bài ca chung (Canto general, 1950), thơ.

* Chùm nho và những ngọn gió (La uvas y el viento, 1954), thơ.

* Bài ca khởi thủy (Odas elementales, 1954_1959), thơ, 3 tập

* Bài ca chiến công (Canción de gesta, 1960), thơ.

* Đi biển và trở về (Na vegacionesy regresos, 1959), thơ.

* Một trăm bài sonnnê tình yêu (Cien sonetos de amur, 1960), thơ.

* Những viên ngọc Chile (Les piedras de Chile, 1960), thơ.

* Những bài ca nghi lễ (Cantos ceremoniales, 1961), thơ.

* Đài kỉ niệm của Isla Negra (Memorial de Isla Negra, 1964), thơ

* Những cánh tay của ngày ( Las manos del día, 1968), thơ

* Ngày tận thế (Fin de mundo, 1969), thơ

* Những viên đá trời (Las piedras del cielo, 1970), thơ

* Biển cả và tiếng chuông (El mar y las campanas, 1973), thơ

* Trái tim vàng (El corazon amarillo, 1974), thơ

* Tôi xin thú nhận rằng tôi đã sống (Confieso que he vivido, 1974), văn xuôi

Thơ ông được dịch nhiều và được yêu thích ở Việt Nam. Một vài tác phẩm của Pablo Neruda đã in ở Việt Nam: Thơ Pablo Neruda (Đào Xuân Quý dịch, NXB Văn Học, 1961, tái bản năm 1974), Không đề, Ôi tình yêu cay đắng, Trong bao sao sáng ngợi ca, Khi anh chết (in trong 100 bài thơ tình thế giới, Sở Văn hóa – thông tin đặc khu Vũng Tàu Côn Đảo, 1986)…

 Bình Nguyên/Văn nghệ Quân đội

Bài viết liên quan

Xem thêm
Điểm lại các giải Nobel Văn học trong 10 năm trở lại đây
Từ năm 2010 đến nay, giải Nobel Văn học 2 lần thuộc về tác giả Mỹ (2020, 2016), các tác giả còn lại lần lượt thuộc các quốc gia: Áo, Ba Lan, Anh, Belarus, Pháp, Canada, Trung Quốc, Thụy Điển và Peru.
Xem thêm
Sức sống mãnh liệt trong thơ Louise Glück
Nhà thơ Louise Glück là một tên tuổi còn ít nhiều xa lạ với bạn đọc Việt Nam. Năm 2004, thơ và một số tiểu luận của bà xuất hiện khiêm tốn trong tuyển tập 15 nhà thơ Mỹ thế kỷ XX
Xem thêm
Cheslav Milos - Lương tri và bản sắc tâm hồn Ba Lan
Nhà thơ, nhà văn kiêm dịch giả Cheslav Milos
Xem thêm
Cho nhau một chút an lành
Tôi muốn chợp mắt một chút để nghỉ ngơi nhưng xe cứ nhảy dựng vì ổ gà, luồng sáng chiếu lên mặt kính làm chói mắt và tiếng còi xe inh ỏi liên tục nhấn lên nên giấc ngủ không thể nào đến được.
Xem thêm
Colombre (Trương Văn Dân dịch)
Dino Buzzati sinh năm 1906 tại Belluno, mất năm 1972 ở Milano (Italia)
Xem thêm
Đi tìm vẻ đẹp mong manh và bất tận của văn học Nhật Bản
Nhật Bản là đất nước của tinh thần duy mỹ. Người Nhật sống hết mình với hoạt động sáng tạo, thưởng thức, trân trọng và bảo tồn cái đẹp.
Xem thêm
Hình tượng người mơ mộng trong tiểu thuyết “Đêm trắng” của Dostoievsky
Trong những năm 1800 – 1859, lịch sử nước Nga có nhiều biến động dữ dội mà tiêu biểu là sự xuất hiện của tầng lớp tư sản mới cấu kết với chế độ phong kiến. Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc thoát khỏi ách nông nô chuyên chế diễn ra mà vai trò lãnh đạo thuộc về những người trí thức quý tộc tiến bộ. Trong xã hội, tầng lớp quý tộc thượng lưu và các tầng lớp dân nghèo như nông nô, công chức nhỏ mâu thuẫn sâu sắc. Giữa lúc đó, nhân dân Nga đã giành lấy thắng lợi trong cuộc chiến tranh vệ quốc chống lại quân đội của Napoléon (1812). Chính thắng lợi này đã củng cố tinh thần đấu tranh vì tự do dân chủ, là tiền đề dẫn đến cuộc khởi nghĩa tháng Chạp (1825). Cuộc khởi nghĩa này đã thất bại, phong trào đấu tranh chống ách nông nô chuyên chế lắng xuống rồi lại bùng lên dữ dội vào những năm 1850 khi nước Nga chịu thất bại trong cuộc chiến với Thổ Nhĩ Kì và quân đồng minh Anh – Pháp (1853 – 1856).
Xem thêm
Nhà văn Trung Quốc Diêm Liên Khoa: Viết văn là… thiên mệnh
Tàn nhẫn, bóng tối, sự sa đọa khốn cùng là thế giới văn chương của Diêm Liên Khoa.
Xem thêm
Sự thật ít ai biết về bài thơ tình Nga làm thổn thức hàng triệu người Việt
Năm tháng đắng cay hơn, năm tháng ngọt ngào hơnEm mới hiểu bây giờ anh có lý
Xem thêm
Andrei Voznesensky - Kiến trúc sư của thơ Nga hiện đại
Andrei Voznesensky là nhà thơ Nga độc đáo và tài năng
Xem thêm
Thơ Orazmurad Muradov
(Vanchuongthanhphohochiminh) - Nhà thơ, nhà văn, dịch giả Orazmurad Muradov sinh năm 1974, tại thành phố Ashgabat, thuộc nước Cộng hòa Tuốc-mê-nít-xtan. Ông tốt nghiệp Đại học quốc gia Turkmen mang tên Magtymguly. Bắt đầu sự nghiệp của mình vào năm 1994 với tư cách là một phóng viên báo Nesil. Ông viết văn, thơ và tiểu luận. Một số bài thơ và bài luận của Orazmurad Muradov đã được dịch sang tiếng Anh, Nga, Azerbaijan, Kyrgyzstan, Uzbek, Nepal, Croatia và Hindi...
Xem thêm
Samuel Marshak - người kể chuyện cổ tích cho thiếu nhi
Samuel Marshak (1887-1964) là nhà thơ Nga, tác giả kinh điển của văn học thiếu nhi xô-viết (bao gồm thơ, truyện cổ tích, kịch).
Xem thêm
Dostoevsky – nhà văn của lương tri
Các nhân vật của đại văn hào Nga Dostoevsky bị chèn ép trong xã hội nhiều bất công nhưng vẫn giữ được phần “người” trong tâm khảm.
Xem thêm
Từ Booker đến Nobel: Một năm tuyệt vời của văn học châu Phi
Các giải thưởng văn học quốc tế quan trọng của năm nay đã thuộc về các nhà văn đến từ châu Phi và cộng đồng hải ngoại. Damon Galgut, Mohamed Mbougar Sarr, Abdulrazak Gurnah… đã chia sẻ những giải thưởng có ý nghĩa thế nào với họ.
Xem thêm
Chùm thơ Abdaliyeva Perisat Koshoevna
Nhà thơ Abdaliyeva Perisat Koshoevna – sinh ngày 15 tháng 3 tại làng Pogranhich (Kazybek), Quận At-Bashinsky, Cộng hòa Kyrgyzstan. Chị bắt đầu sự nghiệp sáng tác ở tuổi 13. Tốt nghiệp Khoa Vật lý và Toán học của Đại học Sư phạm dành cho nữ sinh Kyrgyzstan mang tên V.V. Mayakovsky. Từ năm 1993, chị dạy toán tại trường trung học N. Usenaliev. Sau gần 25 năm làm việc, chị nhận được bằng danh dự của Bộ Giáo dục và Khoa học và được trao tặng huy hiệu Giáo dục xuất sắc. Sau 25 năm cống hiến cho giáo dục, chị chuyển đến Bishkek - Trung tâm sáng tác nghệ thuật. Hiện chị là giảng viên chính tại Khoa Báo chí và Truyền thông, Đại học tổng hợp quốc gia Bishkek mang tên K.Karasaeva. Nghiên cứu sinh của Học viện giáo dục Kyrgyzstan. Đã xuất bản hai cuốn sách. Đoạt giải cuộc thi Nước sạch - nguồn sống. Thành viên của Hiệp hội Sáng tác Á-Âu, Luân Đôn. Thành viên của Hội nhà văn Bắc Mỹ. Thành viên của Hội sáng tác Nga.
Xem thêm
Vén màn bí mật Leonid Leonov, một đại thụ văn học Nga-Xô Viết
Cuộc đời nhà văn tưởng như đang thăng hoa bỗng tai họa ập đến. Vở kịch “Cơn bão tố” ban đầu được diễn ở một loạt nhà hát các tỉnh, nhưng sau ngày 8/9/1940 bị cấm diễn vì đã “bôi nhọ một cách hiểm ác hiện thực Xô Viết”. Leonov bị những lãnh đạo cao cấp của Đảng Cộng sản Liên Xô như A. Zdanov, A. Andreev, Malenkov triệu tập vào điện Kremly chửi rủa gay gắt. Chỉ ít ngày sau nhà văn bị bắt giam.
Xem thêm
Ai đưa Shakespeare trở thành một hiện tượng toàn cầu?
Trong thời đại của chúng ta, Shakespeare là một hiện tượng toàn cầu. Từ bác sĩ, giáo viên, công nhân hay sinh viên cũng đều có thể đọc các tác phẩm của ông. Tuy nhiên, cách đây hàng trăm năm, chỉ tầng lớp tinh hoa giàu có mới có thể tiếp cận các ấn phẩm kịch của đại văn hào người Anh.
Xem thêm