TIN TỨC

Thử chọn năm mươi câu Kiều hay nhất

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2022-01-06 15:44:06
mail facebook google pos stwis
418 lượt xem

VƯƠNG TRỌNG

Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du có 3.254 câu. Là một tuyệt tác, nên nói chung, câu nào cũng hay, tuy mức độ khác nhau. Như vậy có nghĩa là, có câu hay nhiều, câu hay ít, thế mà từ xưa đến nay, ta chưa thấy các nhà nghiên cứu, phê bình chỉ cho bạn đọc biết những câu thơ điển hình trong Truyện Kiều, trong khi bài viết khen Truyện Kiều có số lượng hết sức đồ sộ. Phải chăng các nhà nghiên cứu, phê bình không muốn làm điều đó, nghĩa là không muốn thống kê những câu Kiều hay nhất vì sợ “ tủi thân” những câu không được nhắc tới, trong khi chúng vẫn là những câu thơ hay trong thi đàn nói chung. Hay là các nhà nghiên cứu, phê bình sợ những câu mình nêu ra không đúng với cách thẩm định của người khác? Tôi nghĩ rằng, mọi sự so sánh, lựa chọn là tương đối, tuy nhiên với những người thấu hiểu Truyện Kiều, những câu họ chọn lựa, dù không được bạn đọc đồng tình một trăm phần trăm, thì phần lớn cũng được đông đảo chấp nhận.

Một trong rất nhiều lý do để Truyện kiều trở thành tuyệt tác có một không hai trong lịch sử văn học nước ta hơn hai thế kỷ qua là nhiều câu thơ trong tác phẩm này có sức thoát ly hoàn cảnh cụ thể của tác phẩm để tự lập sống cuộc đời riêng trong từng hoàn cảnh của độc giả. Không chỉ những “năm Gia Tĩnh triều Minh”, không chỉ thời cụ Nguyễn Du, mà ngày nay, khi yêu nhau, một chàng trai tặng quà cho bạn gái của mình, thì có thể dùng ngay lời của Kim Trọng nói khi tặng quà cho Thuý Kiều, hết sức văn hoá và tế nhị vì biết giảm nhẹ giá trị vật chất, nhấn mạnh giá trị kỷ niệm:

Rằng: trăm năm cũng từ đây

Của tin gọi một chút này làm ghi.

Rồi khi tình yêu đang nồng nàn, vì lẽ gì đó, đôi lứa phải xa nhau, chàng trai nào mà chẳng muốn dặn dò người tình chung thuỷ, giữ gìn mọi thứ vì tình yêu của họ. Dặn người yêu chung thuỷ, giữ gìn là một câu không dễ tìm ra lời, vì có thể làm người yêu phật ý… Trong khi bạn đang lúng túng chưa biết dùng lời lẽ thế nào để chuyển tải ý ấy, thì tốt nhất, hãy mượn ngay lời chàng Kim đã dặn Thuý Kiều trước lúc chia tay về nhà hộ tang chú:

Gìn vàng, giữ ngọc cho hay

Cho đành lòng kẻ chân mây cuối trời.

Hồi còn trai trẻ, tôi yêu một cô gái là giáo viên. Hôm cô bạn dẫn về nhà để tôi “thưa chuyện” với bố cô về chuyện tình yêu chúng tôi. Lúc đó tôi như “bỏ quên trí khôn ở nhà”, lúng túng mãi mới diễn đạt được điều mình muốn nói. Khi nói xong, tôi căng thẳng chờ ý kiến của ông, rất sợ ông khước từ vì lý do khoảng cách hai quê quá xa xôi, hơn nữa, tôi nghĩ rằng nếu ông đồng ý thì cũng sẽ “thuyết giáo” dài dòng chứ không đơn giản gật đầu. Không ngờ, nghe xong tôi trình bày, ông đọc:

Thương sao cho trọn thì thương

Tính sao cho vẹn mọi đường, thì vâng!

làm tôi tiêu tan hết căng thẳng, và chuyển sang nói chuyện với ông không phải với tư cách giữa con rể và bố vợ tương lai, mà của hai người cùng tâm đắc Truyện Kiều. Thế đấy, có những câu Kiều không những giúp người ta chuyển tải ý kiến của mình một cách trọn vẹn hết sức văn hoá, mà xích những người xa lạ gần lại với nhau!

Hai câu Nguyễn Du tả mụ Tú Bà của mấy thế kỷ trước giúp ta ngày nay có thể thốt hết khi thấy một người đàn bà to béo mà mình ít cảm tình:

Thoắt trông nhờn nhợt màu da

Ăn gì cao lớn đẫy đà làm sao!

Rồi:

Đàn bà dễ có mấy tay

Đời xưa mấy mặt, đời này mấy gan

chúng ta có thể đọc lên rất “đắc địa” sau khi nghe chuyện kể về một người đàn bà cay nghiệt, dù bà ta chẳng có gì liên quan với Hoạn Thư cả.

Chỉ đơn cử vài ba ví dụ để nói rằng, rất nhiều câu Kiều có thể thoát ly Truyện Kiều mà sống trong cuộc sống hàng ngày, làm giàu thêm ngôn ngữ chúng ta. Nói chung phần lớn những câu kiều hay đều có sức sống độc lập như thế.

Khi ngồi chọn những câu thơ hay trong Truyện Kiều, tôi chợt nhớ ý thơ của Trần Mạnh Hảo: “Tháng Tư phây phây như một trái xoài / Mấy lần anh lên cây rồi tụt xuống / Quả bốn bề không hái được chỉ vì… sai”. Truyện Kiều có quá nhiều câu hay, nên chọn câu hay, thật khó! Lúc đầu tôi “sơ tuyển” 100 câu thì chưa đến nỗi khó lắm, nhưng khi rút xuống 50, thật nan giải, gạt bỏ câu nào cũng thấy tiếc.

Để giúp các bạn trẻ thời nay vì quá bận rộn với kinh tế thị trường, không có đủ thời gian đọc hết toàn bộ Truyện Kiều, tôi xin chọn 50 câu ( 50 cặp lục bát) mà tôi cho là hay nhất, để trong một quãng thời gian ngắn, bạn đọc có thể tiếp cận với những câu Kiều đặc sắc, đồng thời với các bạn đang yêu, may chăng từ những câu Kiều này, có thể “hoạt ngôn” hơn trong những trạng thái khó xử của cuộc sống.

NĂM MƯƠI CÂU KIỀU HAY NHẤT

(Số thứ tự đánh theo sự xuất hiện trong Truyện Kiều)

1- Cỏ non xanh tận chân trời / Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.

2- Sống làm vợ khắp người ta / Hại thay thác xuống làm ma không chồng.

3- Người đâu gặp gỡ làm chi / Trăm năm biết có duyên gì hay không.

4- Ngổn ngang trăm mối bên lòng / Nên câu tuyệt diệu ngụ trong tính tình.

5- Một mình lưỡng lự canh chầy/ Đường xa nghĩ nỗi sau này mà kinh.

6- Sầu đong càng khắc càng đầy / Ba thu dồn lại một ngày dài ghê.

7- Mành tương phất phất giò đàn / Hương gây mùi nhớ trà khan giọng tình.

8- Gió chiều như giục cơn sầu / Vi lô hiu hắt như mầu khơi trêu.

9- Rằng: trăm năm, cũng từ đây / Của tin gọi một chút này làm ghi

10- Bây giờ rõ mặt đôi ta / Biết đâu rồi nữa chẳng là chiêm bao

11- Gìn vàng giữ ngọc cho hay / Cho đành lòng kẻ chân mây cuối trời.

12- Trăng thề còn đó trơ trơ / Dám xa xôi mặt mà thưa thớt lòng.

13- Ông tơ ghét bỏ chi nhau / Chưa vui sum họp đã sầu chia phôi.

14- Đau lòng tử biệt sinh ly / Thân còn chẳng tiếc, tiếc gì đến duyên.

15- Phận sao đành vậy cũng vầy / Cầm như chẳng đỗ những ngày còn xanh.

16- Trong tay đã sẵn đồng tiền / Dầu lòng đổi trắng thay đen khó gì

17- Đau lòng kẻ ở người đi / Lệ rơi thấm đá, tơ chia rũ tằm.

18- Biết thân đến bước lạc loài / Nhị đào thà bẻ cho người tình chung.

19- Miếng ngon kề đến tận nơi / Vốn nhà cũng tiếc, của trời cũng tham.

20- Đoạn trường thay lúc phân kỳ / Vó câu khấp khểnh, bánh xe gập ghềnh.

21- Thôi con còn nói chi con / Sống nhờ đất khách, thác chôn quê người .

22- Từ đây góc bể bên trời / Nắng mưa thui thủi quê người một thân.

23- Vi lô san sát hơi may / Một trời thu để riêng ai một người.

24- Dặm khuya ngất tạnh, mù khơi / Thấy trăng mà thẹn những lời non sông

25- Thoắt trông nhờn nhợt màu da / Ăn gì cao lớn đẫy đà làm sao.

26- Thương ôi tài sắc bậc này / Một dao oan nghiệt dứt dây phong trần.

27- Cũng liều nhắm mắt đưa chân / Mà xem con tạo xoay vần đến đâu.

28- Đêm thu khắc lậu, canh tàn / Gió cây trút lá, trăng ngàn ngậm gương

29- Thân lươn bao quản lấm đầu / Chút lòng trinh bạch từ sau xin chừa

30- Vui là vui gượng kẻo là / Ai tri âm đó mặn mà với ai.

31- Đã đày vào kiếp phong trần / Sao cho sỉ nhục một lần mới thôi.

32- Rõ màu trong ngọc trắng ngà / Dày dày sẵn đúc một toà thiên nhiên.

33- Thương sao cho trọn thì thương / Tính sao cho vẹn mọi đường thì vâng.

34- Vầng trăng ai xẻ làm đôi / Nửa in gối chiếc nửa soi dặm trường.

35- Long lanh đáy nước in trời / Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng.

36- Bước vào phòng cũ lầu thơ / Tro than một đống, nắng mưa bốn tường.

37- Bốn phương mây trắng một màu / Trông vời cố quốc biết đâu là nhà.

38- Bề ngoài thơn thớt nói cười /Mà trong nham hiểm giết người không dao.

39- Nhẹ như bấc, nặng như chì / Gỡ cho ra nợ còn gì là duyên.

40- Phận bèo bao quản nước sa / Lênh đênh đâu nữa cũng là lênh đênh.

41- Biết thân chạy chẳng khỏi trời / Cũng liều mặt phấn cho rồi ngày xanh.

42- Đến bây giờ mới thấy đây / Mà lòng đã chắc những ngày một hai.

43- Tiếc thay chút nghĩa cũ càng / Dẫu lìa ngó ý còn vương tơ lòng.

44- Đàn bà dễ có mấy tay / Đời xưa mấy mặt, đời này mấy gan.

45- Phong trần mài một lưỡi gươm / Những phường giá áo túi cơn sá gì.

46- Chọc trời khuấy nước mặc dầu / Dọc ngang nào biết trên đầu có ai.

47- Một cung gió thảm mưa sầu / Bốn dây rỏ máu năm đầu ngón tay.

48- Đánh tranh chụm nóc thảo đường / Một gian nước biếc mây vàng chia đôi.

49- Thẫn thờ lúc tỉnh lúc mê / Máu theo nước mắt, hồn lìa chiêm bao.

50- Tưởng bây giờ là bao giờ / Rõ ràng mở mắt còn ngờ chiêm bao.
 

Nếu chỉ được chọn 10 câu (top ten), tôi tiến cử danh sách sau:

1- Sống làm vợ khắp người ta

Hại thay thác xuống làm ma không chồng.

2- Một mình lưỡng lự canh chầy

Đường xa nghĩ nỗi sau này mà kinh.

3- Dặm khuya ngất tạnh mù khơi

Thấy trăng mà thẹn những lời non sông.

4 – Cũng liều nhắm mắt đưa chân

Mà xem con tạo xoay vần đến đâu.

5 – Thân lươn bao quản lấm đầu

Chút lòng trinh bạch từ sau xin chừa.

6 – Đã đày vào kiếp phong trần

Sao cho sỉ nhục một lần mới thôi.

7 – Long lanh đáy nước in trời

Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng.

8 - Bốn phương mây trắng một mầu

Trông vời cố quốc biết đâu là nhà.

9 - Biết thân chạy chẳng khỏi trời

Cũng liều mặt phấn cho rồi ngày xanh.

10 - Phận bèo bao quản nước sa

Lênh đênh đâu nữa cũng là lênh đênh.

Có thể mười câu tôi cho là hay nhất, không đúng với cách chọn lựa của những người khác. Nhưng tôi tin, phần lớn số câu trong 50 câu trên kia sẽ có mặt trong danh sách 50 câu Kiều hay nhất tự chọn của mọi người yêu mến Truyện Kiều.

Tháng 4 - 2011

V.T.

Nguồn: FB Nhà thơ Vương Trọng

Bài viết liên quan

Xem thêm
Quanh một bài thơ đoạt giải gây tranh cãi
Chùm thơ, 3 bài, đã giúp tác giả người Thái Tòng Văn Hân, giành giải B trong cuộc thi thơ Báo Văn Nghệ 2019-2020. Nhưng chính ban giám khảo và người được giải cũng không thể ngờ, một trong ba bài thơ đó lại gây tranh cãi nảy lửa trong dư luận. Đó là bài “Mẹ tôi chửi kẻ trộm”.
Xem thêm
Bùi Phan Thảo: “Khi đời mình cũng cheo leo đồi dốc”
Giờ đây, quê hương Quảng Trị, đã có nhiều tiếng nói thi ca mới, trẻ trung, hiện đại, đa chiều, thế sự… vừa là kế tục truyền thống, mang hơi thở, nhịp điệu cuộc sống mới hôm nay, tiêu biểu chính là Bùi Phan Thảo, thơ anh đang tạo nhiều âm vang và dư ba trong lòng bạn bè, đồng nghiệp và bạn đọc…
Xem thêm
Sự phục sinh tiếng cười trong văn chương đương đại
Trong tiểu luận Bắt đầu cất lên tiếng cười, nhà văn Hồ Anh Thái nêu tình trạng thiếu/ít tiếng cười trong xã hội và trong văn chương. Theo ông: “Trong văn chương (một thời) không có chỗ cho sự hài hước. Hài hước giễu cợt đồng nghĩa với phê phán chê trách.(…) Chê trách chỉ chứng tỏ sự thiếu thiện chí, sự phá ngang, thậm chí là ác ý và phản lại sự vận động theo quy luật.” Điều đó có nghĩa, trong sáng tạo và tiếp nhận văn chương nghệ thuật vẫn có những agélaste, tức những người không biết đùa. Là nhà văn luôn suy ngẫm về cái sự cười, cũng trong tiểu luận nói trên, Hồ Anh Thái viết: “Hài hước cũng phải học, học để thưởng thức được cái hài.”
Xem thêm
Vài suy nghĩ nhân kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám
Giành Độc lập cho Dân tộc là chân lý vĩnh hằng, là khát vọng cháy bỏng của mọi dân tộc cũng như mọi người dân bị thuộc địa áp bức. Lịch sử hàng ngàn năm của Dân tộc ta và của cả thế giới đã minh chứng điều đó!
Xem thêm
Văn minh đô thị ở Đài Loan
Đã từng đặt chân đến một số nước châu Á, châu Âu,
Xem thêm
Sài Gòn thương
Chương trình VHNT của VTV về chủ đề hướng về TP. Hồ Chí Minh
Xem thêm
Huyền tích Lữ Minh Châu
(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) – Sự ra đời và phát triển Khu chế xuất đầu tiên tại Việt Nam có sự đóng góp to lớn của Huyền tích “buôn tiền” Lữ Minh Châu.
Xem thêm
Nhớ Bùi Giáng
Nói về hiện tượng Trung niên thi sỹ Bùi Giáng, nếu nhìn nhiều góc độ khác nhau, sẻ Bùi Giáng ra làm trăm mảnh, bóc thi sỹ ra hàng ngàn lớp võ, để thấy cái cốt lõi một Bùi Giáng tung hứng rong chơi đạt đến cảnh giới vô phân biết tướng.
Xem thêm
Trả lại giá trị đích thực của giải thưởng
Mấy năm gần đây, có những cuộc thi hay các đợt xét giải thưởng luôn bị dư luận chê bai ồn ào trên các phương tiện truyền thông chính thống hay mạng xã hội.
Xem thêm
Chủ tịch Hội nhà văn TP Hồ Chí Minh: Phẩm hạnh của người cầm bút
Nhà văn Bích Ngân Chủ tịch Hội Nhà văn thành phố chia sẻ với Thời Nay.
Xem thêm
Vẫn là nỗi buồn của chiến tranh | Huỳnh Văn Hoa
Remember the day I borrowed your brand new car and dented it?
Xem thêm
Tìm những giá trị thiết yếu cho người Việt Nam ngày nay?
VXH- Đây là ý kiến tôi đã phát biểu khi được mời dự một cuộc họp phía Nam, góp ý bổ sung cho đề tài nghiên cứu cấp quốc gia về con người.
Xem thêm
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: Sách chứa đựng vẻ đẹp của văn hóa
Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng việc Venezuela tổ chức Hội chợ Sách quốc tế đã chứng minh không thế lực nào có thể dập tắt được tri thức và cái đẹp.
Xem thêm
Những nhà văn bị bỏ lại…
Bài đăng Văn nghệ số 42/2021
Xem thêm
Giữ gìn bản sắc dân tộc, bản sắc văn hóa trong cuộc vận động xây dựng nông thôn mới
Cùng với quá trình xây dựng nền Công nghiệp hiện đại, việc xây dựng nông thôn mới trên quy mô toàn quốc đã có những thành công lớn.
Xem thêm
Nhiệm vụ của phê bình văn học là thuyết phục trái tim người đọc
Cuộc đối thoại giữa nhà nghiên cứu văn học Đào Tuấn Ảnh và nhà phê bình văn học Nguyễn Hoài Nam xung quanh những vấn đề thời sự của đời sống văn học hiện nay.
Xem thêm
Văn học Việt Nam và sự xác lập những giá trị văn hóa Việt mới
“Càng ngày hình ảnh và vị thế của Việt Nam trên thế giới lại càng có ảnh hưởng lớn. Một trong sự đóng góp vào việc quảng bá hình ảnh Việt Nam trên thế giới là văn học. Các nhà văn trong hai cuộc kháng chiến giành độc lập, tự do và thống nhất đất nước đã hoàn thành sứ mệnh xuất sắc của một nhà văn. Tác phẩm của các nhà văn viết về hai cuộc kháng chiến vĩ đại ấy đã thay đổi cách nhìn của thế giới về đất nước, con người và văn hóa Việt Nam một cách ngoạn mục. Phát huy thành tựu này, các nhà văn Việt Nam đương đại tiếp tục có những sáng tạo hiện đại đậm bản sắc dân tộc và đa dạng. Hội Nhà văn nhận thấy, việc quảng bá các tác phẩm văn học Việt Nam ra thế giới là một công việc không thể chậm trễ hơn”.
Xem thêm