TIN TỨC

Về với sự biết ơn và tấm lòng lành

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2024-01-24 19:55:23
mail facebook google pos stwis
217 lượt xem

BÙI PHAN THẢO

Lần nào đến Côn Đảo, tôi cũng lặng người trước những mộ bia. Những mộ bia của những người anh hùng, những người có tên. Và những ngôi mộ không có bia mộ, không có tên người. Những nấm mồ vô danh của những người đã nằm xuống trong số 20.000 người đã nằm xuống trên vùng đất thiêng này.

Vọng về tiếng của người xưa

Lần này, chuyến Về nguồn do Ban Tuyên giáo Thành ủy TP HCM tổ chức vào những ngày nửa đầu tháng 11-2023, chúng tôi đã có 2 lần đến nghĩa trang Hàng Dương trong một ngày. Buổi trưa, khi đoàn đặt chân đến Côn Đảo, đã đến viếng nghĩa trang Hàng Keo, nghĩa trang Hàng Dương, làm lễ dâng hương các anh hùng liệt sĩ. Buổi tối, sau chương trình tặng quà cho người nghèo, trao học bổng cho học sinh nghèo, học giỏi, đoàn lại ra nghĩa trang Hàng Dương thắp hương tưởng niệm…


Đoàn nhà văn TP HCM trong chuyến về nguồn tại Côn Đảo tháng 11-2023

Dù dưới bóng mát những hàng cây che dịu một ngày nắng gắt hay màn đêm buông xuống, nghĩa trang vẫn không đem lại cảm giác thâm u mà tất cả chúng tôi đều cảm nhận sự linh thiêng trong không gian. Nghe như từ trong lòng đất vọng về tiếng nói của những anh hùng liệt sĩ, những người đã khuất. Nghe trong gió vọng về tiếng người, trong mây thấp thoáng những đôi mắt dõi theo, ấm áp. Sau khi làm lễ, thắp nhang cho các anh hùng liệt sĩ, cầm trên tay những bó nhang, chúng tôi chia ra mỗi người một hướng, đi về phía những ngôi mộ không mộ bia, cắm những nén nhang thơm với sự bồi hồi. Những nén nhang cháy đỏ trong đêm, hẳn cũng làm ấm lòng người dưới mộ khi biết người sau luôn nhớ về những người đi trước, đã nằm xuống với đất thiêng để hôm nay đất nước thanh bình…

Những linh hồn bất tử

Sự linh thiêng của những linh hồn bất tử ai cũng cảm nhận từ đáy tim mình. Đã đến với đất thiêng, lòng mỗi người đều đã dọn sạch, không còn chỗ cho những sân si, tính toan, vị kỷ. Ai cũng mở lòng đón nhận những cảm xúc đan xen của bất cứ người dân Việt yêu nước nào khi đến với Côn Đảo, từ lòng biết ơn về sự hy sinh cao cả đến sự khâm phục ý chí đấu tranh kiên cường; từ trí tuệ của những tù nhân chiến sĩ cách mạng đến nỗi niềm của con người bình thường trước những giằng xé tâm can vì xa gia đình, vợ con. Trong giam cầm, tù ngục của kẻ thù, vẫn ngời lên những khí chất, phẩm tiết đáng kính phục. Có đi đến, tận mắt quan sát những nhà tù, “địa ngục trần gian” với đủ hình thức tra tấn dã man mới thấy sự tàn ác tận cùng của kẻ thù và ý chí kiên cường, sự tận trung với Đảng với dân của người chiến sĩ cách mạng. Những hy sinh của họ là không có gì so sánh nổi. Họ hóa hồn thiêng sông núi, thân thể tan vào đất đen, vào biển xanh, nhưng hương linh còn ở lại với núi rừng, hàng cây, ngọn cỏ, hòa trong tiếng gió lộng trùng khơi, từng đêm thổi vào thị trấn rười rượi bóng trăng, ánh sao lấp lánh một vùng.


Các nhà văn trong đoàn VNS đến Côn Đảo (9-11/11/2023) - Ảnh: Nguyên Hùng.

Đêm đó, giữa khoảnh sân nơi làm lễ tưởng niệm, khi các thành viên nghệ sĩ trong đoàn cất lên tiếng hát “Về đây, các anh ơi hãy về đây” (Linh thiêng Việt Nam, nhạc và lời: Lê Quang), trời bỗng đổ cơn mưa dù cả ngày trời nắng ráo. Những giọt mưa không quá lớn để ướt đẫm áo người, không quá nhỏ để khỏi bận tâm, song không ai bảo ai, đều hiểu rằng: Các anh linh đang về, hiện thân trong những giọt mưa, chứng giám cho lòng lành của đoàn về nguồn… Các nghệ sĩ cũng thấu hiểu điều đó, vẫn biểu diễn hết mình. Chúng tôi vẫn ngồi giữa sân, nhìn lên bầu trời đen thẫm và lòng khấn thầm cùng sự tri ân. Rồi chỉ hơn năm phút sau, cơn mưa tạnh hẳn, bầu trời lại quang đãng, điểm xuyết những vì sao…

Đủ duyên và sự thành tâm

Những người am hiểu và yêu hòn đảo thiêng này đều hiểu một điều gần như chân lý, đó là phải đủ duyên mới đến được Côn Đảo. Duyên đó có được phải xuất phát từ tấm lòng lành thì bằng cách này hay cách khác, người đời sẽ đến được Côn Đảo. Bằng không, mọi dự tính, sắp đặt đều không thành, không thể đặt chân lên vùng đất thiêng này. Điều đó ngẫm ra trong hoàn cảnh nào cũng đúng. Trên những ngả đường thị trấn, buổi chiều trở đi, hàng đoàn người nghiêm cẩn sắp lễ, vòng hoa và thành kính vào nghĩa trang viếng các hương hồn liệt sĩ. Trong những lời khấn vái, hẳn là những điều mong mỏi tốt đẹp cho dòng họ, gia đình, cho quốc thái dân an… và chỉ với lòng lành mới được chứng giám qua những cây nhang rực lên, mùi nhang ấm cả nghĩa trang trong chiều hôm…

Buổi chiều ở khu xà lim cũ, chúng tôi nghe soạn giả Cao Đức Trường, một cựu tù chính trị Côn Đảo, kể về những tháng ngày ông và đồng đội bị giam cầm, những trận tra tấn dã man đổ xuống thân thể gầy yếu của tù nhân song những chiến sĩ cách mạng kiên trung vẫn giữ vững khí tiết. Ông kể về những nữ tù nhân đầu tiên bị đưa ra Côn Đảo khiến lòng những nam tù nhân lúc ấy đều chùng xuống vì thương, vì lo cho những người phụ nữ. Ông đọc lại bài thơ của người chồng làm cho vợ, cũng ở trong xà lim, dặn dò nhau giữ vững tinh thần đấu tranh, khí tiết của người một lòng theo cách mạng.

Bên ngoài sân nhà tù, màu đất sẫm hơn. Phải chăng đất này thấm máu đỏ của bao thế hệ tù nhân mà đổi màu, đất trộn máu xương trộn nắng gió mà thành sắc màu như vậy. Trước sân nhà tù, những cây bàng vẫn lên xanh, chiếc lá đỏ rụng xuống như một hiện thân, một nhắc nhớ về sự hy sinh. Trên đất nước này, nhiều nơi trồng bàng, nhưng chưa nơi nào bàng tập trung nhiều như Côn Đảo. Bàng dọc đường ven biển, bàng trong phố của thị tứ ngày xưa, huyện lỵ hôm nay, nhiều gốc là cổ thụ. Bàng trên mọi ngả đường, trước hiên nhà dân. Những cây bàng xanh ngắt, tượng trưng cho sức sống bền bỉ của người dân Côn Đảo, sống lành hiền bên những huyền thoại, bên di ảnh, bên những ngôi mộ. Biết bao câu chuyện được kể truyền đời hơn 100 năm qua, từ lúc thực dân Pháp dựng nên nhà tù Côn Đảo rồi đến chính quyền Sài Gòn tiếp tục mở mang, xây các “chuồng cọp” khiến dư luận thế giới bất bình, phẫn nộ.

Bàng che nắng phương Nam bỏng rát, bàng che mưa cho người trú chân. Những trái bàng thơm quyến dụ trẻ con, những hạt bàng giòn, bùi hôm nay trở thành đặc sản để mang về đất liền làm quà, dù để có được một ký hạt bàng cũng đã là kỳ công phơi, tách, đóng gói…

Mở ra tương lai

Bước đi trên Côn Đảo hôm nay, lòng chúng tôi dậy lên những cảm xúc bồi hồi. Dường như chạm vào đâu cũng nghe thời gian lên tiếng, những dấu tích xưa cùng ký ức bi hùng. Nơi cầu tàu 914, ban trưa nắng chói, tôi nhìn ra phía biển dường như thấy những tấm lưng gầy oằn xuống, có ngọn roi của cai tù tàn nhẫn quất vào lưng và tiếng rên khẽ vì đau của người tù… 914 người đã bỏ mạng nơi cầu tàu này, một con số đáng hãi hùng, đầy bi phẫn về cái ác của một thời đã hiện diện nơi đây, chôn vùi tuổi thanh xuân của bao thế hệ người Việt Nam yêu nước…

Hôm nay Côn Đảo đã đổi thay nhiều. Khu thị trấn đã ra dáng phố phường. Những con đường đẹp, rộng, dài, đầy bóng mát, các công trình xây dựng bề thế cũng nhiều lên. Trường học khang trang, những khuôn mặt bé thơ sáng trong, lanh lợi đạp xe đến trường. Côn Đảo hôm nay không còn xa ngái, từ đất liền ra đi tàu cao tốc theo ngả Vũng Tàu hay Trần Đề (Sóc Trăng) đều tiện, đi máy bay cũng dễ dàng với sân bay Cỏ Ống đã đẹp hơn nhiều và chuẩn bị nâng cấp, mở rộng hơn. Trong tương lai, khách đến Côn Đảo sẽ ngày một đông hơn, bởi đây không chỉ là địa chỉ về nguồn mà còn là điểm đến du lịch tâm linh. Sau những giờ phút thăm các di tích lịch sử, dâng hương tại nghĩa trang, không gì dễ chịu bằng dầm mình xuống biển. Biển nơi đây ấm, như lòng người, như thấm hết ân tình của bao thế hệ mà trao truyền lại cho nhau lòng biết ơn và nghĩa tình sâu nặng.

Nguồn: Người Lao động số Xuân 2024.

Bài viết liên quan

Xem thêm
Phép màu đã không đến với chị, chị Hồng Oanh ơi!
Chia sẻ của nhà văn Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh
Xem thêm
Vào vườn hương
Thành phố Cần Thơ đất rộng người thưa không chỉ có gạo trắng nước trong để níu chân người và du khách bốn phương. Tây Đô còn là mảnh đất văn hiến với không hiếm những trang anh hùng hào kiệt yêu nước và nghệ sĩ phong lưu tài hoa nhân cách. Kế thừa truyền thống văn chương của Phan Văn Trị, Bùi Hữu Nghĩa, Huỳnh Mẫn Đạt … và các bậc văn nghệ sĩ đàn anh: Kiều Thanh Quế, Lưu Hữu Phước, Hoài Sơn, Mai Văn Bộ, Trần Kiết Tường, …đã có không ít thế hệ đàn em kế thừa xứng đáng trên lĩnh vực văn học nghệ thuật.
Xem thêm
Suy ngẫm về “chữ” của “một thời vang bóng”_ Tản mạn của Quốc Tuấn
Người xưa, dẫu không biết chữ nhưng khi thấy một mẫu giấy có vết mực sẽ lượm lên, mang về cất giữ. Điều đó thể hiện sự “sùng chữ” (trân trọng giá trị của văn chương, chữ nghĩa) của ông cha. Những người không biết chữ đã biết đối xử với con chữ bằng tấm lòng trân quý như thế, thì dễ hiểu các trí giả đời trước họ sống với chữ nghĩa sâu sắc đến độ nào.
Xem thêm
Má tôi
Bài đăng báo Người Lao động Xuân Giáp Thìn 2024
Xem thêm
Xuân yêu thương - Tết sum vầy
Phút giao thừa, nhìn ngắm dòng người “tống cựu”, “nghinh tân”, cảm nhận trong mắt mỗi người lấp lánh ánh nhìn hạnh phúc, nhất là khi trên bầu trời đêm pháo hoa rực rỡ...
Xem thêm
Ngày cuối năm... - Tản văn Lê Thiếu Nhơn
Kẻ tha phương dù mải mê danh lợi cũng bất giác bần thần trước mênh mông tiếng gọi quê nhà ngày Tết. Tháng Chạp bao giờ cũng vội vàng trong mắt kẻ tha phương. Tháng Chạp bao giờ cũng hấp tấp trong lòng kẻ tha phương. Vì vậy, càng nhiều tuổi, tôi càng thấy sốt ruột khi thời gian nhích dần vào khoảnh khắc tất niên mà mình chưa kịp trở về ngôi nhà thơ ấu.
Xem thêm
Ngoảnh lại…
Tản văn của nhà văn Bích Ngân trện Người Đô Thị Tết Giáp Thìn 2024
Xem thêm
Nhà văn Lê Văn Duy với “Đồi giáng hương”
Kỷ niệm của nhà văn Bích Ngân với nhà văn, đạo diễn Lê Văn Duy
Xem thêm
Vùng đất Tân Phú: Những điều cảm nhận
Một buổi trưa nắng vàng rực rỡ, chúng tôi đặt chân tới Văn phòng Vườn Quốc gia Cát Tiên tại huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai, khởi đầu cho chuyến về nguồn đầy cảm xúc. Thời gian thực hiện cuộc hành trình tuy không dài nhưng vùng đất tươi đẹp và hữu tình này đã để lại trong lòng mỗi người những dấu ấn thật đậm nét.
Xem thêm
Beijing lá phong vàng (1) – Tùy văn Nguyễn Linh Khiếu
Buổi trưa có một đợt tuyết đầu mùa rơi nhẹ. Không ai ngủ được. Người nào cũng háo hức xem tuyết rơi. Các bạn Beijing nói tuyết đầu mùa bao giờ cũng mang may mắn tới mọi người.
Xem thêm
Những đường thẳng không người kẻ
Tác phẩm giải nhất thể loại Tản văn, Giải thưởng Văn học trẻ Đại học Quốc gia TP.HCM lần 2, năm 2023
Xem thêm
Nhớ mẹ - Tạp bút Quốc Tuấn
Ngày tốt nghiệp, tôi được vinh dự đứng trên lên bục nhận thưởng và gửi lại đôi lời tri ân. Tôi đã kể câu chuyện về người mẹ quả cảm, can trường cả đời chống đói khổ để con cái được học hành nên người. Đưa ánh mắt nhìn thầy cô, bạn bè, tôi thấy có sự lặng lẽ cúi đầu, dường như thể hiện niềm trân trọng với người phụ nữ xa lạ đó. Lòng tôi nẩy nở chút tự hào thiết tha.
Xem thêm
Đón xuân, nhớ đến những bài thơ xuân
Xuân đến, Tết về, lòng người hả hê, say mê với cảnh trí xuân và quây quần đón Tết. Đón xuân, đón tết, trước hết, nhiều người lại thích đọc lại thơ xuân.
Xem thêm
Một mùa xuân nho nhỏ - Bút ký của Tạ Vĩnh Hải
Cứ mỗi độ xuân về tết đến, trong cái se sắt của thủa mùa đông, nhìn những mầm non tý tách đâm trồi nảy lộc, hòa trong thanh âm lảnh lót trong veo vẻo như pha lê của cô sẻ quạt, trước con mắt mơ màng, ngơ ngác của thược dược và sự thẹn thùng, e lệ của hồng nhung, khi mấy nàng gió tung tảy kéo chị đào đi chảy hội, nhất là khi giai điệu bài hát “Một mùa xuân nho nhỏ” của nhạc sỹ Trần Hoàn vang lên, là trong tôi bỗng trào dâng những cảm xúc nhói nghẹn nơi con tim, khi nhớ tới những đồng đội xưa, những người đã vào sinh ra tử, cống hiến tuổi thanh xuân và cả những giọt máu hồng, cho cánh đào thêm thắm.
Xem thêm
Chơi chữ Việt Nam nhìn từ bài hát See tình
Dạo này tôi đi Grap hoặc là đi taxi, miễn là tài xế biết tôi là người Trung Quốc sẽ hỏi một câu “ Ủa, em là người Trung Quốc hả? Thế em có biết ca sĩ Chi Pu không? Chị ấy đang tham gia chương trình bên Trung Quốc đấy.”
Xem thêm
Bàn tay của Chúa Trời…
Nguồn: Báo Văn Nghệ - trang 50 số: 2+3+4 (2023) Tết Quý Mão.
Xem thêm
Những vần thơ cánh phượng 
Khoảng giữa năm 2008, một buổi chiều, phòng lễ tân của  báo Sài Gòn giải phóng gọi cho tôi, bảo rằng có một vị khách  tìm tổng biên tập
Xem thêm
Con người miền Nam, Sài Gòn - Bút ký Hà Tuyết Giảo
Nói đến Sài Gòn, chuyện quan trọng nhất là con người miền Nam. Trong ấn tượng đầu tiên của mọi người là con người miền Nam phóng khoáng, có đồng nào xài hết đồng đấy, có một lối sống không suy nghĩ cho ngày mai. Tôi cảm thấy cách nói này khá chủ quan, không công bằng cho người miền Nam. Mỗi người sẽ có một cái cách suy nghĩ và lối sống tùy theo mọi người, một tập thể có thể mang một xu hứng chung nhưng không thể tuyết đối như mọi người nói.
Xem thêm
Người Hậu Giang
Chiều nay, vợ chồng tôi có việc đi trên con đường quen thuộc này. Con đường có tên gọi là Quốc lộ 61C. Đây là tuyến đường nối thành phố Vị Thanh tỉnh Hậu Giang với thành phố Cần Thơ, có điểm đầu tại nút giao giữa Quốc lộ 1A với đường dẫn cần Cần Thơ, điểm cuối giao với Quốc lộ 61, có tổng chiều dài tuyến hơn 47 km, rộng 11,5 m. Quốc lộ 61C đi qua Quận Cái Răng, huyện Phong Điền (thành phố Cần Thơ), huyện Châu Thành A, huyện Vị Thủy và thành phố Vị Thanh (tỉnh Hậu Giang).
Xem thêm