TIN TỨC

Về với sự biết ơn và tấm lòng lành

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2024-01-24 19:55:23
mail facebook google pos stwis
377 lượt xem

BÙI PHAN THẢO

Lần nào đến Côn Đảo, tôi cũng lặng người trước những mộ bia. Những mộ bia của những người anh hùng, những người có tên. Và những ngôi mộ không có bia mộ, không có tên người. Những nấm mồ vô danh của những người đã nằm xuống trong số 20.000 người đã nằm xuống trên vùng đất thiêng này.

Vọng về tiếng của người xưa

Lần này, chuyến Về nguồn do Ban Tuyên giáo Thành ủy TP HCM tổ chức vào những ngày nửa đầu tháng 11-2023, chúng tôi đã có 2 lần đến nghĩa trang Hàng Dương trong một ngày. Buổi trưa, khi đoàn đặt chân đến Côn Đảo, đã đến viếng nghĩa trang Hàng Keo, nghĩa trang Hàng Dương, làm lễ dâng hương các anh hùng liệt sĩ. Buổi tối, sau chương trình tặng quà cho người nghèo, trao học bổng cho học sinh nghèo, học giỏi, đoàn lại ra nghĩa trang Hàng Dương thắp hương tưởng niệm…


Đoàn nhà văn TP HCM trong chuyến về nguồn tại Côn Đảo tháng 11-2023

Dù dưới bóng mát những hàng cây che dịu một ngày nắng gắt hay màn đêm buông xuống, nghĩa trang vẫn không đem lại cảm giác thâm u mà tất cả chúng tôi đều cảm nhận sự linh thiêng trong không gian. Nghe như từ trong lòng đất vọng về tiếng nói của những anh hùng liệt sĩ, những người đã khuất. Nghe trong gió vọng về tiếng người, trong mây thấp thoáng những đôi mắt dõi theo, ấm áp. Sau khi làm lễ, thắp nhang cho các anh hùng liệt sĩ, cầm trên tay những bó nhang, chúng tôi chia ra mỗi người một hướng, đi về phía những ngôi mộ không mộ bia, cắm những nén nhang thơm với sự bồi hồi. Những nén nhang cháy đỏ trong đêm, hẳn cũng làm ấm lòng người dưới mộ khi biết người sau luôn nhớ về những người đi trước, đã nằm xuống với đất thiêng để hôm nay đất nước thanh bình…

Những linh hồn bất tử

Sự linh thiêng của những linh hồn bất tử ai cũng cảm nhận từ đáy tim mình. Đã đến với đất thiêng, lòng mỗi người đều đã dọn sạch, không còn chỗ cho những sân si, tính toan, vị kỷ. Ai cũng mở lòng đón nhận những cảm xúc đan xen của bất cứ người dân Việt yêu nước nào khi đến với Côn Đảo, từ lòng biết ơn về sự hy sinh cao cả đến sự khâm phục ý chí đấu tranh kiên cường; từ trí tuệ của những tù nhân chiến sĩ cách mạng đến nỗi niềm của con người bình thường trước những giằng xé tâm can vì xa gia đình, vợ con. Trong giam cầm, tù ngục của kẻ thù, vẫn ngời lên những khí chất, phẩm tiết đáng kính phục. Có đi đến, tận mắt quan sát những nhà tù, “địa ngục trần gian” với đủ hình thức tra tấn dã man mới thấy sự tàn ác tận cùng của kẻ thù và ý chí kiên cường, sự tận trung với Đảng với dân của người chiến sĩ cách mạng. Những hy sinh của họ là không có gì so sánh nổi. Họ hóa hồn thiêng sông núi, thân thể tan vào đất đen, vào biển xanh, nhưng hương linh còn ở lại với núi rừng, hàng cây, ngọn cỏ, hòa trong tiếng gió lộng trùng khơi, từng đêm thổi vào thị trấn rười rượi bóng trăng, ánh sao lấp lánh một vùng.


Các nhà văn trong đoàn VNS đến Côn Đảo (9-11/11/2023) - Ảnh: Nguyên Hùng.

Đêm đó, giữa khoảnh sân nơi làm lễ tưởng niệm, khi các thành viên nghệ sĩ trong đoàn cất lên tiếng hát “Về đây, các anh ơi hãy về đây” (Linh thiêng Việt Nam, nhạc và lời: Lê Quang), trời bỗng đổ cơn mưa dù cả ngày trời nắng ráo. Những giọt mưa không quá lớn để ướt đẫm áo người, không quá nhỏ để khỏi bận tâm, song không ai bảo ai, đều hiểu rằng: Các anh linh đang về, hiện thân trong những giọt mưa, chứng giám cho lòng lành của đoàn về nguồn… Các nghệ sĩ cũng thấu hiểu điều đó, vẫn biểu diễn hết mình. Chúng tôi vẫn ngồi giữa sân, nhìn lên bầu trời đen thẫm và lòng khấn thầm cùng sự tri ân. Rồi chỉ hơn năm phút sau, cơn mưa tạnh hẳn, bầu trời lại quang đãng, điểm xuyết những vì sao…

Đủ duyên và sự thành tâm

Những người am hiểu và yêu hòn đảo thiêng này đều hiểu một điều gần như chân lý, đó là phải đủ duyên mới đến được Côn Đảo. Duyên đó có được phải xuất phát từ tấm lòng lành thì bằng cách này hay cách khác, người đời sẽ đến được Côn Đảo. Bằng không, mọi dự tính, sắp đặt đều không thành, không thể đặt chân lên vùng đất thiêng này. Điều đó ngẫm ra trong hoàn cảnh nào cũng đúng. Trên những ngả đường thị trấn, buổi chiều trở đi, hàng đoàn người nghiêm cẩn sắp lễ, vòng hoa và thành kính vào nghĩa trang viếng các hương hồn liệt sĩ. Trong những lời khấn vái, hẳn là những điều mong mỏi tốt đẹp cho dòng họ, gia đình, cho quốc thái dân an… và chỉ với lòng lành mới được chứng giám qua những cây nhang rực lên, mùi nhang ấm cả nghĩa trang trong chiều hôm…

Buổi chiều ở khu xà lim cũ, chúng tôi nghe soạn giả Cao Đức Trường, một cựu tù chính trị Côn Đảo, kể về những tháng ngày ông và đồng đội bị giam cầm, những trận tra tấn dã man đổ xuống thân thể gầy yếu của tù nhân song những chiến sĩ cách mạng kiên trung vẫn giữ vững khí tiết. Ông kể về những nữ tù nhân đầu tiên bị đưa ra Côn Đảo khiến lòng những nam tù nhân lúc ấy đều chùng xuống vì thương, vì lo cho những người phụ nữ. Ông đọc lại bài thơ của người chồng làm cho vợ, cũng ở trong xà lim, dặn dò nhau giữ vững tinh thần đấu tranh, khí tiết của người một lòng theo cách mạng.

Bên ngoài sân nhà tù, màu đất sẫm hơn. Phải chăng đất này thấm máu đỏ của bao thế hệ tù nhân mà đổi màu, đất trộn máu xương trộn nắng gió mà thành sắc màu như vậy. Trước sân nhà tù, những cây bàng vẫn lên xanh, chiếc lá đỏ rụng xuống như một hiện thân, một nhắc nhớ về sự hy sinh. Trên đất nước này, nhiều nơi trồng bàng, nhưng chưa nơi nào bàng tập trung nhiều như Côn Đảo. Bàng dọc đường ven biển, bàng trong phố của thị tứ ngày xưa, huyện lỵ hôm nay, nhiều gốc là cổ thụ. Bàng trên mọi ngả đường, trước hiên nhà dân. Những cây bàng xanh ngắt, tượng trưng cho sức sống bền bỉ của người dân Côn Đảo, sống lành hiền bên những huyền thoại, bên di ảnh, bên những ngôi mộ. Biết bao câu chuyện được kể truyền đời hơn 100 năm qua, từ lúc thực dân Pháp dựng nên nhà tù Côn Đảo rồi đến chính quyền Sài Gòn tiếp tục mở mang, xây các “chuồng cọp” khiến dư luận thế giới bất bình, phẫn nộ.

Bàng che nắng phương Nam bỏng rát, bàng che mưa cho người trú chân. Những trái bàng thơm quyến dụ trẻ con, những hạt bàng giòn, bùi hôm nay trở thành đặc sản để mang về đất liền làm quà, dù để có được một ký hạt bàng cũng đã là kỳ công phơi, tách, đóng gói…

Mở ra tương lai

Bước đi trên Côn Đảo hôm nay, lòng chúng tôi dậy lên những cảm xúc bồi hồi. Dường như chạm vào đâu cũng nghe thời gian lên tiếng, những dấu tích xưa cùng ký ức bi hùng. Nơi cầu tàu 914, ban trưa nắng chói, tôi nhìn ra phía biển dường như thấy những tấm lưng gầy oằn xuống, có ngọn roi của cai tù tàn nhẫn quất vào lưng và tiếng rên khẽ vì đau của người tù… 914 người đã bỏ mạng nơi cầu tàu này, một con số đáng hãi hùng, đầy bi phẫn về cái ác của một thời đã hiện diện nơi đây, chôn vùi tuổi thanh xuân của bao thế hệ người Việt Nam yêu nước…

Hôm nay Côn Đảo đã đổi thay nhiều. Khu thị trấn đã ra dáng phố phường. Những con đường đẹp, rộng, dài, đầy bóng mát, các công trình xây dựng bề thế cũng nhiều lên. Trường học khang trang, những khuôn mặt bé thơ sáng trong, lanh lợi đạp xe đến trường. Côn Đảo hôm nay không còn xa ngái, từ đất liền ra đi tàu cao tốc theo ngả Vũng Tàu hay Trần Đề (Sóc Trăng) đều tiện, đi máy bay cũng dễ dàng với sân bay Cỏ Ống đã đẹp hơn nhiều và chuẩn bị nâng cấp, mở rộng hơn. Trong tương lai, khách đến Côn Đảo sẽ ngày một đông hơn, bởi đây không chỉ là địa chỉ về nguồn mà còn là điểm đến du lịch tâm linh. Sau những giờ phút thăm các di tích lịch sử, dâng hương tại nghĩa trang, không gì dễ chịu bằng dầm mình xuống biển. Biển nơi đây ấm, như lòng người, như thấm hết ân tình của bao thế hệ mà trao truyền lại cho nhau lòng biết ơn và nghĩa tình sâu nặng.

Nguồn: Người Lao động số Xuân 2024.

Bài viết liên quan

Xem thêm
Chất lính - Bút ký của Lê Thanh Huệ
Nguồn: Báo Văn nghệ - Hội Nhà Văn Việt Nam số 3262 – 3263.
Xem thêm
Beijing lá phong vàng (8) – Tùy văn Nguyễn Linh Khiếu
Kẻ yếu thua từng trận nhưng thắng toàn cuộc. Kẻ mạnh thắng từng trận nhưng thua toàn cuộc. Chủ thuyết Tàu là Salami.
Xem thêm
Cha tôi: Một ngón đàn tài tử đậm hồn thơ – Tạp bút Tương Như
Trong suốt cuộc đời, đôi khi phải chịu đựng cảnh mưa gió chìm nổi, tôi vẫn thường tự nghĩ mình là có lẽ là nơi hội tụ cơ duyên giữa ba dòng sông nghệ thuật: mỹ thuật, thi ca và âm nhạc.
Xem thêm
Duyên đá - Bút ký của Minh Đan
Mỗi ngày, mặt trời phía xa xa chưa kịp lấp ló, đã thấy ba tôi cần mẫn xách những xô nước mát trong trĩu nặng đôi bờ vai xương xẩu tưới lên những tia sống khỏe, mớm yêu cho từng khóm cây, chậu cảnh vườn nhà.
Xem thêm
Sức quyến rũ của sự chân thành
16 giờ ngày 14.4.2024, Nhà xuất bản Hội Nhà văn tổ chức buổi gặp gỡ giao lưu giữa tác giả - Tiến sĩ Lê Kiên Thành (con trai cố Tổng bí thư Lê Duẩn)
Xem thêm
Sông chảy bên đời – Tuỳ bút của Nguyễn Thị Thu Thủy
Một đời người đã đi qua biết bao dòng sông, bao nhiêu ngã rẽ, khúc cua; mỗi dòng sông đều để lại bao luyến lưu, vương vấn, để lại những kí ức luôn tươi xanh mỗi khi nhớ về. Sông vẫn cứ chảy như thời gian trôi đi mải miết vì vậy “không ai tắm hai lần trên một dòng sông”.
Xem thêm
Rặng Diên Vĩ - Tản văn của Quốc Tuấn
Gió vẫn thổi, mái tóc thơm tuột khỏi giây buộc, quấn quanh đầu như vòng hoa nâu thẫm, vô tình quất bỏng môi người. Mùi hương đó, quen quá. Mùi tóc mẹ, hương quê vị quán. Tựa như làn nước lung linh, hơi thở chị uyển chuyển theo nhịp điệu không gian. Đôi mắt và đôi môi vẫn mỉm cười nhưng đã có chút tiếc nuối. Chính nỗi buồn ẩn chứa trên khuôn dung đã khiến chị trở nên hấp dẫn, pha lẫn sự hồn nhiên, ngây thơ tạo nên một tổng thể đẹp đến khó tin.
Xem thêm
Trần Bảo Định - Thú thưởng ngoạn văn chương qua tác phẩm “Đọc thơ bạn”
Có thể nói Trần Bảo Định là một hiện tượng văn học Việt Nam hiện đại: Chỉ trong vòng khoảng hơn 10 năm trở lại đây, từ khi về hưu anh đã cho ra đời 6 tập thơ, hơn 10 tập tản văn, truyện ngắn và 3 tập tiểu luận phê bình trong khi phải chống chọi với căn bệnh ung thư quái ác...
Xem thêm
Canh cá rô đồng – Tản văn của Châu Duyên
Tôi biết về món canh cá rô đồng đã lâu theo lời kể của cô bạn đang ở thành phố mang tên Bác, toàn những tin nhắn như là: Ê! Trưa nay tớ đang ăn canh cá rô đồng nè.
Xem thêm
Sài Gòn như nhà, như mẹ, như quê… – Tản văn của Triệu Vẽ
Ở Sài Gòn, không có ranh giới trọng khinh giữa dân “Sài Gòn” hay dân “tỉnh lẻ”, dân “phố” hay dân “phèn”. Trong huyết quản sâu xa của người Sài Gòn có ruộng đồng, bờ bãi, con trâu, con gà.
Xem thêm
Ơi mùa hoa ban! – Bút ký của Nguyễn Huy Bang
Chiếc máy bay VJ 299 từ Tân Sơn Nhất (sau 2 giờ 5 phút) bay qua không phận 3 nước.
Xem thêm
Tháng Ba hoa gạo – Tản văn của Bằng Lăng Tím
Đào phai, mai vàng là sự kì diệu của tháng giêng. Chúa của các loài hoa tháng ba chính là hoa gạo. Xuân sắp sửa đi qua, hạ lấp ló ở đầu ngõ. Hoa gạo đẹp theo nét riêng và tùy vào thời tiết. Hôm nào trời quang hoa đỏ thắm, ngời sắc trong khoảng không. Ríu rít đàn chim, lao xao ong bướm. Hoa như đốm lửa thắp sáng cả bình minh. Hôm nào sương dày đặc, nhìn hoa như ánh lửa đêm đông, lập lòe mang đến sự ấm áp lạ thường.
Xem thêm
Nhớ hoa đào - Tùy văn của Nguyễn Linh Khiếu
Mỗi năm khi sắp tết bao giờ mình cũng mua hoa đào. Hà Nội không có hoa đào làm sao gọi là tết. Dù là bích đào bạch đào hay đào phai thì hoa đào bao giờ cũng mang tết đến mỗi ngôi nhà thân thương. 
Xem thêm
Giữa những mùa hoa nở - Bút ký Nguyễn Xuân Thủy
Từ Yên Khương, thuộc huyện Lang Chánh chúng tôi đi theo đường tuần tra biên giới lên Đồn Biên phòng Bát Mọt, thuộc huyện Thường Xuân. Đường tuần tra biên giới chập chùng uốn lượn giữa núi non, len lỏi giữa màu xanh của rừng. Càng lên hướng Cửa khẩu Khẹo càng có cảm giác đang đi về nơi thâm sơn cùng cốc. Cũng đúng, Bát Mọt là tuyến cuối của dải biên giới xứ Thanh, nơi có cột mốc 378 là nơi tiếp giáp biên giới giữa Thanh Hóa và Nghệ An. Những nơi cuối đất cùng trời bao giờ cũng gợi cho người ta sự rưng rưng về những niềm thương nỗi nhớ.
Xem thêm
Lửa Cát Bi, ngọn trao truyền khí chất Hải Phòng
“Ơi Hải Phòng cửa biển quê hương/ Tổ quốc đang ghi những trang lịch sử/ Của Hải Phòng viết trên sóng bão Thái Bình Dương”. Với vị thế địa lý của Hải Phòng, trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, nơi đây luôn là miền đất tiền tiêu quan trọng, cửa ngõ chiến lược. Bởi kẻ thù thường tiến hành xâm lược Hải Phòng đầu tiên, lấy đó làm bàn đạp để đánh chiếm Thăng Long – Hà Nội. Khi thất bại, chúng cũng thường chọn Hải Phòng là một trong những tuyến đường rút chạy cuối cùng. Hải Phòng là địa phương luôn “đi trước về sau”, có vị trí xứng đáng, giữ vai trò quan trọng trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc cũng như các cuộc kháng chiến của cách mạng Việt Nam, xứng đáng với danh hiệu “Thành phố Cảng trung dũng, quyết thắng”.
Xem thêm
Mùi Tết vương dấu chân xa – Tản văn của Đặng Tường Vy
Mỗi độ xuân về, người con xa xứ không tránh khỏi rưng rức, chạnh lòng. Nỗi nhớ trong lòng người tha hương rất lạ: sâu lắng, dịu dàng, chôn kín. Như gái đôi mươi thầm thương trộm nhớ một ai đó, âm thầm, mãnh liệt, nồng nàn,  tha thiết.
Xem thêm
Mùi hương thảo - Tản văn Quốc Tuấn
Chị mười tám, hay hai lăm tuổi. Tôi cũng chẳng biết và không cần biết, chỉ cần trong tôi đã bận lòng trước vẻ đẹp thuần khiết của loài cúc lam đồng thảo ấy. Nơi đáy mắt thể hiện những đốm lửa vui, những nét cong, nếp gấp mong manh nơi khóe miệng, bờ môi thể hiện sự phong phú nơi nhiệt tâm.
Xem thêm
Phép màu đã không đến với chị, chị Hồng Oanh ơi!
Chia sẻ của nhà văn Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh
Xem thêm
Vào vườn hương
Thành phố Cần Thơ đất rộng người thưa không chỉ có gạo trắng nước trong để níu chân người và du khách bốn phương. Tây Đô còn là mảnh đất văn hiến với không hiếm những trang anh hùng hào kiệt yêu nước và nghệ sĩ phong lưu tài hoa nhân cách. Kế thừa truyền thống văn chương của Phan Văn Trị, Bùi Hữu Nghĩa, Huỳnh Mẫn Đạt … và các bậc văn nghệ sĩ đàn anh: Kiều Thanh Quế, Lưu Hữu Phước, Hoài Sơn, Mai Văn Bộ, Trần Kiết Tường, …đã có không ít thế hệ đàn em kế thừa xứng đáng trên lĩnh vực văn học nghệ thuật.
Xem thêm