CUỘC THI "ĐỀN ƠN ĐÁP NGHĨA"

HÀ AN

Hơn Chục Năm Nay, Cựu Chiến Binh Nguyễn Tiến Đãi Và Đồng Đội Trực Tiếp Tìm Kiếm, Kết Nối Thông Tin Xác Minh Đối Chiếu Giữa Hồ Sơ Với Phần Mộ Trên 1.000 Liệt Sĩ, Trong Đó Hơn 300 Liệt Sĩ Được Gia Đình Đưa Vào Nghĩa Trang Liệt Sĩ Và Về Với Quê Hương.

Mệnh Lệnh Từ Trái Tim

Cũng như bao lớp thanh niên ngày ấy, chàng thanh niên Nguyễn Tiến Đãi nghe theo tiếng gọi của chiến trường… tình nguyện gác bút lên đường nhập ngũ khi tuổi đời chưa tròn 18. Vào chiến trường chiến đấu cho đến khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước kết thúc. Đất nước thống nhất chưa được bao lâu, tiếp tục tham gia chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc. Tốt nghiệp đào tạo từ Học viện Lục quân Đà Lạt, ông sang làm nhiệm vụ quốc tế trên đất bạn Campuchia trong đội hình Mặt trận 579, về nước công tác ở Phòng Tác chiến Quân khu V cho đến khi nghỉ hưu. Do đặc thù của chuyên ngành ông đã đi đến hầu hết các huyện thuộc 11 tỉnh trên địa bàn Quân khu V.

Danh tính, phần mộ của liệt sĩ đang ở đâu? Câu hỏi ấy như những vết thương hằn trên chính cơ thể của các ông. “Đồng đội của chúng mình còn nằm lại ở đâu, khi chưa tìm thấy và kết nối được với thân nhân của họ thì chúng tôi chưa được phép nghỉ ngơi”. Các anh vận dụng “Sức mạnh tổng hợp” của từng thành viên trong từng hoàn cảnh để trợ giúp TNLS với tiêu chí “Việc làm phải cụ thể – thiết thực, cách làm phải thận trọng – tỷ mỷ – chính xác”. Ngầm chia việc cho nhau không cần văn bản, nhưng phối hợp rất nhịp nhàng đến từng chi tiết, tận dụng thế mạnh của từng người ở các vùng miền, cương vị, kinh nghiệm công tác của các thành viên trước đây đã từng chiến đấu, sinh sống để khai thác thông tin có hiệu quả. Cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Tiến Đãi từng công tác ở Phòng Tác chiến Quân khu V, nên ít nhiều đã tích lũy được kinh nghiệm về bản đồ, địa hình, phiên hiệu, ký hiệu đơn vị, thời gian và vị trí đóng quân… nên khi tiếp xúc, xác minh đối chiếu các thông tin trong hồ sơ của liệt sĩ và phần mộ ở thực địa có nhiều thuận lợi. Bên cạnh đó, các thành viên khác cũng rất am hiểu địa bàn, lịch sử truyền thống, địa giới – tổ chức hành chính của các địa phương, vì phần lớn họ đều đã trải qua công tác chỉ huy hoặc trực tiếp chiến đấu trên chính những nơi có liệt sĩ hy sinh đang cần tìm. Phối kết hợp tốt với các cơ quan, đơn vị làm công tác chính sách trong và ngoài quân đội, với CCB, cựu du kích, các nhân chứng, các tổ chức đoàn thể nên đi đến đâu cũng đều được tin tưởng, ủng hộ về cách làm, được tạo điều kiện tốt nhất có thể cho TNGĐ liệt sĩ. Vì vậy, TNLS ở mọi miền luôn coi các anh là một địa chỉ tin cậy, từ khắp nơi tìm về để liên hệ được hỗ trợ tìm kiếm người thân.

Đưa hài cốt liệt sĩ về đất Mẹ.

Những Bước Chân Không Mỏi

Trong máy tính của CCB Nguyễn Tiến Đãi luôn lưu trữ phần mềm danh sách hàng chục nghìn liệt sĩ hy sinh ở các chiến trường cùng các thông tin hỗ trợ khác. Với vai trò là Phó ban liên lạc truyền thống của Trung đoàn 31, Sư đoàn 2, Quân khu 5, hàng năm đã cùng Ban liên lạc tổ chức đưa đón CCB của đơn vị cũ về thăm lại chiến trường xưa, thăm các địa chỉ đỏ trên mọi miền đất nước… Vận động từ nhiều nguồn để có kinh phí hỗ trợ các CCB nghèo có hoàn cảnh đặc biệt, góp phần nâng cấp tôn tạo nhà bia tưởng niệm khắc tên 140 liệt sĩ của đơn vị đã hi sinh ở Hốc Thượng, Quế Trung, Nông Sơn (Quảng Nam).

Xem trong nhật ký đi tìm đồng đội của các anh mới thấy rằng, dấu chân các anh có mặt trên mọi miền Đất Quảng: “Ngày… tháng… năm… cuối ngày thứ ba trong hành trình, chúng tôi đã hỗ trợ thân nhân liệt sĩ Phạm Hồng Phủ, quê Lâm Thao (Phú Thọ) đến được nơi cần đến, gặp được những người cần gặp”. “Ngày… chúng tôi đến di tích lịch sử “Hang ông Tân” ở thôn Tam Hòa, Sơn Thành (Quế Sơn), nơi đây là Sở chỉ huy tiền phương Sư đoàn 711, Quân khu 5, Sở chỉ huy Trung đoàn 31 trực tiếp chỉ huy tiêu diệt căn cứ Cấm Dơi tháng 8/1972”. “Ngày nay, chúng tôi đến Bệnh xá Tiền phương Sư đoàn 711 còn in nhiều vết tích bom đạn trong chiến tranh”. “Qua 4 ngày, hành trình tìm kiếm liệt sĩ Nguyễn Văn Thơ, Hải Dương hi sinh tại Khu nhà in ở chân núi Hòn Tàu (tiếp giáp Hậu cứ các đơn vị trên hướng Mặt trận 4, Quảng Đà) trong điều kiện thời tiết nắng nóng vô cùng khắc nghiệt cộng thêm địa hình hiểm trở của núi rừng Hòn Tàu nhưng “Tìm anh không biết mộ nào/Phải chăng anh đã hóa vào cỏ cây/Gió ơi, đưa khói hương bay”…

“Mừng quá, vừa kết nối được với gia đình thân nhân liệt sĩ Vũ Duy Quang ở Kim Bảng (Hà Nam), anh hy sinh năm 1971. Sau gần 50 năm, hôm nay chị gái 85 tuổi mới nhận được tin phần mộ em trai yên nghỉ”; “Báo cáo với các anh liệt sĩ: ngày hôm nay là một ngày cực tốt hết sức may mắn đã kết nối thông tin mộ liệt sĩ đến với 4 gia đình và xác thực cho 1 liệt sĩ bị thiếu thông tin”; “Chuyến đò cuối cùng từ 22 giờ gửi tin đến 22 giờ 40 trong ngày kết nối được với thân nhân gia đình liệt sĩ quê xã Tân An, huyện Chiêm Hóa (Tuyên Quang) đã nhận được tin vui mộ liệt sĩ Nguyễn Minh Bộ được an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Bình Sơn, Hiệp Đức”; Đã xác định được bản vẽ là vị trí đóng quân của Tiền phương Đoàn 565 trên hướng Khu 5”; “Thông tin tìm người thân của liệt sĩ Hứa Viết Lầy đã được xác nhận thuộc xóm Phúc Lẩm, Tiên Hội, Đại Từ (Thái Nguyên), một ngày gần đây người thân của liệt sĩ sẽ vào thăm viếng mộ”; “Chuyến đò tri ân, tiễn đưa hài cốt liệt sĩ Nguyễn Văn Đức từ Nghĩa trang Liệt sĩ xã Quế Minh (Quế Sơn) về Tây An, Tiền Hải (Thái Bình) sau 46 năm được trở về nơi chôn nhau cắt rốn”…

Sống Mãi Với Tình Đồng Đội

Giữ vững 10 lời thề danh dự của Quân đội Nhân dân Việt Nam “Hết lòng giúp đỡ nhau, lúc thường cũng như lúc ra trận”. Không một đồng lương hay trợ cấp, không kể ngày hay đêm, mưa nắng. Dù tốn khá nhiều thời gian, công sức và cả tiền bạc, nhưng dường như các CCB chưa bao giờ tỏ ra mệt mỏi, chán nản với công việc của mình. Chi phí cho các chuyến đi được trích từ đồng lương hưu và có cả phần hỗ trợ của vợ con, mà không nhận bất cứ sự cảm ơn nào bằng tài chính của thân nhân các liệt sĩ. Nhưng các CCB ấy vẫn miệt mài âm thầm đến những nơi diễn ra các trận đánh phù hợp với nơi hy sinh, mai táng ban đầu của liệt sĩ để tìm thêm thông tin. Đến từng nghĩa trang, tìm nhân chứng trận đánh, nhân chứng lịch sử vì TNLS ngày đêm mong ngóng đón chờ tin. Vừa xử lý số liệu, đăng tải thông tin và hình ảnh lên mạng xã hội, trả lời email, tin nhắn và các cuộc điện thoại từ mọi miền… mong sao được xác minh nhanh thông tin sai sót ghi trên bia mộ, hoặc trong hồ sơ, địa danh nơi liệt sĩ hy sinh…

Lật giở từng trang cuốn sổ cũ ghi chép rất cẩn thận về thông tin các liệt sĩ đã tìm được và chưa tìm được, CCB Nguyễn Tiến Đãi chia sẻ với tôi về các chuyến hành trình đầy ắp những kỉ niệm và khó khăn, vất vả để tìm đồng đội. Bất cứ khi nào xác định được thông tin về một liệt sĩ đã hy sinh, các anh lại tức tốc lên đường, bất kể trời nắng hay mưa, tận vùng núi cao hay biên giới… Từ những kỷ vật rất mong manh của TNLS mang theo như những lá thư thời chiến tranh, chiếc dây thắt lưng là di vật có họ và tên được chôn cùng liệt sĩ, bị đạn địch bắn đứt đôi mất tên đệm ở giữa nên phải vừa xác minh vừa giám định AND đến 2 năm sau mới trả được danh tính đúng của liệt sĩ…

Nhiều TNLS đã viết tặng các anh “Người ta siêu thị, nhà hàng/Còn anh thì cứ nghĩa trang đêm ngày”. “Cứ lặng thầm tìm bạn trong cỏ cây/Ngày qua ngày lặng lẽ đi tìm/Những cái tên im lìm trong lòng đất/Nghỉ hưu rồi các chú vẫn tất bật/Làm việc quên thân, danh lợi cũng chẳng cần”… Chị Lê Thúy ở Thủ đô Hà Nội có TNLS hy sinh ở Quế Sơn viết: “Các chú rất nhiệt tình chu đáo đưa đón gia đình và đi làm thủ tục rất nhanh gọn. Tấm lòng cao cả của các chú đúng với bản chất “Người lính Cụ Hồ”. Thân nhân của liệt sĩ Trương Minh Hảo viết từ Hà Tĩnh: “Gia đình cháu không bao giờ quên, 50 năm đã tìm thấy mộ bố cháu, như một giấc mơ, hồi hộp quá cháu đang chờ bố cháu về. Các chú cũng như bao lớp cha ông lên đường nhập ngũ, không vì bổng lộc, chức quyền, không vì lợi ích cá nhân”. Con trai liệt sĩ Vũ Duy Hùng (nguyên là Đại đội trưởng Đại đội 2, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 36) 5 năm liền, các con của liệt sĩ từ quê hương “5 tấn” đồng hành cùng các CCB tìm kiếm hồ sơ và phần mộ liệt sĩ và đã đưa liệt sĩ về đất Mẹ.

Chị Nguyễn Thị Nga ở thành phố Hồ Chí Minh – em gái của liệt sĩ Nguyễn Văn Dũng, đã đến Hiệp Đức hai lần để tìm mộ anh mình. Theo giấy báo tử, anh hy sinh ở Gò Chùa, Bình Lâm, nhưng khi đến nơi thì không tìm được mộ. Quá thất vọng, nhưng nhờ tấm lòng của CCB mà gia đình liệt sĩ cảm thấy ấm áp hơn. Trong bức thư gửi về có đoạn: “Tôi trân trọng, biết ơn tấm lòng, tình cảm, những việc làm cao đẹp, ý nghĩa và thiết thực trong công việc tri ân liệt sĩ của các anh chị CCB thị trấn Tân An, nhất là vợ chồng anh chị Đặng Ngọc Nga, kính chúc anh chị luôn có sức khỏe để hành trình cùng các thân nhân liệt sĩ”. Anh Huỳnh Tiến Nam là con của liệt sĩ Huỳnh Thanh Phong (nguyên Chủ nhiệm Hậu cần Sư đoàn 2) đã xúc động viết: “Gặp được những con người quanh năm không quản gian nan vất vả đi tìm đồng đội, ngay cả trong giấc ngủ họ cũng mong có điều kỳ diệu. Từ khi được quen biết các anh, sự suy nghĩ, cách nhìn trong tôi cũng khác hơn. Tôi thầm cảm phục họ, những con người luôn sống mãi với tình đồng đội – đồng chí và cao cả hơn là tình người. Trong lòng tôi, họ mới thực sự là những tượng đài”.

Luật sư Lê Đăng Liệu ở thành phố Hồ Chí Minh, anh có người anh trai hy sinh ở chiến trường Thượng Đức, gia đình có ý định đưa hài cốt của anh trai mình về quê. Nhưng khi anh đến Nghĩa trang Liệt sĩ xã Đại Lãnh còn gọi là Nghĩa trang Thượng Đức, nhìn nơi yên nghỉ của anh trai mình và đồng đội, cảnh quan sạch đẹp, ấm cúng anh bỏ ý định đưa anh trai về bản quán. Anh bảo rằng: “Máu xương của các anh đã tan vào dòng Vu Gia và thấm vào lòng đất Quảng mấy chục năm qua khó có thể tìm về. Anh trai mình được nằm ở một nơi tuyệt đẹp, giữa bao đồng đội, ấm tình quê hương, và về thăm chiến trường xưa âu cũng dễ dàng”.

Nguồn: Tạp Chí Văn Nghệ TP.HCM số 21