TIN TỨC

Những ngọn khói về trời – Nhắc nhau đừng quên những ngày gian khó

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2022-08-14 22:49:40
mail facebook google pos stwis
3209 lượt xem

LÊ NGUYỆT MINH

Tập trường ca Những ngọn khói về trời của nhà thơ, nhà báo Bùi Phan Thảo mới ra mắt bạn đọc, như nhắc nhớ mỗi người từng đi qua và sống sót trước sự tàn khốc của đại dịch COVID-19 đừng quên những ngày khó khăn và hãy biết trân trọng mỗi phút giây bình yên mà mình đang có.

Những ngọn khói về trời là một tập trường ca mới ra mắt của nhà thơ Bùi Phan Thảo. Ngay từ đầu tập thơ, nhà thơ đã giãi bày cùng độc giả những khắc khoải sâu xa trong lòng anh khi viết lên rất nhiều câu thơ nặng gánh suy tư. “Hầu như mỗi người trong chúng ta, ai cũng có câu chuyện của riêng mình về Covid-19. Kể ra để sẻ chia hay giữ lại để thẩm thấu đều là lựa chọn của mỗi người. Nhưng nỗi đau, ký ức buồn thì vẫn vẹn nguyên, không dễ phôi phai. Để nhắc nhớ rằng: Không gì tốt đẹp hơn đời sống. Không gì quý giá như mạng sống. Hãy sống với nhau cho thật đúng nghĩa làm người”.

Tôi thích nhất mấy câu thơ này trong Những ngọn khói về trời:

Vượt lằn ranh tử sinh

người về trong hạnh phúc

cúi mình hôn hoa nở

trước hiên nhà

Bốn câu thơ thôi nhưng gói trong đấy bao nhiêu chiều kích không gian và thời gian. Trong khoảng mênh mông nhưng nén chặt đến thắt lòng ấy, là biết bao nhiêu cảm xúc khi thì nén lại, lúc thì òa vỡ, sinh mệnh con người giữa những ngày đại dịch như ngọn đèn treo trước gió. Sống trong sợ hãi, lo âu, nhìn và chứng kiến bao nhiêu cuộc chia ly, bao nhiêu sự ra đi, rồi mình sẽ còn hay ở? Để rồi, nếu bạn may mắn được “trở về” bình an giữa can qua ấy, mới biết mái hiên nhà mình, hoa nở đẹp đến thế nào, bình yên và thiêng liêng thế nào. Khoảnh khắc ấy chính là khoảnh khắc của sự vĩnh cửu, của những vượt thoát qua bao nhiêu khổ đau để trở về.

Để viết được câu thơ ấy, hẳn đã có nhiều bài thơ lột tả sâu sắc nỗi nhớ, niềm đau không chỉ của nhà thơ mà của nhân sinh ngoài kia. Họ - với biết bao nhiêu phận đời, biết bao nhiêu công việc, biết bao nhiêu trở trăn, đã cùng nhau gồng lên với một Sài Gòn những ngày đại dịch đầy khắc khoải, không thể quên.

Anh Bùi Phan Thảo là một nhà báo, công tác nhiều năm tại báo Người lao động, một tờ báo lớn với ăm ắp tin bài, thời sự. Và trong nhà báo ấy, luôn có trái tim ấm áp, đầy thấu cảm của một nhà thơ. Ngoài công việc xử lý tin bài mỗi ngày, giữa giai đoạn Sài Gòn gồng mình lên vì đại dịch Covid-19, anh Bùi Phan Thảo còn dành rất nhiều nỗi niềm, tâm tư, như một sự “cúi xuống thật gần” nỗi đau của những nạn nhân ra đi vì Covid-19. Nhiều khi nhà báo ấy lại ngồi thần người ra vì những con số tử sinh, những ca dương tính vì Covid, từ vài trăm, vài ngàn, vài chục ngàn, trăm ngàn… cứ chất chồng như không dừng lại. Một nhà báo lúc ấy, thầm lặng nhưng miệt mài với công việc làm báo online tại nhà, đứng trên tầng cao nhìn xuống phố phường vắng lặng bóng dáng người đi trong bao ngày đại dịch. Và những câu thơ cũng ra đời từ những ngày như vậy.


Nhà thơ, nhà báo Bùi Phan Thảo. Anh là Hội viên hội Nhà văn Việt Nam, hội viên Hội Nhà báo Việt Nam, với bút lực dồi dào, ăm ắp suy tư trước đời sống... được thể hiện qua từng trang viết.

Trường ca Những ngọn khói về trời, được anh viết từ khi dịch mới chớm ở Sài Gòn cho tới khi dịch lên đỉnh điểm và khi dịch giãn dần, qua đi. Những bài thơ như sự nối tiếp qua nhiều giai đoạn của một thành phố lớn. Từ ngấp nghé âu lo, tới hồi hộp, nặng nề và sự trở về trong hồi sinh. Những cung bậc cảm xúc, yêu thương ấy được nhà thơ Bùi Phan Thảo khắc họa sâu sắc trong từng câu thơ:

Bán giấc mơ giàu sang cho người đời

tôi mơ gì cho mình ngoài giấc ngủ vùi

đôi chân rã rời đôi tay trơ ngón khô cong

ôm tôi vào nỗi nhớ quê đồng khô cỏ cháy

lũ ngập nhà trổ nóc mà kêu

hay như:

Tôi là một người bán vé số

Chắp tay cầu đại dịch qua đi

(Đêm trước ngày phong tỏa)

Rồi tới bài Nhân loại bàng hoàng, Bùi Phan Thảo như mở rộng trái tim mình hơn, sự thấu cảm như bay xa ra cả những vùng trời đâu chỉ trong đất nước mình:

Đến tháng 3-2020, SARS-CAOv-2 thành đại dịch toàn cầu

cả những đảo ngoài khơi xa trên Thái Bình Dương, Đại Tây Dương cũng không thoát khỏi bầy virus corona

những bệnh viện khắp nơi quá tải

những con số tử vong đầy lên mỗi ngày

(Nhân loại bàng hoàng)

Và rồi lại trở về với Sài Gòn, như muốn dang rộng vòng tay nhỏ bé của mình mà ôm lấy cả một thành phố phồn hoa đang cơn đau bệnh:

Sài Gòn đau trời đất cũng đau

những chùm ca bệnh dồn vào hẻm nhỏ

khăn tang trắng từ đầu con phố

nước mắt vòng quanh ra đến bờ kinh

(Sài Gòn một phần thân thể)

Giờ ngồi đọc lại thơ Bùi Phan Thảo, như một máy chiếu sắc nét từng ngõ phố, từng phận người chưa thể nguôi ngoai về một thành phố từng gánh thương đau vì dịch bệnh. Chúng ta, hẳn vẫn còn thảng thốt. Hai năm hoành hành của Covid-19 với những khốc liệt đến bàng hoàng.

Nhưng dù thế sự sống vẫn tiếp diễn, trong lụi tàn luôn có hồi sinh như một sự luân chuyển tất yếu của vạn vật, nhân sinh. Khổ đau hay mất mát, chỉ để ta trân trọng hơn từng phút giây được sống, để biết mình vẫn còn có một gia đình hay một công việc để đi về, dẫu có mất mát trước đó, thì hồi sinh vẫn luôn ở đây, đón chờ bạn.

Hoa đã nở vàng trên phố

trong gió tin vui đưa về

lá vẫn xanh

đời lại điểm danh

điểm mặt

không ai không điều gì có thể lãng quên

(Hồi sinh)

Bạn gọi Những ngọn khói về trời là gì? Là một tập thơ? Hay trường ca dằng dặc tâm tư? Với tôi, đó không chỉ là thơ, mà còn là một bộ phim quay chậm, mà ở đó, tác giả không phải là diễn viên, cũng không phải là đạo diễn, anh chính là một camera chân thật nhất, âm thầm nhưng không vắng bóng trên bất kể một biến chuyển, đổi thay nào trong suốt hai năm đại dịch ở Sài Gòn.

Nguồn: https://duyendangvietnam.net.vn/

Bài viết liên quan

Xem thêm
Kiếp nhân sinh và nỗi niềm ở trọ của Nguyễn Ngọc Hạnh
Trong dòng chảy vô tận của thời gian, kiếp nhân sinh nhỏ bé của con người chỉ như một cõi tạm dừng chân. Đã có biết bao tâm hồn nghệ sĩ trăn trở trước cái ngắn ngủi, mỏng manh ấy của đời người, và nhà thơ, nhà giáo Nguyễn Ngọc Hạnh cũng góp vào thi đàn một tiếng lòng đong đầy triết lý qua bài thơ Ở trọ” bằng ngôn từ bình dị, nhịp điệu lục bát tha thiết cùng những hình ảnh gợi nhiều suy tưởng, bài thơ không chỉ chạm vào nỗi niềm bất an muôn đời của cõi nhân gian mà còn thắp lên một thái độ sống bao dung, biết trân trọng và hòa mình vào trọn vẹn từng khoảnh khắc buồn vui của cuộc đời.
Xem thêm
“Trước bình minh” của Trần Thị Hảo – Từ ký ức cá nhân đến chân dung một thế hệ
Bối cảnh “phục dựng” của Trước bình minh¹ gắn liền với hai giai đoạn quan trọng trong lịch sử dân tộc: giai đoạn chiến tranh chống Mỹ và giai đoạn hậu chiến sau 1975. Đây là hai giai đoạn có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống xã hội, tinh thần và quá trình hình thành bản ngã của một thế hệ người Việt.
Xem thêm
Thêm góc nhìn về nhà thơ Xuân Diệu và nhà thơ Huy Cận
Nhà thơ Xuân Diệu và nhà thơ Huy Cận là những đỉnh cao của phong trào Thơ mới, đồng thời là hai trong số những nhà thơ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại. Ở giai đoạn sau, Xuân Diệu và Huy Cận đều có những tác phẩm có giá trị, đóng góp tích cực cho nền văn học nước nhà, nhưng khi đánh giá về hai ông, người ta chủ yếu nhắc tới thời kỳ Thơ mới. Trong lịch sử văn học Việt Nam, chân dung văn học của Xuân Diệu và Huy Cận đã được xác lập cụ thể, đầy đủ, chi tiết. Tuy vậy, gần đây có một vài ý kiến trái chiều, cho rằng thơ Xuân Diệu và thơ Huy Cận khác nhau ở chỗ: trong khi thơ Huy Cận ngắn gọn, súc tích thì thơ Xuân Diệu dài dòng, trùng lắp và chủ yếu dùng lý lẽ. Người này lấy câu thơ “Mây vắng, trời trong, đêm thuỷ tinh” của ông làm dẫn chứng chứng minh.
Xem thêm
Trần Mai Hường và “Những ngọn gió biên cương”
Đánh giá về Trần Mai Hường, nhiều cây bút lý luận phê bình cho rằng chị là nhà thơ đầy nội lực. Đặc biệt là tính nữ trong thơ. Người “đàn bà” trong thơ Trần Mai Hường luôn tự “mâu thuẫn”, luôn tự vấn, phản tư - đó là “bí mật” tạo nên một vẻ đẹp đàn bà.
Xem thêm
Kể chuyện về mùa thu độc lập
Trong lịch sử dân tộc, hiếm có khoảng thời gian nào ngắn ngủi mà dồn nén nhiều biến động như từ cuối năm 1944 đến mùa thu năm 1945. Chỉ trong chưa đầy một năm, hành trình lớn mạnh của cách mạng đã khởi đi từ những cánh rừng Việt Bắc đến Quảng trường Ba Đình lịch sử. Khoảng thời gian ấy đã được nhiều công trình lịch sử ghi chép, nhiều tác phẩm văn học phản ánh, song mỗi người cầm bút đều phải đối diện với một thách thức không nhỏ, đó là làm thế nào để những sự kiện đã trở nên quen thuộc vẫn có thể sống dậy bằng hơi thở của văn chương. Tiểu thuyết Rừng Việt Bắc của nhà văn Lê Toán do Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân ấn hành gần đây là một nỗ lực theo hướng ấy. Tác giả đặt con người vào trung tâm của dòng chảy lịch sử, để từ những số phận, những cuộc gặp gỡ và những rung động rất đời thường, người đọc cảm nhận được chiều sâu của một thời đại đang chuyển mình.
Xem thêm
Nhà văn Đinh Ngọc Lâm – Những trang viết nặng tình quê
Thấp thoáng trong mỗi trang viết là hình bóng con người, quê hương qua những giai đoạn khác nhau nhưng đều hiện lên những vẻ đẹp sáng ngời của lòng dũng cảm, kiên cường, nhân hậu hy sinh… Trong những bài kí đó không thể không nhắc đến Người Phùng Thiện, tác phẩm đạt giải Nhất trong cuộc thi viết Đất và người Quân khu Ba năm 2014.
Xem thêm
“Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”: Sự cộng hưởng từ tư tưởng tôn hiền đãi sĩ
Chương trình Ngữ văn lớp 10 tập 1, Bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” do thầy PGS.TS. Phan Huy Dũng chủ biên có trích đoạn: “ Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” của Tiến sĩ Thân Nhân Trung. Đây là văn bản thứ ba nằm trong chủ đề: nghệ thuật thuyết phục trong văn nghị luận của cuốn sách. Đoạn trích này, có thể coi là áng văn nghị luận mẫu mực của văn học Trung đại Việt Nam. Bên cạnh những giá trị về mặt nội dung lẫn nghệ thuật thuyết phục của đoạn trích, có lẽ, dư vị của văn bản này đọng lại trong lòng người đọc chính là tư tưởng trọng hiền đãi sĩ được cộng hưởng từ Thân Nhân Trung và vị vua tài cao, đức độ - Lê Thánh Tông.
Xem thêm
“Biển thức trong phố” hay nhà thơ Nguyên Hùng đã mang Trường Sa về đất liền
Từ những bài thơ viết sau chuyến đi Trường Sa của Nguyên Hùng, nhà thơ Xuân Trường chia sẻ cảm nhận về hình ảnh biển đảo, người lính và cuộc sống nơi đầu sóng ngọn gió được tái hiện qua những vần thơ. Bài viết đồng thời đề cập đến cảm hứng sáng tác và một số nét nghệ thuật trong thơ Nguyên Hùng về đề tài biển đảo.
Xem thêm
Sức sáng tạo của văn chương
Đời thừa là một trong những tác phẩm xuất sắc và tiêu biểu của Nam Cao về để tài người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng tháng Tám. Đó là câu chuyện về sự giằng xé đến bị kịch của một nhà văn giàu khát vọng nhưng đồng thời cũng là một tuyên ngôn nghệ thuật có giá trị. Qua nhân vật Hộ - nhân vật nhà văn trong tác phẩm – Nam Cao đã gởi gắm những suy tư và những quan niệm sâu sắc của mình về nghề văn và sứ mạng của người cầm bút chân chính. Ông viết “Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho. Văn chương chỉ dung nạp được những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi, và sáng tạo những gì chưa có”.
Xem thêm
Văn hóa Việt trong tâm thức những người con xa xứ qua tuyển thơ “Về cùng nước Việt của ta”
Ngày 7/11/2026, tại Đại sứ quán Việt Nam ở Liên bang Nga, tuyển thơ “Về cùng nước Việt của ta” của 10 tác giả thuộc Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại Liên bang Nga sẽ chính thức ra mắt.
Xem thêm
​Nhân vật văn học của Đặng Hoàng Thám, những thông điệp sâu sắc
Với hai mươi ba truyện ngắn, cùng đa dạng nhân vật ở mọi ngành nghề, tầng lớp, “Lửa và trái tim” đã thuyết phục người đọc về tính khách quan cho sự phản ánh đời sống-xã hội và cả tâm tư con người bằng sự khéo léo và linh hoạt của điểm nhìn ở ngôi kể thứ ba. Từ “Trăng phía sau đình”, “Về từ cõi khác”, “Mua văn bán chữ”, “Trên đồi cỏ tranh” hay “Mưa trái mùa”... mỗi câu chuyện là một lát cắt sinh động của đời sống, nơi mỗi người đều có số phận và lý tưởng của riêng mình. Và điều đáng nói, họ đều hướng về cộng đồng, hướng về sự phát triển bản thân trên nền tảng của đạo đức và sự cống hiến, điểm mà tôi trân trọng ở ngòi bút này.
Xem thêm
Tìm về lời rạ rơm – Bến trú ngụ của những bão giông đời người
Bài thơ khép lại trong một dư âm ngân vang, ngọt ngào và kết tinh thành một triết lý sống sâu sắc: “Bồng bềnh cánh võng thơ ngây / Ngân nga lời mẹ tháng ngày con vin”. Hình ảnh “cánh võng bồng bềnh” và tiếng “ngân nga” của lời ru đưa con người trở về trọn vẹn với những năm tháng tuổi thơ êm đềm. Đặc biệt, từ “vin” được xem là một nhãn tự, một nốt nhấn xuất sắc của toàn bài. Con không chỉ vin vào tay mẹ, vin vào vành võng để tập đi trong quá khứ, mà ở hiện tại và tương lai, con đang “vin” vào lời mẹ, vin vào những giá trị đạo đức, vào cái nôi văn hóa quê hương để đứng vững trước những cạm bẫy, sóng gió của cuộc đời.Thể thơ lục bát ở hai câu cuối này đạt đến độ chín muồi của cảm xúc, uyển chuyển như một dòng sữa mát lành tưới mát tâm hồn người đọc.
Xem thêm
Thơ Lê Quang Vui – Sự giăng mắc giữa đời và đạo
hời thế giới phẳng, giữa thời đại tiêu dùng, con người đang chạy theo việc đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu hưởng thụ và sở hữu những giá trị vật chất, thơ đang bị xem như thứ xa xỉ chỉ dành cho những người có tâm hồn mộng mơ và thi vị. Đối với công việc làm thơ, một số người làm thơ chỉ để tìm kiếm chút danh lợi hoặc để mua vui cho chính bản thân mình. Thế nhưng, trên thi đàn thơ Việt Nam đương đại vẫn còn những nhà thơ xem công việc sáng tạo thơ như một thiên chức mang vẻ đẹp thuần khiết và thiêng liêng. Ở đây, tôi muốn nói đến nhà thơ Lê Quang Vui, hội viên Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Đồng Tháp, một người đeo đuổi công việc sáng tác thơ đã hơn 40 năm. Nhà thơ Lê Quang Vui được một số văn nghệ sĩ đánh giá rằng ông đang giữ kỷ lục về số lượng tác phẩm với hơn 15.000 bài thơ đã sáng tác và 15 tập thơ đã xuất bản.
Xem thêm
Nhà thơ Vương Trọng – Cá tính thơ trong con người xứ Nghệ
Đối với cánh văn chương 7x chúng tôi ở Văn nghệ Quân đội, nhà thơ Vương Trọng không chỉ rất gần gũi mà ông còn là tấm gương về sáng tác, công tác và các ứng xử trong cuộc sống đời thường. Ông là điển hình cho phẩm chất của người xứ Nghệ: mạnh mẽ, kiên cường, có chính kiến rõ ràng và rất quyết liệt trong bảo vệ chính kiến đó, nhất quán từ lời nói đến hành động, rất biết nặng nhẹ trong đời sống và càng biết thật giả trong văn chương. Được tiếp nối các ông trong khu vực công tác và sáng tác ở Văn nghệ Quân đội là may mắn với chúng tôi. Chúng tôi luôn kính trọng thế hệ nhà văn chống Mỹ trong đó có Vương Trọng và lấy làm tấm gương để soi chiếu chính mình. Càng đọc các bài thơ đã thuộc làu từ tấm bé, nhiều khi còn quên mất tên tác giả Vương Trọng chúng tôi càng hiểu rằng, giá trị trước hết và lâu bền của thơ ca chính là thơ ca luôn trực tiếp phục vụ đời sống con người, ở những khúc quanh bước ngoặt, ở những thân phận thua thiệt đã hằn lên từ nghìn năm lịch sử đến hôm nay. Những câu chuyện như thế khi vào thơ Vương Trọng đã được đẩy lên ở một tầng mức thẳm sâu, đớn đau tột cùng mà cũng tận cùng vẻ đẹp của sự hi sinh của con người Việt Nam đã đi vào thơ ca sử sách.
Xem thêm
Bích Thu - Người đồng hành cùng tiểu thuyết Việt Nam hiện đại
Bích Thu là một trong rất ít những nhà phê bình văn học nữ hiện còn miệt mài với những trang viết về văn chương Việt cho đến ngày nay. Thơ và văn xuôi là hai thể loại mà chị theo dõi và luôn đồng hành cho đến những thập niên đầu của thế kỷ XXI để nhận diện thi pháp tác phẩm và tác giả tiêu biểu, sau đó là tổng kết, chỉ ra diện mạo, đặc điểm chung cho cả phong trào qua các giai đoạn, nhất là giai đoạn từ Đổi mới đến nay.
Xem thêm
Thơ Lê Văn Sự - Tiếng thơ của vùng ký ức
Lê Văn Sự, nguyên là giáo viên dạy toán, nhưng tâm hồn thơ dào dạt, làm nên những vẻ đẹp “phi logic” của ngôn ngữ thơ. Không “đại ngôn”, nhưng phải nói rằng, anh là một nhà thơ “toàn tòng”. Cho đến nay, Lê Văn Sự đã xuất bản 11 tập thơ, trong số 12 tác phẩm đã công bố của anh. Anh là tiếng thơ cất lên từ làng bước ra xa lộ, nâng niu, đắm đuối ký ức.
Xem thêm
Thơ Trương Trọng Nghĩa từ góc nhìn phê bình sinh thái
Hành trình sáng tạo tuy chưa dài và còn nhiều dự cảm, nhưng Trương Trọng Nghĩa đã tự khẳng định tâm thế và tâm cảm của mình để hình thành chất thơ và thi pháp cá nhân. Thơ anh nặng sâu tình người, tình quê hương, xứ sở. Và trong quá trình đô thị hóa của xã hội Việt Nam thời hiện đại, nó giúp nhà thơ và giúp người đọc tìm về nguồn cội để được sống lại trong không - thời gian sinh thái thiên nhiên và sinh thái nhân văn trong sáng, thanh bình cho mỗi phận người và mỗi kinh nghiệm quan hệ người
Xem thêm
Trương Nam Hương – Thi sĩ tuổi Mèo với những câu thơ đẹp như nỗi buồn
Thơ Trương Nam Hương tài hoa mà đằm thắm, đau đáu với mẹ cha, quê nhà và những ân tình không thể nguôi quên. Nhân sinh nhật lần thứ 63 của nhà thơ (23/10/1963 – 23/10/2026), Văn chương TP.HCM trân trọng giới thiệu bài viết của Lê Huy Hòa như một món quà thân tình gửi đến anh – người thi sĩ vẫn bền bỉ gìn giữ những miền xanh trong trẻo của tâm hồn.
Xem thêm
Ấm áp những nụ cười trong tập thơ “Có phải cô là nắng” của Phan Thanh Tâm
Có phải Cô là nắng là tác phẩm thứ 9 và Tuyển tập thơ thứ 2 viết cho thiếu nhi của Nhà văn Phan Thanh Tâm. Tập thơ có 50 bài thơ đề cập đến nhiều chủ đề với cái nhìn dễ thương của trẻ thơ.
Xem thêm
Thơ ca và những tấm lòng đồng điệu trong buổi ra mắt sách của Phan Thanh Tâm
Bởi suy cho cùng, những hạt nắng đẹp nhất trong thơ thiếu nhi chính là những hạt nắng được gieo vào tâm hồn trẻ nhỏ.
Xem thêm