TIN TỨC
  • Bút ký - Tạp văn
  • Viết cho tuổi hai mươi: giữa chênh vênh và hoài bão – Tản văn Phạm Phúc Vinh

Viết cho tuổi hai mươi: giữa chênh vênh và hoài bão – Tản văn Phạm Phúc Vinh

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng: 2026-03-16 02:32:30
mail facebook google pos stwis
12 lượt xem

(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - “Tuổi hai mươi giống như một cơn mưa rào mùa hạ. Người ta vừa sợ ướt áo, lại vừa muốn đằm mình vào cái mát lạnh của đất trời. Chênh vênh đó, nhưng cũng rực rỡ vô cùng.”

 

Ảnh minh họa. Nguồn internet

 

Mùa hạ. Long Xuyên những ngày này nắng bắt đầu gắt gỏng hơn, gió từ phía sông Hậu thổi vào mang theo chút hơi sương oi ả xen lẫn cái mùi ngai ngái quen thuộc của miền Tây. Ngồi trong góc phòng trọ nhỏ hẹp, nơi ánh sáng hiếm hoi lọt qua khe cửa sổ, chung quanh là ngổn ngang nào sách giáo trình, nào đề cương ôn tập, tiếng quạt máy chạy rè rè nhọc nhằn đẩy đi cái nóng hầm hập của mái tôn. Nhìn lại mình trong gương, tôi chợt giật mình nhận ra: Mình đã bước vào tuổi hai mươi tự lúc nào. Không kèn không trống, không hoa nến rực rỡ, tuổi hai mươi đến trong sự im lặng của những đêm chạy đua cùng bài vở.

Tuổi hai mươi của tôi không bắt đầu bằng một buổi tiệc rình rang hay những lời chúc tụng ồn ào, mà được đánh dấu bằng những đêm thức trắng cày cuốc đến mờ cả mắt. Có những ngày mệt rã rời, áp lực bài vở cộng thêm nỗi nhớ nhà, nhớ mâm cơm nóng hổi có tô canh chua, khứa cá kho của nội làm tôi chỉ muốn buông xuôi tất cả. Tôi thèm được quăng hết sách vở vào một góc, lên xe máy trốn về quê, rúc vào tấm chăn sờn cũ để được làm một đứa trẻ không cần phải lớn. Tuổi hai mươi, hóa ra lại nhiều những khoảng chênh vênh, những mệt nhoài và những câu hỏi vô hình đè nặng lên vai đến thế.

Nhưng rồi, mỗi khi gấp trang sách lại, xoa hai thái dương đang giật liên hồi, tôi biết mình không cho phép bản thân được dừng bước hay gục ngã.

Tôi chọn con đường Sư phạm Ngữ văn không chỉ vì đam mê cắp sách đứng trên bục giảng, hay thích lãng mạn viết lách dăm ba bài tản văn, vài vần thơ giãi bày tâm sự. Đằng sau cái mác “sinh viên đại học” ấy là cả một chữ “Trách nhiệm” to đùng mà tôi tự khắc cốt ghi tâm. Tôi cắm đầu vào học ngày học đêm vì tương lai, vì hạnh phúc của chính bản thân và của cả gia đình. Mỗi lần cầm xấp đề cương dày cộm, mắt díp lại vì buồn ngủ, tôi lại nghĩ về ba mẹ đang bôn ba vất vả ở đất Sài Gòn. Nơi phồn hoa đô hội ấy lấp lánh ánh đèn, nhưng đằng sau nó là những giọt mồ hôi mặn chát, là những ca làm nhọc nhằn, là những bữa cơm hộp ăn vội bên lề đường để chắt bóp từng đồng gửi về quê. Tôi nghĩ về dáng nội lom khom quét lá trước sân mỗi buổi chiều tà, đôi mắt mờ đục cứ ngóng ra đầu ngõ chờ cháu về.

Và đặc biệt, tôi nghĩ về đứa em trai của mình, tôi tự nhủ, mình phải thật nỗ lực, phải có một công việc vững vàng để sau này làm chỗ dựa lo cho em ăn học tới nơi tới chốn. Để ba mẹ được bớt đi gánh nặng mưu sinh đang oằn trên vai, để nụ cười luôn nở trên môi những người tôi yêu thương nhất. Sự hy sinh của gia đình chính là liều thuốc trợ lực mạnh nhất để tôi vững bước.

Vượt lên trên những áp lực mưu sinh, cái khát vọng tuổi 20 của tôi còn lớn lao và đẹp đẽ lắm. Tôi không muốn mình mai này chỉ là một người “thợ dạy”, nhồi nhét cho học sinh những con chữ khô khan, những bài văn mẫu rập khuôn. Tôi muốn mang cả hồn cốt dân tộc, mang những làn điệu Cải lương ngọt ngào, sâu lắng lồng ghép vào từng tiết học. Tưởng tượng xem, những câu thơ tài hoa mệnh bạc của Nguyễn Du trong Truyện Kiều, sự sắc sảo, trào phúng mà xót xa của Hồ Xuân Hương, hay khí tiết ngời ngời dẫu mù lòa của cụ Nguyễn Đình Chiểu… nếu được ngân vang qua những điệu lý, câu vọng cổ, chắc chắn học trò sẽ thẩm thấu văn chương bằng tất cả mọi giác quan.

Những giá trị truyền thống ấy cần được sống lại trong không gian lớp học hiện đại. Nghĩ đến ánh mắt say sưa, tò mò của học trò mai này khi nghe thầy giáo cất lên một điệu buồn phương Nam, nghĩ đến ánh mắt tự hào của gia đình khi thấy tôi đứng vững trên bục giảng, tự nhiên mọi mệt mỏi của những mùa chạy “deadline” nghiên cứu khoa học dường như tan biến hết.

Và thanh xuân của tôi, tuổi 20 của tôi, may mắn thay không hề trôi qua trong đơn độc hay tẻ nhạt. Dù chưa có một “mảnh tình vắt vai”, chưa từng nếm trải cảm giác hẹn hò đôi lứa, nhưng bù lại, tôi có những người bạn cực kỳ “hợp rơ”. Là tụi nó - những đứa sẵn sàng xách xe chạy cùng tôi rong ruổi qua những góc phố Long Xuyên lộng gió về đêm. Tụi nó chịu khó ngồi chắp tay nghe tôi lải nhải hăng say, hay đơn giản chỉ là rủ nhau ra bờ kè ăn vội tô hủ tiếu gõ, uống ly trà đá, cười nói rôm rả để gác lại mọi âu lo. Có những người bạn gắn bó, sẵn sàng san sẻ những ngày giông bão xám xịt của thi cử, cùng nhau khóc cười trước những điểm số, tôi thấy chặng đường phía trước bỗng nhẹ nhàng và rộn rã tiếng cười hơn hẳn. Tình bạn ở tuổi hai mươi trong vắt và vô tư như bầu trời mùa hạ.

Gửi tôi của tuổi hai mươi, chàng sinh viên mang nhiều hoài bão, được quyền mệt mỏi, được quyền than thở khi bài vở quá nhiều, nhưng tuyệt đối không được gục ngã và bỏ cuộc. Hãy cứ giữ lấy thói quen viết lách, cứ viết tiếp những dòng thơ còn dang dở. Cứ ấp ủ và mạnh dạn thực hiện cái dự án mang Cải lương vào lớp học. Và quan trọng nhất, cứ nỗ lực hết mình vì gia đình, vì tương lai của em trai.

Bởi vì những năm tháng rực rỡ nhưng cũng đầy trầy xước này, những đêm thức trắng và những giọt mồ hôi rơi xuống trang sách hôm nay, sẽ là bệ phóng vững chắc nhất cho một “thầy giáo” chững chạc, đĩnh đạc, mang trái tim ấm áp và là niềm tự hào to lớn của cả nhà vào ngày mai.

Tuổi 20 à, dẫu phía trước là chông gai, cứ ngẩng cao đầu và mạnh mẽ mà bước đi!

P.P.V

Bài viết liên quan

Xem thêm
Thấy gì sau những chiếc xe hút đinh tự nguyện – Tạp bút Trần Đôn
Trong dòng chảy hối hả của giao thông đô thị, đôi khi ta bắt gặp hình ảnh những chiếc xe tự chế gắn thanh nam châm miệt mài rà sát mặt đường để “giải cứu” người đi đường khỏi nạn “đinh tặc”. Hình ảnh ấy đã trở nên quen thuộc ở nhiều nơi.
Xem thêm
Sắc hoa tháng Ba ở Điện Biên - Tản văn Phan Anh
Thời bây giờ, hoa ban không còn là loài hoa độc quyền của Tây Bắc nữa. Người ta đã nhân giống và đưa cây ban về trồng ở khắp mọi nơi. Chỉ riêng ở Hà Nội, cứ mỗi độ xuân về, trong hơi ấm của nắng mới tháng ba, trên đường Điện Biên Phủ, Hoàng Diệu, Thanh Niên, Bắc Sơn, công viên Cầu Giấy, hồ Gươm, hồ Thiền Quang, hồ Tân Xã … người ta thấy nàng công chúa của xứ sở Tây Bắc tưng bừng bung nở trên các vòm cây, đua nhau khoe sắc ngập trời, rồi thoang thoảng gửi hương vào trong không gian êm dịu của mùa xuân; khiến cho chị em không khỏi xốn xang, quên cả cái tiết trời còn chưa hết gió lạnh lẫn mưa bụi mà nô nức sửa soạn áo váy, rủ nhau đi sống ảo làm cho phố phường những nơi ấy cũng trở nên vui tươi, náo nhiệt.
Xem thêm
​Đám rau mùi già tháng Giêng của mẹ - Tạp bút Lê Thị Hiệp
Là một người rất thích rau mùi(người miền Nam gọi là ngò rí) nên mẹ tôi ngay từ lúc còn trẻ cho tận tới nay khi đã về già, bà vẫn luôn duy trì thói quen gieo trồng loại rau gia vị cực kỳ ngon và có mùi thơm vô cùng hấp dẫn này. Mẹ tôi kể rằng, từ khi lấy bố về làm dâu nhà ông bà nội tôi, thì mảnh vườn sau nhà rộng rãi, dẫu có trồng loại rau gì đi chăng nữa thì mẹ vẫn luôn dành ra một khoảng đất màu mỡ gần ngay khu vực cầu ao để gieo trồng rau mùi.
Xem thêm
Chân Mây 3 - Tùy văn Nguyễn Linh Khiếu
Anh kể: Một hôm đang trong cơn tuyệt vọng. Anh cố gượng dậy cho mấy con cá nhỏ trong bể ăn. Bỗng nhiên anh thấy viên cuội lấp lánh đáy bể và chợt nhớ ra. Hôm ở đảo Hòn Dáu anh có nhặt một viên cuội ở bãi biển. Viên cuội vân hoa nhiều màu rất đẹp nhưng nhỏ chỉ bằng ngón chân cái. Mang về anh thả viên cuội vào bể cá và quên.
Xem thêm
Lặng lẽ Tết – Tản văn Lê Trọng Bình
Sau 45 năm đằng đẵng Tết Nam, lần đầu tiên được về quê ăn Tết, cảm giác của tôi như được “chào đời không tiếng khóc” nơi quê cha đất tổ, bởi sinh tôi ra chưa được cái Tết nào thì gia đình đã Nam tiến. Thường thì tâm lý người xa quê đoàn tụ sẽ vui lắm, nhưng trong tôi thì khác hoàn toàn bởi những cung bậc đầu tiên ấy.
Xem thêm
Tình mẫu tử - Trần Thế Tuyển
Nhân Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, Văn chương TP.HCM giới thiệu tản văn “Tình mẫu tử” của Đại tá nhà thơ Trần Thế Tuyển: một câu chuyện giản dị mà xúc động về tình mẹ.
Xem thêm
Tuổi thơ tôi - Tùy bút Nguyễn Đức Hải
Có những ký ức tưởng như đã ngủ yên trong quá khứ, nhưng chỉ cần một buổi chiều lặng gió, một mùi hương quen bất chợt thoảng qua, chúng lại trở về nguyên vẹn. Khi ấy, tuổi thơ hiện lên trong tôi như một thước phim cũ – chậm rãi, trong trẻo mà thấm đẫm những rung động rất sâu của một đời người.
Xem thêm
Tha phương…Tùy bút Lê Thi
Nước Mỹ có phải thiên đường cho tất cả những người đến miền đất hứa này không? Chưa hẳn là như thế. Tôi gặp biết bao nhiêu người đến định cư ở đây mang nhiều quốc tịch khác nhau, nhưng mỗi người mang số phận khác nhau nhiều khi không biết có hơn ở Việt Nam không, nếu như họ không có ý chí và nghề nghiệp gì nhất định.
Xem thêm
Một mùa thơ đi qua – tình người ở lại
Sau ba ngày hoạt động sôi nổi, Ngày Thơ Việt Nam 2026 tại TP.HCM đã khép lại, nhưng dư âm của nó vẫn còn đọng lại trong nhiều cuộc gặp gỡ và câu chuyện bên lề. Từ việc phát động cuộc thi thơ “Tiếng gọi đô thị mới” với sự đồng hành của Quỹ Tình Thơ, đến những lều thơ và đêm thơ nhạc của các câu lạc bộ, tất cả góp phần tạo nên một không gian thi ca vừa trang trọng vừa ấm áp tình bằng hữu.
Xem thêm
Vẻ đẹp miền di sản cuối trời Nam – Tùy bút Nguyễn Phú Thành
Miền đất được mệnh danh nơi “đất biết nở, rừng biết đi” (chữ dùng của Sơn Nam) – luôn mang trong mình vẻ đẹp hoang sơ và giàu sức sống. Những dòng kênh đậm phù sa, rừng U Minh bạt ngàn và mũi đất vươn ra biển Tây tạo nên một miền quê thấm đẫm chất phương Nam, nơi con người hiền hòa, chân chất và mạnh mẽ trước thiên nhiên. Còn Hà Tiên lại quyến rũ bởi vẻ thơ mộng của miền biên viễn, nơi non nước giao hòa mang dấu ấn lịch sử với những thắng cảnh từng đi vào thơ ca. Từ đất Mũi hoang sơ, phóng khoáng đến Hà Tiên hữu tình, cổ kính – đều là miền di sản của đất phương Nam như hai nét chấm phá độc đáo, tạo nên bức tranh thiên nhiên và văn hoá đầy mê hoặc của cực Nam Tổ quốc.
Xem thêm
Văn chương Việt và câu hỏi toàn cầu - Tùy văn Lê Hưng Tiến
Trong những năm gần đây, đời sống văn học Việt Nam đang đối mặt với một thực trạng đáng báo động, đó chính là sự xuống cấp đồng thời của chất lượng sáng tác và dịch thuật, đặc biệt trong lĩnh vực thơ khi nhiều sản phẩm yếu kém lại được nhân danh hội nhập để đưa ra nước ngoài. Hiện tượng này không chỉ làm tổn thương giá trị nội tại của văn chương, mà còn trực tiếp bóp méo diện mạo văn học Việt Nam trong con mắt bạn đọc quốc tế.
Xem thêm
Chén trà trong đêm trực – Tản văn Hồng Loan
Khi nhắc đến uống trà, nhiều người hình dung ngay những khoảnh khắc thư thả, ngồi giữa không gian yên tĩnh để cảm nhận vị “thanh khiết chậm rãi của cuộc sống”. Nhưng với những y, bác sĩ trực cấp cứu, trà lại mang một ý nghĩa hoàn toàn khác. Đó là phút dừng ngắn ngủi để kịp hít một hơi sâu giữa những cuộc chạy đua với số phận; là lúc họ đứng dưới ánh đèn trắng lạnh của phòng cấp cứu, đôi tay còn hằn dấu găng, mùi sát khuẩn vẫn bám trên áo blouse, và tiếng bút ghi hồ sơ vẫn kêu “sột soạt” đâu đó trên chiếc bàn trực.
Xem thêm
Người chiến sĩ và mùa xuân đất nước - Tùy bút Phùng Văn Khai
Bến phà Lục Nam mùa xuân hơn ba mươi năm trước - năm 1994 với tôi là một bước ngoặt lớn của đời người. Có nằm mơ tôi cũng không nghĩ rằng mình đã trở thành một người lính trong tiểu đội tân binh của Trung đoàn 421 - Sư đoàn 306 - Binh đoàn Hương Giang anh hùng thấm đẫm chiến công...
Xem thêm
Cỗ Tết không thể thiếu dưa hành – Tản văn Nguyễn Gia Long
Năm nào cũng vậy, hễ Tết Nguyên đán còn cách khoảng mươi ngày, và cho dù có bận trăm công ngàn việc đi chăng nữa, thì mẹ tôi vẫn dành thời gian để muối vại dưa hành thật lớn! Vâng, cho dù đã có nhiều các món ngon rồi mà trong mâm cỗ Tết vẫn còn thiếu món dưa hành thì coi như vẫn còn thiếu chút hương vị Tết truyền thống. Nếu như các gia đình Miền Trung, Miền Nam trong mâm cỗ Tết thường có dưa món và đĩa củ kiệu, thì cỗ Tết ở Miền Bắc không thể thiếu được dưa hành muối chua.
Xem thêm
Nhiều niềm vui bên nồi bánh chưng ngày Tết – Tạp bút Nguyễn Gia Long
Nhớ khoảng thời gian tuổi thơ khi tôi còn sống ở quê nhà, cứ đến giáp Tết Nguyên đán thì gia đình nhà nào cũng vậy, dù bận rộn đến đâu cũng cắt cử ra một, vài người để lo sửa soạn rửa lá dong, vo gạo nếp, đãi đỗ, ướp thịt lợn…, để gói bánh chưng ăn Tết. Ngày ấy, dù kinh tế nhà nào cũng nghèo nhưng việc ăn một cái Tết to và tươm tất thì khỏi phải bàn, bởi người ta từng bảo: “Đói ngày giỗ cha, no ba ngày Tết”, mà bánh chưng thì là một trong số các món cơ bản không thể thiếu được trong mâm cỗ Tết, nên nhà nào cũng gói rất nhiều bánh chưng. Nhà ít thì gói dăm, bảy ký gạo; các hộ gia đình gói nhiều lên tới vài, ba chục ký. Chính vì vậy mà các cặp bánh, xâu bánh chưng vuông, bánh chưng dài (bánh tày) đều bày ngổn ngang trong nhà, quanh chạn bát trong gian bếp. Việc gói bánh chưng không chỉ để cúng kiếng và ăn trong ba ngày Tết chính, mà bánh chưng còn dùng để ăn dần trong những ngày tiếp theo khi mọi người ra đồng cày, cấy, trồng rau màu…
Xem thêm
Chân mây 2 - Tùy văn Nguyễn Linh Khiếu
Khi choàng tỉnh, mình thấy đã nằm vật ở dưới đất. Kỳ lạ là giường khá cao và nền phòng là gạch men nhưng mình không cảm thấy cơ thể có chút đau đớn nào. Cứ như thể có ai đó đã ném mình xuống đất một cách hết sức dịu dàng. Thấy lạ mình chuyển sang chiếc giường bên và nằm quay đầu ngược lại. Từ đó mình ngủ ngon lành đến sáng.
Xem thêm
Cỗ Tết sẽ không đủ đầy nếu thiếu món giò thủ bó mo cau - Tản văn Thạch Bích Ngọc
Trong ký ức Tết tuổi thơ của tôi, ngoài kỷ niệm của vô vàn niềm vui bất tận khi được diện quần áo mới để đi chơi xuân trẩy hội, được nhận phong bao tiền lì xì từ ông bà, cha mẹ và những người thân yêu trong gia đình, dòng họ…, thì những món ăn ngon trong mâm cơm đủ đầy ngày Tết của một thời kinh tế khó khăn chung của đất nước, cũng luôn là “miền nhớ” để giờ đây khi đã trưởng thành, tìm lại chút hoài niệm trong ký ức tôi vẫn nao lòng thèm muốn, nhớ mãi không quên…
Xem thêm
Ký ức Kẻ Gỗ - Tùy bút Phúc Hải
Những ngày cuối năm, mưa lất phất phủ mờ con đường đất đỏ dẫn vào lòng hồ Kẻ Gỗ. Tôi trở lại Cẩm Xuyên, nơi ký ức của những thế hệ đi trước như những cơn sóng lặng lẽ vỗ vào bờ, kéo tôi về một thời mà tôi chưa từng sống, nhưng vẫn cảm nhận rõ qua những câu chuyện kể. Dưới lớp nước xanh thẳm của hồ Kẻ Gỗ hôm nay là cả một thế giới đã ngủ yên, những ngôi làng cổ, những cánh rừng gỗ quý và cả một thời đại “máu và hoa” của một thế hệ rực lửa. Tôi thuộc thế hệ sau, lớn lên khi dòng nước đã hiền hòa chảy tràn đồng ruộng, mang lại màu xanh bát ngát cho làng quê. Thế nhưng, mỗi lần đứng trước mặt hồ mênh mông, lòng tôi vẫn rung lên những nhịp đập thổn thức, như nghe được tiếng thở dài và nhịp đập của một vùng đất từng khô cằn đến cháy lòng.
Xem thêm
Nhớ mẹ khi Tết đến Xuân về - Tản văn Nguyễn Thị Loan
Mùa xuân là mùa của chồi non lộc biếc, với biết bao hi vọng cho một năm dài cây trái tốt tươi ở phía trước. Với mỗi người thì mùa xuân cũng luôn là dấu mốc khởi đầu của một năm để hoài bão, ước mơ cho sự may mắn và những điều tốt đẹp nhất. Vâng, đúng là mùa xuân bất cứ ai cũng chộn rộn biết bao niềm vui trong không khí lễ Tết, thông qua những chuyến đi du xuân, thăm viếng lẫn nhau, tham dự hội làng, du lịch đâu đó... Thế nhưng, với riêng tôi thì từ gần chục năm trở lại đây, mỗi khi mùa xuân tới trở về nhà đoàn tụ ăn Tết cùng gia đình nơi quê nhà, tôi không chỉ buồn mà cảm thấy rất buồn, bởi không còn trông thấy bóng dáng của mẹ nữa.
Xem thêm
Người lính trở về từ “cửa tử” thành cổ Quảng Trị
Tết đến, khi mỗi gia đình sum họp, ta càng nhớ đến những người đã hy sinh tuổi trẻ cho Tổ quốc.
Xem thêm