TIN TỨC
  • Bút ký - Tạp văn
  • Viết cho tuổi hai mươi: giữa chênh vênh và hoài bão – Tản văn Phạm Phúc Vinh

Viết cho tuổi hai mươi: giữa chênh vênh và hoài bão – Tản văn Phạm Phúc Vinh

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng: 2026-03-16 02:32:30
mail facebook google pos stwis
708 lượt xem

(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - “Tuổi hai mươi giống như một cơn mưa rào mùa hạ. Người ta vừa sợ ướt áo, lại vừa muốn đằm mình vào cái mát lạnh của đất trời. Chênh vênh đó, nhưng cũng rực rỡ vô cùng.”

 

Ảnh minh họa. Nguồn internet

 

Mùa hạ. Long Xuyên những ngày này nắng bắt đầu gắt gỏng hơn, gió từ phía sông Hậu thổi vào mang theo chút hơi sương oi ả xen lẫn cái mùi ngai ngái quen thuộc của miền Tây. Ngồi trong góc phòng trọ nhỏ hẹp, nơi ánh sáng hiếm hoi lọt qua khe cửa sổ, chung quanh là ngổn ngang nào sách giáo trình, nào đề cương ôn tập, tiếng quạt máy chạy rè rè nhọc nhằn đẩy đi cái nóng hầm hập của mái tôn. Nhìn lại mình trong gương, tôi chợt giật mình nhận ra: Mình đã bước vào tuổi hai mươi tự lúc nào. Không kèn không trống, không hoa nến rực rỡ, tuổi hai mươi đến trong sự im lặng của những đêm chạy đua cùng bài vở.

Tuổi hai mươi của tôi không bắt đầu bằng một buổi tiệc rình rang hay những lời chúc tụng ồn ào, mà được đánh dấu bằng những đêm thức trắng cày cuốc đến mờ cả mắt. Có những ngày mệt rã rời, áp lực bài vở cộng thêm nỗi nhớ nhà, nhớ mâm cơm nóng hổi có tô canh chua, khứa cá kho của nội làm tôi chỉ muốn buông xuôi tất cả. Tôi thèm được quăng hết sách vở vào một góc, lên xe máy trốn về quê, rúc vào tấm chăn sờn cũ để được làm một đứa trẻ không cần phải lớn. Tuổi hai mươi, hóa ra lại nhiều những khoảng chênh vênh, những mệt nhoài và những câu hỏi vô hình đè nặng lên vai đến thế.

Nhưng rồi, mỗi khi gấp trang sách lại, xoa hai thái dương đang giật liên hồi, tôi biết mình không cho phép bản thân được dừng bước hay gục ngã.

Tôi chọn con đường Sư phạm Ngữ văn không chỉ vì đam mê cắp sách đứng trên bục giảng, hay thích lãng mạn viết lách dăm ba bài tản văn, vài vần thơ giãi bày tâm sự. Đằng sau cái mác “sinh viên đại học” ấy là cả một chữ “Trách nhiệm” to đùng mà tôi tự khắc cốt ghi tâm. Tôi cắm đầu vào học ngày học đêm vì tương lai, vì hạnh phúc của chính bản thân và của cả gia đình. Mỗi lần cầm xấp đề cương dày cộm, mắt díp lại vì buồn ngủ, tôi lại nghĩ về ba mẹ đang bôn ba vất vả ở đất Sài Gòn. Nơi phồn hoa đô hội ấy lấp lánh ánh đèn, nhưng đằng sau nó là những giọt mồ hôi mặn chát, là những ca làm nhọc nhằn, là những bữa cơm hộp ăn vội bên lề đường để chắt bóp từng đồng gửi về quê. Tôi nghĩ về dáng nội lom khom quét lá trước sân mỗi buổi chiều tà, đôi mắt mờ đục cứ ngóng ra đầu ngõ chờ cháu về.

Và đặc biệt, tôi nghĩ về đứa em trai của mình, tôi tự nhủ, mình phải thật nỗ lực, phải có một công việc vững vàng để sau này làm chỗ dựa lo cho em ăn học tới nơi tới chốn. Để ba mẹ được bớt đi gánh nặng mưu sinh đang oằn trên vai, để nụ cười luôn nở trên môi những người tôi yêu thương nhất. Sự hy sinh của gia đình chính là liều thuốc trợ lực mạnh nhất để tôi vững bước.

Vượt lên trên những áp lực mưu sinh, cái khát vọng tuổi 20 của tôi còn lớn lao và đẹp đẽ lắm. Tôi không muốn mình mai này chỉ là một người “thợ dạy”, nhồi nhét cho học sinh những con chữ khô khan, những bài văn mẫu rập khuôn. Tôi muốn mang cả hồn cốt dân tộc, mang những làn điệu Cải lương ngọt ngào, sâu lắng lồng ghép vào từng tiết học. Tưởng tượng xem, những câu thơ tài hoa mệnh bạc của Nguyễn Du trong Truyện Kiều, sự sắc sảo, trào phúng mà xót xa của Hồ Xuân Hương, hay khí tiết ngời ngời dẫu mù lòa của cụ Nguyễn Đình Chiểu… nếu được ngân vang qua những điệu lý, câu vọng cổ, chắc chắn học trò sẽ thẩm thấu văn chương bằng tất cả mọi giác quan.

Những giá trị truyền thống ấy cần được sống lại trong không gian lớp học hiện đại. Nghĩ đến ánh mắt say sưa, tò mò của học trò mai này khi nghe thầy giáo cất lên một điệu buồn phương Nam, nghĩ đến ánh mắt tự hào của gia đình khi thấy tôi đứng vững trên bục giảng, tự nhiên mọi mệt mỏi của những mùa chạy “deadline” nghiên cứu khoa học dường như tan biến hết.

Và thanh xuân của tôi, tuổi 20 của tôi, may mắn thay không hề trôi qua trong đơn độc hay tẻ nhạt. Dù chưa có một “mảnh tình vắt vai”, chưa từng nếm trải cảm giác hẹn hò đôi lứa, nhưng bù lại, tôi có những người bạn cực kỳ “hợp rơ”. Là tụi nó - những đứa sẵn sàng xách xe chạy cùng tôi rong ruổi qua những góc phố Long Xuyên lộng gió về đêm. Tụi nó chịu khó ngồi chắp tay nghe tôi lải nhải hăng say, hay đơn giản chỉ là rủ nhau ra bờ kè ăn vội tô hủ tiếu gõ, uống ly trà đá, cười nói rôm rả để gác lại mọi âu lo. Có những người bạn gắn bó, sẵn sàng san sẻ những ngày giông bão xám xịt của thi cử, cùng nhau khóc cười trước những điểm số, tôi thấy chặng đường phía trước bỗng nhẹ nhàng và rộn rã tiếng cười hơn hẳn. Tình bạn ở tuổi hai mươi trong vắt và vô tư như bầu trời mùa hạ.

Gửi tôi của tuổi hai mươi, chàng sinh viên mang nhiều hoài bão, được quyền mệt mỏi, được quyền than thở khi bài vở quá nhiều, nhưng tuyệt đối không được gục ngã và bỏ cuộc. Hãy cứ giữ lấy thói quen viết lách, cứ viết tiếp những dòng thơ còn dang dở. Cứ ấp ủ và mạnh dạn thực hiện cái dự án mang Cải lương vào lớp học. Và quan trọng nhất, cứ nỗ lực hết mình vì gia đình, vì tương lai của em trai.

Bởi vì những năm tháng rực rỡ nhưng cũng đầy trầy xước này, những đêm thức trắng và những giọt mồ hôi rơi xuống trang sách hôm nay, sẽ là bệ phóng vững chắc nhất cho một “thầy giáo” chững chạc, đĩnh đạc, mang trái tim ấm áp và là niềm tự hào to lớn của cả nhà vào ngày mai.

Tuổi 20 à, dẫu phía trước là chông gai, cứ ngẩng cao đầu và mạnh mẽ mà bước đi!

P.P.V

Bài viết liên quan

Xem thêm
Bát pin – Tùy bút Nguyễn Hồng Quang
Có những kỷ niệm tưởng đã lùi rất xa vào dĩ vãng, vậy mà chỉ cần một âm thanh quen thuộc bất chợt vang lên là tất cả lại hiện về rõ ràng như mới hôm qua. Với tôi, đó là tiếng nói ấm áp phát ra từ chiếc đài bán dẫn cũ – thứ âm thanh từng thắp sáng những ngày tháng gian khó nơi miền quê chưa có điện. Và mỗi lần nhớ về chiếc đài ấy, tôi lại nhớ đến “bát pin” – một sáng kiến vụng về nhưng chứa đựng biết bao niềm hy vọng của một thời thiếu thốn mà đầy khát khao.
Xem thêm
Dòng suối mát trong rừng Mạn Ngược – Tùy bút Phương Uyên
Quê hương tôi có thể chưa nổi tiếng trên những bản đồ du lịch, nhưng với tôi, dòng suối giữa đại ngàn luôn là món quà đẹp nhất mà thiên nhiên đã ban tặng. Đó là vẻ đẹp của sự giản dị, thuần khiết và bền bỉ, như chính tâm hồn của những con người miền núi luôn chân thành, mộc mạc mà nghĩa tình.
Xem thêm
Mồ hôi và nước mắt tìm kiếm liệt sĩ
Chiến tranh đã lùi vào quá khứ nửa thế kỷ, nhưng dư âm của những năm tháng máu trộn bùn non vẫn còn khắc sâu trên từng tấc đất quê hương, trong tâm trí của triệu triệu người con đất Việt. Những người lính Cụ Hồ, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến, những chiến sĩ biệt động và dân quân du kích năm ấy, khi dấn thân ra trận, tuổi đời hãy còn rất trẻ; các anh, các chị mang theo những hoài bão thanh xuân mãnh liệt và cả những ước mơ còn dang dở. Rồi trong khói lửa đạn bom khắc nghiệt, các anh, các chị đã anh dũng ngã xuống, hóa thân thành hồn thiêng sông núi, trở thành một phần máu thịt của đất trời Tổ quốc. Hưởng ứng hành trình 500 ngày đêm tìm kiếm hài cốt và xác định danh tính liệt sĩ đang được triển khai sâu rộng trên toàn quốc, hàng triệu trái tim lại thổn thức, cùng hướng về một cuộc hành trình lặng thầm nhưng vô cùng cao cả: tìm kiếm, đón các anh, các chị về với đất mẹ, về với vòng tay ôm ấp của gia đình, người thân và quê hương xứ sở.
Xem thêm
Sắc tím bàng vuông - Tản văn Nguyễn Thu Hà SG
Tháng sáu, hoa bàng vuông nhà mình năm nay nở đặc bông. Thứ hoa chẳng được bày trưng bao giờ, cứ bung rực ra sắc tím tươi như những lời hẹn ước. Đôi khi em bắt gặp con đứng cạnh lồng chim và đăm đăm ngắm chùm hoa đang rộ. Tiếng con nhồng kêu lanh lảnh “ Cha về! Cha về!” làm thằng bé chợt giật mình…
Xem thêm
Cuộc gặp gỡ kỳ lạ - Bút ký của Vũ Minh Phúc
Năm ấy, tôi được cử lên Điện Biên Phủ để tường thuật về sự kiện 1.000 anh hùng thời đại Hồ Chí Minh. Những con người anh hùng nhất, dũng cảm nhất, hôm ấy giữa Hội trường khang trang rộng lớn, ai cũng thổn thức kể chuyện đời mình. Những tấm huân, huy chương lấp lánh và cao quý nhất trên ngực những người lính già, nó được dành để trao tặng cho những con người đã hy sinh cả cuộc đời mình cho sự nghiệp vĩ đại của Tổ quốc. Cuộc gặp gỡ qua đi, tôi về nhà, nhưng những câu chuyện ấy chẳng bao giờ qua đi, nó như cứ trở đi trở lại trong những giấc mơ.
Xem thêm
Nhà tù Sơn La và cây đào Tô Hiệu
Mỗi lần trở lại nhà tù Sơn La, gót chân tôi như bị níu chặt trước cây đào mang tên người chiến sĩ cộng sản Tô Hiệu. Giống như lần trước, tôi lại trông thấy rất nhiều người vây quanh và lặng yên chụp ảnh bên tấm biển nhỏ cắm ở dưới gốc cây đào. Cội đào cổ thụ kiêu hãnh bên nền móng cổ xưa như thể tựa mình vào vách đá của tù ngục; sừng sững ngay bên lối vào với cành lá tươi xanh, tán xoè rộng khắp như thể đang che chở cho những miền ký ức.
Xem thêm
Trên những nẻo đường tri ân - Ký của Nguyên Hùng
Dọc dải đất miền Trung, nơi từng rung chuyển bởi đạn bom và nước mắt, vẫn còn đó những địa danh đã đi vào tâm thức dân tộc: Trường Sơn, Khe Sanh, Thành cổ Quảng Trị, sông Thạch Hãn, địa đạo Vĩnh Mốc... Mỗi tấc đất, mỗi dòng sông là một trang sử được viết bằng máu của những người lính tuổi hai mươi.
Xem thêm
Em đợi anh về
Dòng sông Vàm Cỏ vẫn miệt mài chảy, nước vẫn trôi đi, thời gian vẫn luân hồi qua từng mùa lá rụng. Nhưng bên bờ sông ấy, có những nỗi nhớ đã hóa đá, có những tình yêu đã vượt thoát khỏi ranh giới của sự sống và cái chết, để trở thành một biểu tượng bất tử. Câu chuyện về người chiến sĩ - liệt sĩ Huỳnh Văn Quên và người con gái Nguyễn Thị Lệ là một minh chứng sâu sắc – một câu chuyện được viết bằng máu, nước mắt và tấm lòng sắt son của người phụ nữ Việt Nam trong khói lửa chiến tranh.
Xem thêm
Nghĩa tình với liệt sĩ
Những ngày này, cả nước cùng tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ, chúng ta lại càng thấm thía hơn về hai chữ “tri ân”. Tri ân không chỉ là những vòng hoa, những nén tâm hương thành kính dâng trên đài tưởng niệm, mà đôi khi còn là những câu chuyện lặng thầm, bền bỉ được thắp sáng từ nghĩa đồng bào, tình đồng đội sâu nặng giữa thời bình.
Xem thêm
Tiếng ghi - ta rung lên ngày ấy - Tản văn Văn Lê Tám
Có những chuyến đi là để trở về, nhưng cũng có những lần trở về chỉ để nhận ra mình đã vĩnh viễn đánh rơi một phần hồn ở lại. Ba mươi năm, một chớp mắt của đất trời, nhưng là hơn nửa đời người đối với nhóm bạn lớp 8A2 ngày ấy trên quê hương Minh Hải.
Xem thêm
Một đêm Bến Hải - Bút ký của Nguyễn Thị Việt Nga
Đặt trong bối cảnh quốc tế hôm nay, khi nhiều nơi trên thế giới vẫn còn tiếng súng, vẫn còn những dòng người rời bỏ quê hương, vẫn còn những đứa trẻ lớn lên giữa đổ vỡ, vẫn còn những đường biên bị biến thành vết thương, một đêm Bến Hải càng trở nên thấm thía. Từ một dòng sông từng là giới tuyến, Việt Nam gửi đi một lời nhắn không ồn ào nhưng bền bỉ: hòa bình không phải là một trạng thái tự nhiên, mà là thành quả của lương tri, của đối thoại, của sự kiềm chế, của lòng nhân ái và của trách nhiệm với tương lai.
Xem thêm
A Pa Chải, một lần đến cả đời thương nhớ
Chúng tôi muốn lưu lại với miền đất ba biên A Pa Chải lắm, nhưng để kịp cho hành trình trở về vào ngày hôm sau nên cũng đành phải chia tay với Sín Thầu trong những luyến tiếc. Tạm biệt “vùng đất bằng phẳng rộng lớn”, nghĩa của từ A Pa Chải theo tiếng địa phương của đồng bào Hà Nhì, chúng tôi khép lại một hành trình khám phá miền cực Tây thân thương của Tổ quốc và mang theo về cả một khoảng trời biên viễn cùng với tâm nguyện sẽ có một ngày được trở lại. Thế đấy, có những vùng đất, có những chuyến đi, dù chỉ một lần chạm mặt mà trong lòng đã thầm gửi lại cả một đời thương nhớ. Có lẽ từ đây, A Pa Chải trong tôi cũng vậy. Nó đã gieo vào lòng tôi những thanh âm bâng khuâng của một miền biên thuỳ, trong niềm thương bản quán chẳng thể nào quên.
Xem thêm
Rạng rỡ tên người
Không chỉ bởi hàng nghìn ánh đèn, những màn hình khổng lồ, những chùm pháo hoa sẽ bừng nở cuối chương trình, mà còn bởi một cái tên đã trở thành ánh sáng dẫn đường cho cả dân tộc suốt hơn một thế kỷ qua.
Xem thêm
Một kết nối nhân văn
Chiều ngày 26 tháng 6 năm 2026, tại Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh diễn ra cuộc gặp mặt, giao lưu giữa lãnh đạo Quân đội với đội ngũ văn nghệ sĩ khu vực phía Nam.
Xem thêm
Nhà văn Sơn Nam: Người chép sử bằng hương rừng, mật đất
Sơn Nam, tên thật Phạm Minh Tài, sinh năm 1926 tại huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang (nay là An Giang) – vùng đất Miệt Thứ với rừng tràm, bưng biền và sông rạch đan xen. Không gian khắc nghiệt ấy sớm hình thành trong ông cảm thức văn hóa đặc biệt về đất đai, lịch sử mở cõi và thân phận con người phương Nam.
Xem thêm
Đừng tiếc lời khen khi dạy trẻ nhỏ
Khi đời sống của mỗi gia đình ngày càng được nâng cao, nhiều gia đình có điều kiện chăm sóc và nuôi dạy con cái được tốt hơn. Giáo dục thời hội nhập hiện nay có nhiều cơ hội được tiếp cận, học hỏi phương pháp giáo dục tiên tiến, khoa học, nhiều bậc phụ huynh đã chú trọng giáo dục cho con nhỏ rất tích cực. Từ cách ứng xử hàng ngày cho đến lời nói, cử chỉ đều được người lớn ý thức khi giao tiếp với con trẻ. Trong quá trình giao tiếp đó, lời nói và đặc biệt là lời khen lại có tác động lớn tới nhận thức và hành vi, tình cảm của trẻ con.
Xem thêm
Trái tim rỉ máu! - Tạp bút Nguyễn Xuân Hương
Năm nay mùa mưa lại đến. Những cơn giông lốc gió cuốn kèm theo những cơn mưa nghe ràn rạt trên đường phố. Giờ đây, gã đã nghỉ hưu không phải bon chen lặn lội trên đường như thuở trước nữa. Trái tim gã đã trả lại nhịp đập bình thường như trước ngày bị bệnh. Và trong những giấc mơ về đêm không còn cảnh trái tim rỉ máu nữa. Cuộc sống cứ bình thản trôi đi mặc cho bão táp phong ba. Mong rằng trái tim gã cứ hoạt động bình thường đến ga cuối cuộc đời gã. Như vậy là mãn nguyện lắm rồi. Xin cảm ơn tất cả mọi người, xin cảm ơn cuộc đời, thật đáng quý biết bao.
Xem thêm
Chuyện về một thương binh nặng – Bút ký Trần Trọng Trung
Nhắc đến thương binh Nguyễn Văn Hữu ngụ xã Bến Lức, tỉnh Tây Ninh là gợi nhớ đến những ký ức hào hùng, cuộc hành trình không giới hạn của Sống đẹp! Ông đã cống hiến cả một thời tuổi trẻ, không quản ngại gian khổ, hy sinh xương trắng, máu đào của bản thân mình chiến đấu chống kẻ thù, giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.
Xem thêm