TIN TỨC
  • Bút ký - Tạp văn
  • Viết cho tuổi hai mươi: giữa chênh vênh và hoài bão – Tản văn Phạm Phúc Vinh

Viết cho tuổi hai mươi: giữa chênh vênh và hoài bão – Tản văn Phạm Phúc Vinh

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng: 2026-03-16 02:32:30
mail facebook google pos stwis
422 lượt xem

(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - “Tuổi hai mươi giống như một cơn mưa rào mùa hạ. Người ta vừa sợ ướt áo, lại vừa muốn đằm mình vào cái mát lạnh của đất trời. Chênh vênh đó, nhưng cũng rực rỡ vô cùng.”

 

Ảnh minh họa. Nguồn internet

 

Mùa hạ. Long Xuyên những ngày này nắng bắt đầu gắt gỏng hơn, gió từ phía sông Hậu thổi vào mang theo chút hơi sương oi ả xen lẫn cái mùi ngai ngái quen thuộc của miền Tây. Ngồi trong góc phòng trọ nhỏ hẹp, nơi ánh sáng hiếm hoi lọt qua khe cửa sổ, chung quanh là ngổn ngang nào sách giáo trình, nào đề cương ôn tập, tiếng quạt máy chạy rè rè nhọc nhằn đẩy đi cái nóng hầm hập của mái tôn. Nhìn lại mình trong gương, tôi chợt giật mình nhận ra: Mình đã bước vào tuổi hai mươi tự lúc nào. Không kèn không trống, không hoa nến rực rỡ, tuổi hai mươi đến trong sự im lặng của những đêm chạy đua cùng bài vở.

Tuổi hai mươi của tôi không bắt đầu bằng một buổi tiệc rình rang hay những lời chúc tụng ồn ào, mà được đánh dấu bằng những đêm thức trắng cày cuốc đến mờ cả mắt. Có những ngày mệt rã rời, áp lực bài vở cộng thêm nỗi nhớ nhà, nhớ mâm cơm nóng hổi có tô canh chua, khứa cá kho của nội làm tôi chỉ muốn buông xuôi tất cả. Tôi thèm được quăng hết sách vở vào một góc, lên xe máy trốn về quê, rúc vào tấm chăn sờn cũ để được làm một đứa trẻ không cần phải lớn. Tuổi hai mươi, hóa ra lại nhiều những khoảng chênh vênh, những mệt nhoài và những câu hỏi vô hình đè nặng lên vai đến thế.

Nhưng rồi, mỗi khi gấp trang sách lại, xoa hai thái dương đang giật liên hồi, tôi biết mình không cho phép bản thân được dừng bước hay gục ngã.

Tôi chọn con đường Sư phạm Ngữ văn không chỉ vì đam mê cắp sách đứng trên bục giảng, hay thích lãng mạn viết lách dăm ba bài tản văn, vài vần thơ giãi bày tâm sự. Đằng sau cái mác “sinh viên đại học” ấy là cả một chữ “Trách nhiệm” to đùng mà tôi tự khắc cốt ghi tâm. Tôi cắm đầu vào học ngày học đêm vì tương lai, vì hạnh phúc của chính bản thân và của cả gia đình. Mỗi lần cầm xấp đề cương dày cộm, mắt díp lại vì buồn ngủ, tôi lại nghĩ về ba mẹ đang bôn ba vất vả ở đất Sài Gòn. Nơi phồn hoa đô hội ấy lấp lánh ánh đèn, nhưng đằng sau nó là những giọt mồ hôi mặn chát, là những ca làm nhọc nhằn, là những bữa cơm hộp ăn vội bên lề đường để chắt bóp từng đồng gửi về quê. Tôi nghĩ về dáng nội lom khom quét lá trước sân mỗi buổi chiều tà, đôi mắt mờ đục cứ ngóng ra đầu ngõ chờ cháu về.

Và đặc biệt, tôi nghĩ về đứa em trai của mình, tôi tự nhủ, mình phải thật nỗ lực, phải có một công việc vững vàng để sau này làm chỗ dựa lo cho em ăn học tới nơi tới chốn. Để ba mẹ được bớt đi gánh nặng mưu sinh đang oằn trên vai, để nụ cười luôn nở trên môi những người tôi yêu thương nhất. Sự hy sinh của gia đình chính là liều thuốc trợ lực mạnh nhất để tôi vững bước.

Vượt lên trên những áp lực mưu sinh, cái khát vọng tuổi 20 của tôi còn lớn lao và đẹp đẽ lắm. Tôi không muốn mình mai này chỉ là một người “thợ dạy”, nhồi nhét cho học sinh những con chữ khô khan, những bài văn mẫu rập khuôn. Tôi muốn mang cả hồn cốt dân tộc, mang những làn điệu Cải lương ngọt ngào, sâu lắng lồng ghép vào từng tiết học. Tưởng tượng xem, những câu thơ tài hoa mệnh bạc của Nguyễn Du trong Truyện Kiều, sự sắc sảo, trào phúng mà xót xa của Hồ Xuân Hương, hay khí tiết ngời ngời dẫu mù lòa của cụ Nguyễn Đình Chiểu… nếu được ngân vang qua những điệu lý, câu vọng cổ, chắc chắn học trò sẽ thẩm thấu văn chương bằng tất cả mọi giác quan.

Những giá trị truyền thống ấy cần được sống lại trong không gian lớp học hiện đại. Nghĩ đến ánh mắt say sưa, tò mò của học trò mai này khi nghe thầy giáo cất lên một điệu buồn phương Nam, nghĩ đến ánh mắt tự hào của gia đình khi thấy tôi đứng vững trên bục giảng, tự nhiên mọi mệt mỏi của những mùa chạy “deadline” nghiên cứu khoa học dường như tan biến hết.

Và thanh xuân của tôi, tuổi 20 của tôi, may mắn thay không hề trôi qua trong đơn độc hay tẻ nhạt. Dù chưa có một “mảnh tình vắt vai”, chưa từng nếm trải cảm giác hẹn hò đôi lứa, nhưng bù lại, tôi có những người bạn cực kỳ “hợp rơ”. Là tụi nó - những đứa sẵn sàng xách xe chạy cùng tôi rong ruổi qua những góc phố Long Xuyên lộng gió về đêm. Tụi nó chịu khó ngồi chắp tay nghe tôi lải nhải hăng say, hay đơn giản chỉ là rủ nhau ra bờ kè ăn vội tô hủ tiếu gõ, uống ly trà đá, cười nói rôm rả để gác lại mọi âu lo. Có những người bạn gắn bó, sẵn sàng san sẻ những ngày giông bão xám xịt của thi cử, cùng nhau khóc cười trước những điểm số, tôi thấy chặng đường phía trước bỗng nhẹ nhàng và rộn rã tiếng cười hơn hẳn. Tình bạn ở tuổi hai mươi trong vắt và vô tư như bầu trời mùa hạ.

Gửi tôi của tuổi hai mươi, chàng sinh viên mang nhiều hoài bão, được quyền mệt mỏi, được quyền than thở khi bài vở quá nhiều, nhưng tuyệt đối không được gục ngã và bỏ cuộc. Hãy cứ giữ lấy thói quen viết lách, cứ viết tiếp những dòng thơ còn dang dở. Cứ ấp ủ và mạnh dạn thực hiện cái dự án mang Cải lương vào lớp học. Và quan trọng nhất, cứ nỗ lực hết mình vì gia đình, vì tương lai của em trai.

Bởi vì những năm tháng rực rỡ nhưng cũng đầy trầy xước này, những đêm thức trắng và những giọt mồ hôi rơi xuống trang sách hôm nay, sẽ là bệ phóng vững chắc nhất cho một “thầy giáo” chững chạc, đĩnh đạc, mang trái tim ấm áp và là niềm tự hào to lớn của cả nhà vào ngày mai.

Tuổi 20 à, dẫu phía trước là chông gai, cứ ngẩng cao đầu và mạnh mẽ mà bước đi!

P.P.V

Bài viết liên quan

Xem thêm
Cái đẹp đời thường trong tranh họa sĩ Vũ Dương - Bút ký Trần Trung Sáng
“Vẽ cuộc đời bằng cảm xúc” là chủ đề chương trình giới thiệu cuốn sách tranh của họa sĩ Vũ Dương do Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng phối hợp với Chi hội Mỹ thuật Việt Nam tại Đà Nẵng và gia đình họa sĩ Vũ Dương tổ chức trong những ngày đầu tháng 5 vừa qua.
Xem thêm
Hành trình lan tỏa tình yêu biển đảo từ những lá cờ Tổ quốc mang dấu Trường Sa
Giữa mênh mông biển trời, lá cờ Tổ quốc tung bay trên các điểm đảo thuộc Quần đảo Trường Sa không chỉ khẳng định chủ quyền thiêng liêng của Việt Nam, mà còn nhắc nhở mỗi người dân đất Việt về trách nhiệm gìn giữ biển đảo quê hương bằng những hành động thiết thực, từ những điều giản dị nhất.
Xem thêm
Chuyện bây giờ mới kể - Bút ký Trần Trọng Trung
Bác sĩ Lê Trung Hiếu năm nay đã bước vào độ tuổi “nhân sinh thất thập cổ lai hy”, tóc điểm sương trắng mái đầu, nhưng cử chỉ vẫn còn nhanh nhẹn, trí nhớ còn minh mẫn, nói năng từ tốn, rõ ràng… Bác sĩ Hiếu từng trải qua nhiều chức vụ Phó Giám đốc Trung tâm y tế huyện Tam Nông (hiện nay là Trung tâm y tế khu vực Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp) rồi làm Hội Chữ thập đỏ - Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế Việt Nam… Trước khi về nghỉ hưu, ông giữ chức vụ Phó Giám đốc Bảo hiểm xã hội huyện Tam Nông (hiện nay là Bảo hiểm xã hội cơ sở Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp).
Xem thêm
Trường Sa và những khoảnh khắc bình yên nơi đảo xa
Vẻ đẹp Trường Sa và tinh thần Trường Sa, không dễ nói hết trong một sớm một chiều. Nhân dịp tham gia Đoàn công tác số 14 đến với quần đảo Trường Sa, chúng tôi chọn lựa 14 khoảnh khắc đáng nhớ, để chia sẻ cùng bạn đọc về một Trường Sa xanh mát và kiêu hãnh hôm nay.
Xem thêm
Giữa Trường Sa, tiếng hát hòa vào tiếng sóng
Bảy ngày giữa biển không chỉ để đi qua những hòn đảo, những nhà giàn nơi đầu sóng. Đó còn là hành trình để hiểu thêm về những người lính biển, về sự hy sinh lặng thầm và về cách Trường Sa đi vào trái tim mỗi người.
Xem thêm
Ai mà chẳng biết… Tùy bút Nguyễn Đông Nhật
Nếu hơn 1300 năm trước, một hôm trên bước đường tiêu dao hay giữa một cơn say rượu túy lúy càn khôn nào đó, Lý Bạch đã thốt lên lời cảm khái: Xử thế ngược đại mộng/ Hồ vi lao kỳ sinh (*) thì cũng từ lâu lắm, người bình dân Việt đã từng trải nghiệm, rằng: Sự đời như giấc chiêm bao… Hoặc nếu từ 2400 năm trước ở Hy Lạp cổ đại, lời dặn của triết gia Socrates (về sau được khắc vào đá ở đền thờ Delphi), rằng Connais-toi, toi-même (Know thyself - Hãy tự hiểu chính mình), thì tại phương Đông, mấy mươi năm sau sinh thời của Socrates, nhà quân sự Tôn Võ Tử cũng đã ghi vào binh pháp điều mà bất cứ người cầm quân nào cũng không được quên, là: Tri kỷ tri bỉ, bách chiến bất đãi/ Bất tri bỉ nhi tri kỷ, nhất thắng nhất phụ/ Bất tri bỉ bất tri kỷ, mỗi chiến tất đãi (tức là: Biết mình biết người, trăm trận đánh không thua. Không biết người mà biết mình, một thắng một thua, Không biết người không biết mình, mỗi lần đánh ắt thua).
Xem thêm
Dư âm mùa hạ – Tản văn Đinh Thu Huế
Có lẽ, những mùa hạ oi nồng nhất lại là những năm tháng xa mẹ. Nắng hanh vàng nơi phố thị đôi khi khiến lòng tôi chùng xuống bởi khoảng trống cô đơn. Bỗng dưng nhớ da diết cảm giác thức dậy ở quê nhà, lắng nghe tiếng bước chân mẹ tảo tần lúc tờ mờ sáng, tiếng đàn gà lục cục dưới gốc khế già, hay tiếng gàu nước va vào thành giếng đánh thức cả một vùng thanh âm trong trẻo. Bao rung cảm bình dị ấy cứ vang vọng, để khi đi xa mới nghẹn lòng nhận ra: đó chính là khoảng trời chân phương nhất mà mình thuộc về. Chẳng có bóng râm nào xanh mát và chở che hơn đôi cánh tay của mẹ.
Xem thêm
Cõng hàng về căn cứ - Bút ký của Ngọc Tấn
Tôi đi như đếm từng bước, như trong vô thức, nhưng cứ đi, đến lúc nào đôi chân không sai khiến được nữa mới dừng lại nghỉ. Cho đến chiều ngày hôm sau tôi bỗng nghe lao xao tiếng người. Địch hay ta đây? Tim như thắt lại vì hồi hộp, tôi bí mật tiến lại gần quan sát. Không phải địch, một đơn vị bộ đội đang hành quân ngang qua! “Trời cho mình được sống lại rồi!” - nỗi vui sướng quá đỗi khiến nước mắt tôi ứa ra... Nghe tôi kể lại đầu đuôi, chỉ huy đơn vị đồng ý cho tôi đi theo. Tôi theo các anh được một tuần thì gặp ông chú trên Gia Lai xuống. Ông khuyên tôi về quê tạm lánh, khi nào gặp người trên cứ xuống thì hẵng theo lên, không thể tay không đi một mình lên cứ được...
Xem thêm
Theo những dấu chân hoài niệm
Gia đình cố họa sĩ Nguyễn Phan (1940–2010) phối hợp với Bảo Tàng Mỹ thuật Đà Nẵng và Bảo Tàng Mỹ Thuật Tp. Hồ Chí Minh tổ chức hai cuộc triển lãm: tại Đà Nẵng (09/05/2026 – 16/05/2026) và Tp. Hồ Chí Minh (25/05/2026 – 31/05/2026 trong tháng 5 năm 2026). Triển lãm mang ý nghĩa hồi cố, tưởng niệm và tri ân, do KTS Phan Trường Sơn, con trai và gia đình cố họa sĩ Nguyễn Phan thực hiện, đồng thời giới thiệu đến những người yêu mến mỹ thuật và bạn bè, người thân của họa sĩ tập sách “Họa sĩ Nguyễn Phan, những năm tháng và sắc màu hoài niệm” (Nxb Hội nhà văn), cũng là tên của cuộc triển lãm.
Xem thêm
Đưa “Tình deagu” về Cánh đồng 41
Kỳ lạ thay, những ngày sau Tết, tôi bị thôi thúc mãnh liệt được trở về thăm Cánh đồng 41, nơi mấy mươi năm trước tôi được chị Út Một - Hội trưởng Hội Phụ nữ xã Tân Hòa - đích thân lái chiếc tắc ráng về ấp Tây, xã Tân Hòa tìm lại những nhân chứng còn sống sót sau trận thảm sát ngày 19/6/1967 (nhằm ngày 22 tháng 5 Đinh Mùi) cho quyển sách Lịch sử Phụ nữ tỉnh Long An.
Xem thêm
Nhị vị tiền bối - Ghi chép của Trần Thế Tuyển
Từ những cuộc gặp gỡ tưởng như tình cờ, bài viết dưới đây của Đại tá nhà thơ Trần Thế Tuyển mở ra một không gian ký ức giàu xúc cảm về những con người đã góp phần làm nên diện mạo văn hóa và lịch sử một thời.
Xem thêm
Làng không thể mất trong tâm khảm người Việt – Tùy bút Việt Thắng
Ký ức tuổi thơ, bắt đầu từ cái cổng rêu phong đứng lặng ở đầu làng trên con đường đất lát gạch nghiêng. Đi qua cổng làng là thấy mình thuộc về một nơi chốn rất riêng, nơi mà mỗi gốc cây, mỗi bờ rào đều có thể gọi tên. Ao làng nằm đó, phẳng lặng như một tấm gương, in bóng mây trời và tuổi thơ chúng tôi. Những buổi trưa hè, lũ trẻ con trốn nắng, tụm năm tụm bảy bên bờ ao dưới gốc đa, tiếng cười rơi xuống mặt nước rồi lan ra thành những vòng tròn ký ức, thời gian có trôi đi vẫn còn gợn sóng trong tâm.
Xem thêm
Về bến K15 nghe gió thầm kể chuyện - Bút ký Nguyễn Thị Việt Nga
Đồ Sơn là địa danh có lẽ đã rất quen thuộc với nhiều người Việt Nam. Vùng đất khá đặc biệt của thành phố Hải Phòng ấy ghi dấu trong lòng người bởi phong cảnh hữu tình, giàu trầm tích văn hóa. Nhắc đến Đồ Sơn, người ta nhắc đến du lịch biển, đến những món ăn ngon từ hải sản, đến lễ hội chọi trâu tưng bừng, đến những di tích như đền Bà Đế, chùa Hang, chùa và tháp Tường Long... Nhưng nếu chỉ thế thôi, vẫn còn chưa đủ; vẫn là “mắc nợ” với Đồ Sơn nhiều lắm. Không chỉ “mắc nợ” với Đồ Sơn, mà còn mắc nợ với cả một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc; mắc nợ với biết bao anh hùng liệt sỹ đã anh dũng ra đi từ mảnh đất này...Bởi nhắc đến Đồ Sơn, điều tôi muốn nói đầu tiên chính là địa danh thiêng liêng: Bến K15.
Xem thêm
Diều trên cồn gió – Tản văn Ngọc Tuyết
Sự rũ bỏ mang một vẻ đẹp tàn nhẫn của sự giải thoát. Giải thoát cho một thứ đã khao khát bầu trời đến độ sẵn sàng quay lưng phản bội lại người tạo ra nó; và đồng thời, giải thoát cho chính cái tôi đầy vết xước khỏi sự cầm tù của những hy vọng hão huyền. Con diều khi đứt dây, dù cuối cùng số phận nó có vắt vẻo rách nát trên một ngọn cây khô cằn nào đó, hay bị vùi dập tơi tả dưới một cơn mưa rào mùa hạ, thì ít nhất, nó đã đổi lấy được một khoảnh khắc ngắn ngủi làm vua của bầu trời. Nó đã có một sát-na được là chính nó: trọn vẹn, hoang dại, và không thuộc về ai.
Xem thêm
Bản tráng ca bên dòng Vàm Cỏ - Bút ký của Nguyễn Vũ Điền
Tròn nửa thế kỷ sau ngày lá cờ cách mạng tung bay trên nóc trụ sở chính quyền ngụy tại thị xã Tân An (tỉnh Long An), hôm nay, thành phố bên bờ Vàm Cỏ Tây lại rợp sắc đỏ trong một buổi sáng tháng Tư thiêng liêng và xúc động.
Xem thêm
Nằm trên biển – Tản văn Nguyễn Đông Nhật
Nằm trên bờ mép cát và sóng. Sóng lùa cát, cát tan vào sóng, rồi cát-sóng phủ quanh thân thể. Như kéo đi, như giữ lại, mơn man xì xào. Có lúc xoay người thử soi mình trên nước. Nhưng khác với sông với suối, biển không mang hình bóng theo dòng nước cuốn trôi mà xóa nhòa ngay tức khắc. Biển là sự hòa tan; biển không là sự trôi cuốn. Biển nhận tất cả vào lòng. Để làm nên sự chuyển dịch bất tận là sóng. Thầm gọi sóng, sóng ơi! Và ngay lập tức nhận ra sai lầm: tại sao lại dại khờ tạo ra một sóng nhỏ nhoi vô nghĩa trong khi điều duy nhất nên làm là buông thả hoàn toàn trong lòng sóng bằng sự yên lặng đón chờ (?)
Xem thêm
Thăm làng Thổ Hà - Bút ký Phan Anh
Thổ Hà là một ngôi làng nhỏ, cổ kính nằm bên sông Cầu “nước chảy lơ thơ” nổi tiếng ở miền quan họ. Cũng giống như nhiều làng quan họ khác của xứ Kinh Bắc, làng Thổ Hà được biết đến là một trong những trung tâm của quan họ, không những thế nơi đây còn có nghệ thuật hát tuồng khá độc đáo của đất Kinh Bắc, nhất là trong mỗi dịp hội làng, tổ chức vào khoảng gần cuối tháng Giêng hàng năm. Xong đến làng Thổ Hà rồi mới hay, có lẽ tất cả những nghệ thuật trứ danh kia, dù vẫn còn đang thịnh hành nhưng vẫn không thể nào làm cho ngôi làng bên sông ấy nổi tiếng bằng một nghề gần như đã bị thất truyền, chỉ còn trong ký ức, nghề làm gốm.
Xem thêm
Chân mây 4 - Tùy văn Nguyễn Linh Khiếu
Buổi sớm đầu xuân hai vợ chồng lên vườn đào Phú Thượng. Đã nhiều năm xuân này mình mới có chút thảnh thơi đi mua đào tết. Chúng mình đi hết khu vườn này đến khu vườn khác. Hoa đào lạ lắm. Khu vườn sau hoa bao giờ cũng đẹp hơn khu vườn trước. Những thế những cành những cánh hoa sau bao giờ cũng đẹp hơn tươi thắm hơn. Cứ thế chúng mình đi từ khu vườn này sang khu vườn khác. Từ cánh đồng hoa này sang cánh đồng hoa khác. Từ miền hoa này sang miền hoa khác.
Xem thêm
Mùa hoa Dẻ - Tản văn Chu Phương Thảo
Tôi không biết rồi những mùa hoa sau này sẽ đưa chúng tôi đi về đâu. Chỉ thấy trong lòng mình hôm nay có một niềm vui rất đẹp. Như thể sau bao năm, hương hoa dẻ không chỉ dẫn tôi quay về một miền ký ức cũ, mà còn âm thầm mở ra một đoạn duyên mới. Với tôi hoa dẻ không chỉ là kỷ niệm, có thể đó còn là một thứ duyên lành vẫn đang tiếp tục nở, lặng lẽ trong lòng tôi.
Xem thêm
Mai – Tùy bút Nguyễn Đức Hải
Tôi vẫn nhớ như in tiếng sên xe đạp lạch cạch trên con đường đất đỏ năm nào. Con đường ấy không chỉ dẫn tôi đến trường, mà còn đưa tôi đi qua thời tuổi thơ trong veo của tình bạn. Nơi có Mai, có những tháng ngày nghèo khó nhưng ấm áp đến lạ. Với tôi, Mai không chỉ là một người bạn, mà là một phần ký ức không thể tách rời. Cho tôi học được yêu thương, hy sinh và cách nương tựa vào nhau để cùng đi qua những chông chênh của cuộc đời.
Xem thêm