TIN TỨC
  • Bút ký - Tạp văn
  • Viết cho tuổi hai mươi: giữa chênh vênh và hoài bão – Tản văn Phạm Phúc Vinh

Viết cho tuổi hai mươi: giữa chênh vênh và hoài bão – Tản văn Phạm Phúc Vinh

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng: 2026-03-16 02:32:30
mail facebook google pos stwis
902 lượt xem

(Vanchuongthanhphohochiminh.vn) - “Tuổi hai mươi giống như một cơn mưa rào mùa hạ. Người ta vừa sợ ướt áo, lại vừa muốn đằm mình vào cái mát lạnh của đất trời. Chênh vênh đó, nhưng cũng rực rỡ vô cùng.”

 

Ảnh minh họa. Nguồn internet

 

Mùa hạ. Long Xuyên những ngày này nắng bắt đầu gắt gỏng hơn, gió từ phía sông Hậu thổi vào mang theo chút hơi sương oi ả xen lẫn cái mùi ngai ngái quen thuộc của miền Tây. Ngồi trong góc phòng trọ nhỏ hẹp, nơi ánh sáng hiếm hoi lọt qua khe cửa sổ, chung quanh là ngổn ngang nào sách giáo trình, nào đề cương ôn tập, tiếng quạt máy chạy rè rè nhọc nhằn đẩy đi cái nóng hầm hập của mái tôn. Nhìn lại mình trong gương, tôi chợt giật mình nhận ra: Mình đã bước vào tuổi hai mươi tự lúc nào. Không kèn không trống, không hoa nến rực rỡ, tuổi hai mươi đến trong sự im lặng của những đêm chạy đua cùng bài vở.

Tuổi hai mươi của tôi không bắt đầu bằng một buổi tiệc rình rang hay những lời chúc tụng ồn ào, mà được đánh dấu bằng những đêm thức trắng cày cuốc đến mờ cả mắt. Có những ngày mệt rã rời, áp lực bài vở cộng thêm nỗi nhớ nhà, nhớ mâm cơm nóng hổi có tô canh chua, khứa cá kho của nội làm tôi chỉ muốn buông xuôi tất cả. Tôi thèm được quăng hết sách vở vào một góc, lên xe máy trốn về quê, rúc vào tấm chăn sờn cũ để được làm một đứa trẻ không cần phải lớn. Tuổi hai mươi, hóa ra lại nhiều những khoảng chênh vênh, những mệt nhoài và những câu hỏi vô hình đè nặng lên vai đến thế.

Nhưng rồi, mỗi khi gấp trang sách lại, xoa hai thái dương đang giật liên hồi, tôi biết mình không cho phép bản thân được dừng bước hay gục ngã.

Tôi chọn con đường Sư phạm Ngữ văn không chỉ vì đam mê cắp sách đứng trên bục giảng, hay thích lãng mạn viết lách dăm ba bài tản văn, vài vần thơ giãi bày tâm sự. Đằng sau cái mác “sinh viên đại học” ấy là cả một chữ “Trách nhiệm” to đùng mà tôi tự khắc cốt ghi tâm. Tôi cắm đầu vào học ngày học đêm vì tương lai, vì hạnh phúc của chính bản thân và của cả gia đình. Mỗi lần cầm xấp đề cương dày cộm, mắt díp lại vì buồn ngủ, tôi lại nghĩ về ba mẹ đang bôn ba vất vả ở đất Sài Gòn. Nơi phồn hoa đô hội ấy lấp lánh ánh đèn, nhưng đằng sau nó là những giọt mồ hôi mặn chát, là những ca làm nhọc nhằn, là những bữa cơm hộp ăn vội bên lề đường để chắt bóp từng đồng gửi về quê. Tôi nghĩ về dáng nội lom khom quét lá trước sân mỗi buổi chiều tà, đôi mắt mờ đục cứ ngóng ra đầu ngõ chờ cháu về.

Và đặc biệt, tôi nghĩ về đứa em trai của mình, tôi tự nhủ, mình phải thật nỗ lực, phải có một công việc vững vàng để sau này làm chỗ dựa lo cho em ăn học tới nơi tới chốn. Để ba mẹ được bớt đi gánh nặng mưu sinh đang oằn trên vai, để nụ cười luôn nở trên môi những người tôi yêu thương nhất. Sự hy sinh của gia đình chính là liều thuốc trợ lực mạnh nhất để tôi vững bước.

Vượt lên trên những áp lực mưu sinh, cái khát vọng tuổi 20 của tôi còn lớn lao và đẹp đẽ lắm. Tôi không muốn mình mai này chỉ là một người “thợ dạy”, nhồi nhét cho học sinh những con chữ khô khan, những bài văn mẫu rập khuôn. Tôi muốn mang cả hồn cốt dân tộc, mang những làn điệu Cải lương ngọt ngào, sâu lắng lồng ghép vào từng tiết học. Tưởng tượng xem, những câu thơ tài hoa mệnh bạc của Nguyễn Du trong Truyện Kiều, sự sắc sảo, trào phúng mà xót xa của Hồ Xuân Hương, hay khí tiết ngời ngời dẫu mù lòa của cụ Nguyễn Đình Chiểu… nếu được ngân vang qua những điệu lý, câu vọng cổ, chắc chắn học trò sẽ thẩm thấu văn chương bằng tất cả mọi giác quan.

Những giá trị truyền thống ấy cần được sống lại trong không gian lớp học hiện đại. Nghĩ đến ánh mắt say sưa, tò mò của học trò mai này khi nghe thầy giáo cất lên một điệu buồn phương Nam, nghĩ đến ánh mắt tự hào của gia đình khi thấy tôi đứng vững trên bục giảng, tự nhiên mọi mệt mỏi của những mùa chạy “deadline” nghiên cứu khoa học dường như tan biến hết.

Và thanh xuân của tôi, tuổi 20 của tôi, may mắn thay không hề trôi qua trong đơn độc hay tẻ nhạt. Dù chưa có một “mảnh tình vắt vai”, chưa từng nếm trải cảm giác hẹn hò đôi lứa, nhưng bù lại, tôi có những người bạn cực kỳ “hợp rơ”. Là tụi nó - những đứa sẵn sàng xách xe chạy cùng tôi rong ruổi qua những góc phố Long Xuyên lộng gió về đêm. Tụi nó chịu khó ngồi chắp tay nghe tôi lải nhải hăng say, hay đơn giản chỉ là rủ nhau ra bờ kè ăn vội tô hủ tiếu gõ, uống ly trà đá, cười nói rôm rả để gác lại mọi âu lo. Có những người bạn gắn bó, sẵn sàng san sẻ những ngày giông bão xám xịt của thi cử, cùng nhau khóc cười trước những điểm số, tôi thấy chặng đường phía trước bỗng nhẹ nhàng và rộn rã tiếng cười hơn hẳn. Tình bạn ở tuổi hai mươi trong vắt và vô tư như bầu trời mùa hạ.

Gửi tôi của tuổi hai mươi, chàng sinh viên mang nhiều hoài bão, được quyền mệt mỏi, được quyền than thở khi bài vở quá nhiều, nhưng tuyệt đối không được gục ngã và bỏ cuộc. Hãy cứ giữ lấy thói quen viết lách, cứ viết tiếp những dòng thơ còn dang dở. Cứ ấp ủ và mạnh dạn thực hiện cái dự án mang Cải lương vào lớp học. Và quan trọng nhất, cứ nỗ lực hết mình vì gia đình, vì tương lai của em trai.

Bởi vì những năm tháng rực rỡ nhưng cũng đầy trầy xước này, những đêm thức trắng và những giọt mồ hôi rơi xuống trang sách hôm nay, sẽ là bệ phóng vững chắc nhất cho một “thầy giáo” chững chạc, đĩnh đạc, mang trái tim ấm áp và là niềm tự hào to lớn của cả nhà vào ngày mai.

Tuổi 20 à, dẫu phía trước là chông gai, cứ ngẩng cao đầu và mạnh mẽ mà bước đi!

P.P.V

Bài viết liên quan

Xem thêm
Những ngọn đèn đứng gác trong đêm – Tản văn của Vũ Minh Phúc
Suốt đêm dài, họ không ngủ và như thể còn trong giấc ngủ chập chờn, tôi nói chuyện với họ, về công việc, gia đình, con gái, luôn trong trạng thái lo lắng; và sau một hồi tiếp nhận đủ các thông tin từ trung tâm báo về, họ ngập đầu trong các ca trực, nghe điện thoại, ghi chép nhật ký lịch trình thời gian tàu chạy, giải quyết ùn tắc ở ngã tư và đóng barie chắn ngang, tôi mới hiểu tại sao trong mọi tình huống giao thông nguy hiểm người gác chắn lại trở nên quan trọng hơn đối với tất cả mọi người.
Xem thêm
Tiếng trống ngày khai trường giữa hai thế hệ - Tản văn Nguyễn Đại Duẫn
Sáng nay, tôi đưa cháu đến trường dự lễ khai giảng năm học mới. Con đường đến trường như cũng vui hơn trong tiếng nói cười của trẻ nhỏ; tiếng ồn ào xe cộ, tiếng lao xao của các bậc phụ huynh. Cháu tôi năm nay vào lớp 1, cái tuổi vừa ngỡ ngàng, rụt rè vừa muốn tìm hiểu làm cho tâm trạng cháu vừa hồi hộp vừa náo nức. Cháu mặc bộ quần áo mới, đeo chiếc cặp trên vai, bàn tay nhỏ xíu nắm lấy tay ông. Nhìn cháu nhảy chân sáo bước vào cổng trường, lòng tôi bỗng rộn ràng một niềm vui khó tả.
Xem thêm
Từ mùa thu 1945 đến kỷ nguyên vươn mình của dân tộc – Tùy bút Nguyễn Đức Hải
Trong không gian phát triển mới đầy thách thức và cơ hội đó, mục tiêu chiến lược của Đảng vì con người được thể hiện một cách nhất quán, xuyên suốt và mang tầm vóc đột phá. Trước hết, đó là quyết tâm chính trị cao độ nhằm không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm an sinh xã hội bền vững, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền để tinh thần không ai bị bỏ lại phía sau trở thành hiện thực sinh động trong từng cộng đồng dân cư.
Xem thêm
Tiếng chim trong vườn bà – Tản văn của Trà Bình
Tôi trở về ngôi nhà cũ của bà vào một buổi chiều mùa hạ. Ngôi nhà cấp bốn nằm nép mình trong xóm nhỏ giờ im lìm, cửa đóng then cài, mái ngói phủ rêu xanh. Tôi chậm rãi bước ra khu vườn trước nhà. Đứng bên gốc vải già còn sót lại vài quả cuối vụ, tôi chợt nghe tiếng chim lảnh lót từ vòm cây vọng xuống, như đánh thức miền ký ức tuổi thơ.
Xem thêm
Pha Đin – Nơi đỉnh trời vương vấn – Bút ký Đào Thị Thu Hiền
Trên cửa ngõ của chiến trường Điện Biên, tôi nghĩ đèo Pha Đin quả là một huyền thoại. Huyền thoại không phải chỉ được hiểu theo nghĩa là một phương pháp sáng tác trong văn học dân gian nhằm giải thích, phân chia ranh giới của hai tỉnh Sơn La và Điện Biên như người Thái từng kể, mà là cách gọi một hiện thực vượt quá ngưỡng bình thường như người ta nghĩ. Cái hiện thực vượt quá ngưỡng bình thường ấy không có gì khác ngoài sự khốc liệt của chiến tranh trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp để bảo vệ đất nước diễn ra trên con đèo.
Xem thêm
Vận dụng nghệ thuật chỉ huy tác chiến của Đại tướng Võ Nguyên Giáp vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới
Kỷ niệm 115 năm Ngày sinh Đại tướng Võ Nguyên Giáp (25/8/1911 - 25/8/2026) là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta thành kính tưởng nhớ, tri ân sâu sắc công lao to lớn của vị Tổng Tư lệnh văn võ song toàn, người học trò xuất sắc và gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người anh cả của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Xem thêm
Ngoại tôi – Tản văn Nguyễn Đức Hải
Nhớ hồi nhỏ, ngoại và tụi bạn cùng trang lứa trong ấp lội đồng bắt cá, chân lấm tay bùn vô tư lắm. Bắt được con cá lóc, cả đám gom rơm rạ khô trui ngay bên bờ cỏ, da cá cháy xém, mùi thơm phức lan tỏa trong gió chiều. Cá chín được xé ra nóng hổi, chấm muối ớt cay xé lưỡi, đứa nào cũng hít hà, miệng mồm đen nhẻm. Những ký ức thời tuổi thơ ấy đã làm nên một tuổi trẻ thấm đẫm hồn quê miền Tây, vừa hồn hậu, vừa nguyên sơ. Ngoại mỉm cười, ánh mắt đong đầy bao hoài niệm của một thời đã xa.
Xem thêm
Trái tim xanh của Bắc Kinh
Vào những ngày nóng nắng nhất đầu tháng 8, tôi cùng đoàn nhà văn TP.HCM hăm hở kéo va ly sang Bắc Kinh.
Xem thêm
Nhà văn Khuynh Diệp nằm hầm bí mật và tình yêu với TP Hồ Chí Minh
Cuộc thi “50 năm thành phố trong tôi” giúp nhà văn Khuynh Diệp lan tỏa ký ức, gửi gắm tình yêu dành cho TPHCM – nơi ông đã đi qua chiến tranh, trưởng thành trong nghề viết và gắn bó hơn nửa thế kỷ.
Xem thêm
Bát pin – Tùy bút Nguyễn Hồng Quang
Có những kỷ niệm tưởng đã lùi rất xa vào dĩ vãng, vậy mà chỉ cần một âm thanh quen thuộc bất chợt vang lên là tất cả lại hiện về rõ ràng như mới hôm qua. Với tôi, đó là tiếng nói ấm áp phát ra từ chiếc đài bán dẫn cũ – thứ âm thanh từng thắp sáng những ngày tháng gian khó nơi miền quê chưa có điện. Và mỗi lần nhớ về chiếc đài ấy, tôi lại nhớ đến “bát pin” – một sáng kiến vụng về nhưng chứa đựng biết bao niềm hy vọng của một thời thiếu thốn mà đầy khát khao.
Xem thêm
Dòng suối mát trong rừng Mạn Ngược – Tùy bút Phương Uyên
Quê hương tôi có thể chưa nổi tiếng trên những bản đồ du lịch, nhưng với tôi, dòng suối giữa đại ngàn luôn là món quà đẹp nhất mà thiên nhiên đã ban tặng. Đó là vẻ đẹp của sự giản dị, thuần khiết và bền bỉ, như chính tâm hồn của những con người miền núi luôn chân thành, mộc mạc mà nghĩa tình.
Xem thêm
Mồ hôi và nước mắt tìm kiếm liệt sĩ
Chiến tranh đã lùi vào quá khứ nửa thế kỷ, nhưng dư âm của những năm tháng máu trộn bùn non vẫn còn khắc sâu trên từng tấc đất quê hương, trong tâm trí của triệu triệu người con đất Việt. Những người lính Cụ Hồ, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến, những chiến sĩ biệt động và dân quân du kích năm ấy, khi dấn thân ra trận, tuổi đời hãy còn rất trẻ; các anh, các chị mang theo những hoài bão thanh xuân mãnh liệt và cả những ước mơ còn dang dở. Rồi trong khói lửa đạn bom khắc nghiệt, các anh, các chị đã anh dũng ngã xuống, hóa thân thành hồn thiêng sông núi, trở thành một phần máu thịt của đất trời Tổ quốc. Hưởng ứng hành trình 500 ngày đêm tìm kiếm hài cốt và xác định danh tính liệt sĩ đang được triển khai sâu rộng trên toàn quốc, hàng triệu trái tim lại thổn thức, cùng hướng về một cuộc hành trình lặng thầm nhưng vô cùng cao cả: tìm kiếm, đón các anh, các chị về với đất mẹ, về với vòng tay ôm ấp của gia đình, người thân và quê hương xứ sở.
Xem thêm
Sắc tím bàng vuông - Tản văn Nguyễn Thu Hà SG
Tháng sáu, hoa bàng vuông nhà mình năm nay nở đặc bông. Thứ hoa chẳng được bày trưng bao giờ, cứ bung rực ra sắc tím tươi như những lời hẹn ước. Đôi khi em bắt gặp con đứng cạnh lồng chim và đăm đăm ngắm chùm hoa đang rộ. Tiếng con nhồng kêu lanh lảnh “ Cha về! Cha về!” làm thằng bé chợt giật mình…
Xem thêm
Cuộc gặp gỡ kỳ lạ - Bút ký của Vũ Minh Phúc
Năm ấy, tôi được cử lên Điện Biên Phủ để tường thuật về sự kiện 1.000 anh hùng thời đại Hồ Chí Minh. Những con người anh hùng nhất, dũng cảm nhất, hôm ấy giữa Hội trường khang trang rộng lớn, ai cũng thổn thức kể chuyện đời mình. Những tấm huân, huy chương lấp lánh và cao quý nhất trên ngực những người lính già, nó được dành để trao tặng cho những con người đã hy sinh cả cuộc đời mình cho sự nghiệp vĩ đại của Tổ quốc. Cuộc gặp gỡ qua đi, tôi về nhà, nhưng những câu chuyện ấy chẳng bao giờ qua đi, nó như cứ trở đi trở lại trong những giấc mơ.
Xem thêm
Nhà tù Sơn La và cây đào Tô Hiệu
Mỗi lần trở lại nhà tù Sơn La, gót chân tôi như bị níu chặt trước cây đào mang tên người chiến sĩ cộng sản Tô Hiệu. Giống như lần trước, tôi lại trông thấy rất nhiều người vây quanh và lặng yên chụp ảnh bên tấm biển nhỏ cắm ở dưới gốc cây đào. Cội đào cổ thụ kiêu hãnh bên nền móng cổ xưa như thể tựa mình vào vách đá của tù ngục; sừng sững ngay bên lối vào với cành lá tươi xanh, tán xoè rộng khắp như thể đang che chở cho những miền ký ức.
Xem thêm
Trên những nẻo đường tri ân - Ký của Nguyên Hùng
Dọc dải đất miền Trung, nơi từng rung chuyển bởi đạn bom và nước mắt, vẫn còn đó những địa danh đã đi vào tâm thức dân tộc: Trường Sơn, Khe Sanh, Thành cổ Quảng Trị, sông Thạch Hãn, địa đạo Vĩnh Mốc... Mỗi tấc đất, mỗi dòng sông là một trang sử được viết bằng máu của những người lính tuổi hai mươi.
Xem thêm
Em đợi anh về
Dòng sông Vàm Cỏ vẫn miệt mài chảy, nước vẫn trôi đi, thời gian vẫn luân hồi qua từng mùa lá rụng. Nhưng bên bờ sông ấy, có những nỗi nhớ đã hóa đá, có những tình yêu đã vượt thoát khỏi ranh giới của sự sống và cái chết, để trở thành một biểu tượng bất tử. Câu chuyện về người chiến sĩ - liệt sĩ Huỳnh Văn Quên và người con gái Nguyễn Thị Lệ là một minh chứng sâu sắc – một câu chuyện được viết bằng máu, nước mắt và tấm lòng sắt son của người phụ nữ Việt Nam trong khói lửa chiến tranh.
Xem thêm
Nghĩa tình với liệt sĩ
Những ngày này, cả nước cùng tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ, chúng ta lại càng thấm thía hơn về hai chữ “tri ân”. Tri ân không chỉ là những vòng hoa, những nén tâm hương thành kính dâng trên đài tưởng niệm, mà đôi khi còn là những câu chuyện lặng thầm, bền bỉ được thắp sáng từ nghĩa đồng bào, tình đồng đội sâu nặng giữa thời bình.
Xem thêm
Tiếng ghi - ta rung lên ngày ấy - Tản văn Văn Lê Tám
Có những chuyến đi là để trở về, nhưng cũng có những lần trở về chỉ để nhận ra mình đã vĩnh viễn đánh rơi một phần hồn ở lại. Ba mươi năm, một chớp mắt của đất trời, nhưng là hơn nửa đời người đối với nhóm bạn lớp 8A2 ngày ấy trên quê hương Minh Hải.
Xem thêm
Một đêm Bến Hải - Bút ký của Nguyễn Thị Việt Nga
Đặt trong bối cảnh quốc tế hôm nay, khi nhiều nơi trên thế giới vẫn còn tiếng súng, vẫn còn những dòng người rời bỏ quê hương, vẫn còn những đứa trẻ lớn lên giữa đổ vỡ, vẫn còn những đường biên bị biến thành vết thương, một đêm Bến Hải càng trở nên thấm thía. Từ một dòng sông từng là giới tuyến, Việt Nam gửi đi một lời nhắn không ồn ào nhưng bền bỉ: hòa bình không phải là một trạng thái tự nhiên, mà là thành quả của lương tri, của đối thoại, của sự kiềm chế, của lòng nhân ái và của trách nhiệm với tương lai.
Xem thêm