TIN TỨC

Thế nào là đọc? Thế nào là viết?

Người đăng : nguyenhung
Ngày đăng: 2022-04-21 15:03:39
mail facebook google pos stwis
480 lượt xem

CHỢT NHỚ VÀ KHÓ QUÊN

TÔ HOÀNG

Mùa Xuân 1973, với Khóa 6 Lớp Tập huấn của Hội Nhà văn Việt Nam dành cho anh chị em viết trẻ, có nhiều nhà văn tên tuổi từ chiến trường ra được mời tới nói chuyện: Phan Tứ (Lê Khâm), Nguyễn Quang Sáng, Thu Bồn... Các ông đều rút từ trong túi ra xếp lên bục giảng cả một chồng các cuốn sổ ghi chép. Các ông kể chuyện đi và thâu gom tài liệu ở chiến trường. Các ông nói về những thử thách của bệnh tật, đói rau, thiếu muối và mức độ ác liệt… Các ông mở những cuốn sổ ghi chép kia ra trích đọc những tư liệu này, chi tiết khác còn chưa hiện hình thành nhân vật hoặc hình tượng.

Bọn tôi cứ há hốc mồm, trợn mắt nuốt từng lời với sự háo hức, ước ao...

Ngày hôm sau, nhà văn lão thành Nguyễn Tuân được mời lên lớp. Bước lên bục giảng, ngồi xuống ghế, không cần chào hỏi, bác mở cái túi bơi (loại túi vải nilon, có giây kéo khá phổ biến thời bấy giờ) lấy ra một cái phích xinh xinh hãm nước trà, chế trà ra cốc; tiếp theo ông cụ cũng lấy từ chiếc túi một cặp bánh dày kẹp chả  khoan thai đưa lên miệng ăn.

Vốn đã nghe nhiều về cá tính của lão nhà văn nên chúng tôi im phăng phắc, chỉ lặng thầm quan sát.

Ăn hết chiếc bánh, rút khăn giấy lau miệng kỹ càng, nhấp thêm hai ba ngụm nước trà đâu đấy, ông cụ nhìn xuống phía học viên và bất ngờ đặt câu hỏi:

- Ở nhà các anh các chị có đọc sách không?

Phía dưới nhao nhao, sôi sục:

- Dạ, có ạ!

- Chúng cháu là người viết, không đọc sách thì viết sao nổi ạ...

- Ngay ở nơi bom rơi đạn nổ, không có sách, chúng cháu cũng phải đón nghe buổi "Đọc truyện đêm khuya" để nâng cao tay nghề ạ…

...

Đợi cho sự lao sao, chộn rộn phía dưới lặng bớt, lão nhà văn tung ra một câu hỏi bồi :

- Có thật các anh các chị đọc sách không? Nếu tôi nói, không phải các anh các chị đang đọc sách đâu, mà đang ĐỌC CHỮ đấy thì sao đây?

Và ông cụ thủng thẳng giảng giải: Đọc sách khó lắm. Phải đọc được cái hồn cốt, cái ẩn chứa, cái dồn nén nhà văn gửi gắm phía sau từng con chữ, từng dòng chữ. Người đọc còn phải có nỗi lòng, tâm trạng như thế nào để chữ nghĩa nhập vào mình như nam châm hút mạt sắt nữa. Chứ đọc chữ không thôi, thì trẻ nhỏ học xong a, b, c là có thể làm nổi rồi...

Phía dưới, học viên có vẻ tẽn tò, ngượng ngập, tự kiểm tra mình sau lời cảnh báo này.

Ông cụ tiếp tục tung ra "chưởng" thứ 2:

- Thế ở nhà, ở đơn vị các anh các chị CÓ VIẾT không?

Lần này phía dưới xẹp lép. Sợ sẽ rơi vào bẫy của lão nhà văn một lần nữa. Im ắng tới độ, nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh, người phụ trách khóa học lên tiếng giục: "Trả lời đi chứ các em! Sao im lặng vậy?"

Rót tiếp trà từ cái phích ra chén, nhấp thêm một hai tớp nữa, nhà văn lão thành thủng thẳng:

- Mà xin cũng đừng nhập nhằng, nhầm lẫn giữa VIẾT CHỮ và VIẾT VĂN nhé. VIẾT CHỮ thì trẻ nhỏ đọc thông viết thạo làm được rồi, còn VIẾT VĂN thì kỳ công, nhọc nhằn, đòi hỏi nhiều thứ lắm đấy...

Quay sang phía nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh, vị "trưởng lão" cất tiếng:

- Anh Sanh ơi, lớp này có bao nhiêu học viên cả thẩy?

- Dạ, tròm trèm bốn mươi ạ!

- Cứ mỗi năm có một khóa đông vui như thế này à?

- Dạ.

- Như vậy thì ra trong 10 năm Hội nhà văn chúng ta sẽ cho ra lò 400 người viết văn, làm thơ sao? Tốn giấy mà, tốn tiền công in ấn quá đấy!

Ngay lập tức ông cụ nheo nheo mắt hóm hỉnh nhìn xuống hội trường:

- Tôi có lời khuyên thực lòng các anh các chị nhé! Nghề này ví như việc đãi cát tìm vàng, như mò xuống đáy biển tìm ngọc trai. Qua khóa học này, các anh các chị hãy nghiêm túc, cầu thị tự xét xem mình có năng lực gì, tài cán ra sao để theo đuổi nghề viết không? Đừng nghe người ta xúi dại trở thành nhà văn cho oai, cho nhàn! Nếu thấy mình không thể làm công việc viết lách được, thì nhanh chóng trở về nghề nghiệp cũ. Cho nhẹ mình, cho khỏi phải hành xác, tử vì đạo với trang giấy trắng. Ở đời này còn khối việc khác vui vẻ, hấp dẫn, dễ kiếm tiền nuôi vợ nuôi con mà!

Những giây phút sau đó, hội trường im phăng phắc, tựa như vừa bị dội một chảo nước sôi, vừa trải qua một cơn mưa đá…

Vị lão trượng khoan thai, cẩn thận xếp cái chén uống trà, cái phích vào chiếc túi bơi và đứng dạy thủng thẳng bước khỏi bục giảng.

Eo ôi, sao thiên hạ bây giờ đua nhau muốn làm nghệ sỹ đến thế? Thành thử cũng có quá nhiều thứ… BÔI SỸ!

… Tôi là kẻ theo đuổi văn chương nửa đời nửa đoạn. Có lẽ vì thế tôi găm sâu vào lòng và thấm thía tận gan ruột, như cà dưa ăn  muối những lời khuyên nhủ nghĩa tình của Ông Cụ!

Bài viết liên quan

Xem thêm
Vẹn nguyên Miền xanh thẳm của nhà văn Trần Hoài Dương
Những tâm sự xúc động, những câu chuyện “kể hoài không hết” của đồng nghiệp và khách mời tại Hội Nhà văn TP.HCM vào sáng ngày 6/5, là điều rất thật về nhà văn Trần Hoài Dương, nhân 10 năm ngày mất của tác giả “Miền xanh thẳm”.
Xem thêm
Tọa đàm Nhà văn viết về chiến tranh cách mạng
Tọa đàm về đề tài “Nhà văn viết về chiến tranh cách mạng”
Xem thêm
Nhà văn Sài Gòn trang viết nhiều nhân nghĩa
Các nhà văn Sài Gòn viết gì trong 100 ngày qua? Nhiều lắm em à.
Xem thêm
Cửa sổ Văn học VOH về cuộc thi thơ Nhân nghĩa đất phương Nam
Chương trình Cửa sổ Văn học của VOH ngày 3 tháng 10 năm 2021
Xem thêm
Một trại viết hồi sinh sau covid giàu năng lượng và cảm hứng sáng tác
Phát biểu tổng kết, bế mạc trại viết của nhà văn Trầm Hương, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh...
Xem thêm
Tiếng vọng thi ca mùa Covid-19
Hội Nhà văn TP.HCM vừa tổ chức lễ tổng kết và trao giải cuộc thi thơ với chủ đề Nhân nghĩa đất phương Nam giúp công chúng hiểu thêm tiếng vọng thi ca mùa Covid-19.
Xem thêm
Thi Ca Điểm Hẹn: Huệ Triệu - Trần Mai Hường với hành trình ấn tượng vì cộng đồng mùa covid
Hai nhà thơ chủ nhân giải “Nhà văn nữ ấn tượng năm 2021” của Hội Nhà văn Việt Nam
Xem thêm
Báo chí, bạn bè viết về Đoàn Vị Thượng
Báo chí, bạn bè viết về Đoàn Vị Thượng
Xem thêm
Thăm nhà Lưu Quang Vũ – Xuân Quỳnh sau 34 năm
Gần 34 năm, kể từ khi Lưu Quang Vũ – Xuân Quỳnh trở về cõi tạm, căn phòng hai nghệ sĩ sinh sống vẫn lặng lẽ cùng tháng năm. Từng kỷ vật vẫn vẹn nguyên như thách thức sự chảy trôi của thời gian và thế sự.
Xem thêm
“Tôi không phải là đồng rúp vàng để khiến mọi người đều thích
Kỷ niệm sinh nhật lần thứ 90 ngày sinh của cây đại thụ điện ảnh Nga - Xô, Đạo diễn Andrey Tarkovsky (4/1932 & 4/2022)
Xem thêm
Một năm văn đàn vắng Nguyễn Huy Thiệp
Người ta có thể hình dung rõ hơn vị thế của một nhà văn lớn khi họ rời xa cõi trần, không phải chỉ ở những gì họ đã tựu thành, mà chủ yếu còn ở bóng hình của họ chẳng gì làm mờ khuất trên chính văn đàn đó, nhiều năm tháng về sau.
Xem thêm
Chân dung báo chí Việt Nam trước năm 1945 qua ấn phẩm ‘Đằng sau mặt báo’
“Đằng sau mặt báo – Chân dung báo chí Việt buổi ban đầu đến 1945” là ấn phẩm chứa đựng nhiều thông tin báo chí, hậu trường thú vị, giúp độc giả hiểu thêm về báo chí Việt Nam.
Xem thêm
Nhà văn Bùi Anh Tấn – 20 năm và 20 tiểu thuyết
20 năm viết, với chừng 20 cuốn tiểu thuyết về các đề tài chiến tranh, tôn giáo, lịch sử, sáng tác 100 tập phim truyền hình đã phát sóng, đạt hai giải A do Hội Nhà văn Việt Nam và Bộ Công an trao tặng… Nhà văn Bùi Anh Tấn có quá trình lao động chữ nghĩa rất miệt mài.
Xem thêm
Nhà văn Thạch Lam những câu chuyện vang bóng thời gian
Cội rễ làm nên sức sống bất diệt của tác phẩm văn chương là tài năng, ân tình người cầm bút. Văn chương khơi nguồn từ trái tim sẽ đi đến những trái tim để rồi người ta nhớ mãi không quên.
Xem thêm
Chuyện ít người biết phía sau ca khúc ‘Chia tay hoàng hôn’
Có lẽ rất ít người biết rằng lời ca khúc này được nhạc sĩ Thuận Yến lấy từ những câu thơ của nhà thơ Hoài Vũ.
Xem thêm
Chợt rơi ra bài thơ Phùng Quán
Khoái nhất vẫn là khi nghe Phùng tiên sinh đọc thơ. Tôi lờ mờ rằng có khi thơ ông đọc hay hơn thơ ông viết? Và thơ của người khác cũng thế? Cái tạng Phùng Quán có lẽ cũng na ná như Maia bên trời Nga thì phải? Cứ là phải kiếm, phải tạo cho những tạng ấy một thứ như là quảng trường, một đám đông thì là sang sảng thì là hào sảng phải biết?
Xem thêm
Kể chuyện chưa biết về nữ sĩ Xuân Quỳnh
Lần đầu tiên nhà tổ chức một chương trình tưởng nhớ đôi vợ chồng nghệ sĩ tài hoa Lưu Quang Vũ-Xuân Quỳnh để nữ sĩ là trung tâm. Đêm thơ-nhạc-kịch “Hoa cúc xanh” trên đầm lầy kể những câu chuyện ít người biết và điểm lại những tác phẩm nổi bật nhất của tác giả “Sóng”.
Xem thêm