BÙI PHAN THẢO

(Bài viết cho cuộc ra mắt tập thơ “Lục bát chân mây” của Võ Miên Trường)

Nhà thơ Bùi Phan Thảo tại cuộc ra mắt tập thơ "Lục bát chân mây", sáng 04/9/2024 - Ảnh Nguyên Hùng.

Với tập thơ mới nhất, “Lục bát chân mây” – NXB Hội Nhà văn -2024, một lần nữa Võ Miên Trường cho thấy chọn lối vào trái tim bạn đọc đông đảo thì lục bát là một phương tiện khả dĩ. Trên lối đi ấy, người sáng tạo dọn đường cho lục bát không chỉ hoa cỏ xôn xao mà cả mây trời lắng lại; những chiều hôm quạnh quẽ hành trình hay sớm tinh mơ bừng một niềm tin về một chân lý đã xác tín, một bổn phận đã hoàn thành hay sứ mạng phải mang vác.

Nặng trĩu hoặc nhẹ tênh không còn quan trọng nữa, bởi vì lòng người đã an yên sau những tháng năm dài dấn mình vào đời sống. Thơ, lúc này như một vỗ về, một hòa âm dịu ngọt để ru người và cả ru mình: “Chân mây lục bát đa đoan/ em lần từng hạt đa mang dỗ mình”.

Chân mây đó, được thắp nắng, rọi vào những xa xanh, ngỡ như vượt thoát khỏi những tục lụy, vướng víu, ngỡ như đã “trút hết phân vân”, “trả đêm thăm thẳm”, thế nhưng:

“Em về duyên trốn theo cùng/ cưu mang em lại đành bồng bế duyên/ mốt mai ước trước cửa thiền/ chạm anh – đừng chạm lại miền nhau xưa” (Thắp nắng chân mây)

Ước nguyện trước cửa thiền của nhà thơ nghe qua thấy có phần khác người và dường như phi lý: “chạm anh – đừng chạm lại miền nhau xưa”. “Chạm” và “anh” đều là thực thể; “miền nhau xưa” cũng là thực thể song có khi chỉ là một phần trong tâm thức, còn lại đã biến tan. Nhưng đời sống và tình yêu có những điều không cần luận giải, chính cái ngỡ đã biến tan mới là cái mãi còn, chất chứa những gì đẹp nhất, lung linh nhất, là cõi mộng của một thời…

Trong tập thơ này, Miên Trường nói nhiều về sự “vỡ”. Đó là nắng vỡ “chạm nhau nắng vỡ trên nhành gió lơi”, là sương vỡ “giọt sương vỡ tiếng nghe rằm gọi trăng”, là “vỡ tôi”:

“Nứt chiều vỡ ngọn heo may/ rừng cây vỡ biếc tôi đây vỡ gì/ lá vàng vỡ tiễn mùa đi/ dốc quanh vỡ vạt cúc quỳ vàng bông/ một ngày sóng vỡ thành sông/ chảy xuôi về phía hư không vỡ sầu/ nghiêng rằm vỡ mảnh trăng đau/… phủi tay hạt bụi lập trình vỡ tôi”…

Chất nghiệm sinh trong thơ lục bát của Miên Trường cứ thấm dần trong những câu thơ tự tình. Đâu đây nghe ra tiếng vỡ của nhận thức “với tay chạm cánh cửa thiền/ thoảng hồi chuông đổ vỡ miền tử sinh”; “đêm khan vỡ tiếng rao mời/ ai mua tôi bán lãi lời dại khôn”.

Trên hành trình cuộc sống, trên hành trình thơ, Miên Trường chọn tâm thế nhập cuộc, cả thực và mơ đều không khoác lên chiếc áo lộng lẫy hay lời ru mị, không dệt nên cổ tích để cùng mơ mà chọn sự vừa đủ để gọi là nhiều và trọn vẹn:

“Từ người bẻ nhớ làm đôi/ giấu vào bề bộn mùa trôi sóng chờ/… từ em mang nhớ ra hong/ dắt trang quá khứ đi vòng lối ai/… mùa em cổ tích thiếu thừa/ khoác tràn vai nắng đủ vừa chiêm bao/ người đi sỏi đá xanh xao/ em về ga cuối vẫy chào miền không” (Đủ vừa chiêm bao)

Với tập thơ này, Miên Trường đã tung tẩy hơn với chữ nghĩa, có những sáng tạo trong thi ảnh, gieo vần, đem lại lớp nghĩa mới cho từ ngữ:

“Ừ thôi duyên nợ buộc ràng/ thương hoàng hôn cạn chiều dang dở từng”

“Từng tinh khôi – từng cùng ai/ và từng thương mãi những dài dặc đêm”

“Người từ nỗi nhớ cài then/ mười năm lận đận tình lem lấm buồn”…

Thường người khác hay viết “đầy tay”, Miên Trường dùng “gầy tay” lại hóa ra đắt trong ngữ cảnh:

“Câu thơ em gãy – chùng chình từ say/ khát khao em hứng gầy tay” (Đôi lời với biển)

Nhiều người làm thơ về cúc họa mi, thơ Miên Trường về loài hoa này có những dấu ấn sáng tạo riêng khi sắc trắng được “dâng”, được “rót”:

“Họa mi khép những cồn cào/ dâng vào trắng đến xôn xao đất trời/…bao nhiêu tinh khiết tảo tần/ rót vào trắng đến ngại ngần rằm hương” (Cúc họa mi)

Cũng nói về thân phận đàn bà, sự trớ trêu của tạo hóa, sự bạc bẽo của số phận, Miên Trường thấu cảm, bao dung:

“Đổ thừa trăng chẳng chịu tròn/ đàn bà tôi những mỏi mòn bủa vây/ đàn bà em rút sợi ngày/ nối đêm vá mảnh chăn vay nhà người” (Tôi –em – đàn bà)

Rút sợi ngày nối đêm, để vá mảnh chăn vay, diễn đạt như thế là mới và lưu dấu trong tâm trí người đọc. Thôi thì thả tình cuối bến, về nương bậu cửa, tìm chút an yên.

Trên đường thiên lý, bước về phía mặt trời, thấy bóng mình, bóng người, tay níu cõi không, thấy lẽ vô thường hiện hữu:

“Thấy người trong cõi mênh mông/ cúi chào nhau giữa tịnh không ngỡ ngàng/ xuống dòng một dấu chấm than/ có – không khép lại một trang viết mình” (Dấu chấm than)

Và ta nghe đâu đây có tiếng chuông chùa ngân lên, xoa dịu hết những nỗi niềm vọng động...

Quang cảnh buổi ra mắt tập thơ mới của Võ Miên Trường - Ảnh NH.