TIN TỨC

Mùa đông, tản mạn về cha tôi - Tản văn của Nguyễn Văn Ngọc

Người đăng : phunghieu
Ngày đăng:
mail facebook google pos stwis
721 lượt xem

Chiều nay, chiều mùa đông đầu tiên, tôi rảo bước trên con đường quen thuộc mà ngày xưa cha tôi đi dạy học thường qua đây. Ngọn gió mùa đông khua trên hàng cây thưa thớt, bứt tung lá vàng còn sót lại của ngày thu, gom nhặt về phía cuối đường. Ký ức mùa đông lại ùa về thăm thẳm trong hồn tôi với bóng hình người cha dắt bao mùa đông lầm lũi, buốt giá đi sau chiếc xe đạp đã cũ đến trường.  

Nhớ về ngày đói mùa đông 1980, nhà không có hạt gạo, cha tôi đi chợ Vinh bán chiếc áo dạ mà chị gái hồi ấy đang nghiên cứu sinh ở Liên Xô mới gửi về cho cha. Chiếc áo dạ cha tôi chưa kịp mặc vào mùa đông đầu tiên. Mùa đông còm cõi trong những đợt rét dai dẳng. Cha tôi vẫn mặc lại chiếc áo bông đã sờn cũ. Mấy anh em ngồi quây quần bên bếp lửa mà mẹ tôi tự tạo ra bằng mấy viên gạch cũ. Có mớ khoai, chúng tôi “ mót” được sau đồng bãi, luộc trên bếp lửa đỏ hồng. Cha tôi mới ở trường về, rét cóng tay. Bàn tay gầy guộc của cha mẹ tôi xòe trên lửa bếp, đan vào những ngón tay của chúng. 

Người thầy đầu tiên trong cuộc đời là cha tôi. Cha là giáo viên dạy văn. Cha thường đưa về cho tôi tham khảo bài làm văn xuất sắc của học trò. Đó là món quà đầu tiên của cha. Hồi ấy làm gì có sách văn mẫu như bây giờ. Tôi còn nhớ những bài văn đạt điểm cao của người học trò có tên : Hoàng Văn Thủy, nét chữ đẹp, bài viết sâu sắc. Sau này, cha cho biết : Người học sinh đó đi học nước ngoài, về nước làm việc ở Hà Nội. Cha hiền lành nhưng rất nghiêm túc trong việc hướng dẫn con cái học tập; rèn cho con từng nét chữ. Dạy chữ nhưng cha không áp đặt, khắt khe, gò bó. Bên cạch dạy chữ, cha gần gũi, tâm lý trẻ thơ. Ngoài học ở nhà, cha sắp xếp thời gian để các con ra vườn tham gia lao động. Công việc của chúng tôi là tưới cây, nhổ cỏ, bắt sâu. Đi dạy về, cha mang mấy bầu chanh, bầu cam ươm trong vườn nhà. Cây cối trong vườn ngày một xanh tốt. Cứ chuẩn bị tết, cha cắt bầu chanh để mẹ đi bán ở chợ Sơn, mua cá tết. Nồi cá thửng đón tết là nhờ có mấy bầu chanh và vòng mây bóc nơi bụi vườn nhà.

Có một thời gian, các gia đình ở xóm tôi và xóm gần quốc lộ phải đi sơ tán lên vùng miền tây của huyện vì chiến tranh phá hoại của Mỹ. Thế là chúng tôi lại gồng gánh đi tản cư. Cha tôi, bám trụ lại ngôi trường thân yêu của mình. Thỉnh thoảng, cha lại lên nơi gia đình tôi ở, động viên các con học tập, cha lật từng trang vở của các con dưới ngọn đèn dầu, đêm mùa đông tê buốt bàn tay cha. Ngày tản cư lên vùng quê đó, thật đầy kỷ niệm. Các gia đình miền tây đùm bọc, chia sẻ vất vả, dành sự quan tâm trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của các gia đình tản cư đến nơi này. Con chữ của chúng tôi tiếp tục gieo trong những tháng ngày gian nan thời chiến. Nhớ lại ngày đơn vị bộ đội ở trong làng Phan của chúng tôi. Nhà cha mẹ tôi có mấy chú bộ đội. Hình ảnh chú bộ đội tên là Hoàng, quê miền tây Nghệ An, dáng chú cao gầy, nhiều tuổi nhất trong đồng đội. Có hôm người yêu của chú Hoàng xuống thăm và ở lại nhà. Đó là thời khắc, tôi biết thêm ý nghĩa của giây phút người phụ nữ tạm biệt chồng, để một ngày không xa, chú Hoàng vào Nam chiến đấu. Lá ngụy trang xanh rờn sau ba lô các chú bộ đội qua con đường đất quen thuộc của làng tôi. Cha tôi, động viên các con tham gia phong trào “Nghìn việc tốt”, góp giẻ lau cho đơn vị pháo của bộ đội. Mùa đông, những cơn gió lạnh tràn về, nhưng trong căn nhà lá của cha mẹ có thêm hơi ấm của các chú bộ đội. Có lúc các chú đi luyện tập về, tranh thủ hướng dẫn học bài cho chúng tôi. Buổi tối nơi góc bàn, cha thường ngồi, vẫn ngọn đèn dầu, cha xem bài tập làm văn của tôi. Cha ngồi lặng lẽ, đêm chìm sâu lúc nào không biết, chúng tôi, hết giờ học bài, vùi sâu vào giấc ngủ tuổi học trò. Có đợt, cứ đêm về, pháo giăng đầy trời, máy bay phản lực gầm rít. Buổi chiều, cha tôi dục các con tranh thủ học bài, để chuẩn bị xuống hầm chữ A trú ẩn tránh bom. Những thước phim bộ phim tài liệu “Trang sách trên đất lửa Nghi Lộc” do Đài tuyền hình Trung ương sản xuất, mô tả chân thực con người quê tôi, trong đó có bóng dáng cha tôi ; những hình ảnh học sinh mang mũ rơm đi học thời chiến, vượt lên hoàn cảnh khó khăn, vượt qua bom đạn để học tập không ngừng.

Thỉnh thoảng, tôi theo cha đến trường của cha. Tôi còn nhớ ông bảo vệ tên là Nghĩa. Ông Nghĩa thường giúp nấu ăn cho cha. Cứ thứ 2 hàng tuần, sau chiếc xe đạp lọc cọc của cha là chiếc túi vải bạc màu đựng hạt mì (hạt bo bo), một ít gạo và mấy bó rau khoai, cà quê. Tôi là đứa con hay tò mò, lục tập vở ghi chép của cha. Trong sổ, tôi thấy cha hay ghi những việc làm tốt, gương tốt của giáo viên và học sinh các lớp. Sau này, tôi nối nghiệp dạy học của cha, có dịp gặp lại các thầy cô một thời ở cùng trường với cha tôi. Thầy cô kể lại: Những hôm họp hội đồng giáo viên, cha làm hiệu trưởng, thường nói ngắn gọn, không chỉ trích phê bình giáo viên nào trước tập thể. Thường biểu dương những việc làm nổi bật, sáng tạo của giáo viên, đóng góp công sức cho nhà trường. Giáo viên có khuyết điểm, cha tôi thường gặp riêng trao đổi.              

Mười bảy năm rồi, cha về miền gió cát mênh mông, nằm lại trên miền đất quê, về nơi niết bàn, miền cực lạc của cõi người. Nơi luôn có những đám mây trắng trôi trên không gian tĩnh lặng. Cây đại đã bao mùa hoa, phủ lên vùng bia mộ, phủ lên chỗ cha tôi nằm yên giấc ngàn thu. Cuộc đời cha tôi, những nghĩa cử của cha trong đời dạy học đã để lại cho các con tài sản vô giá, những bài học làm người, bài học về nghề thầy giáo trong xã hội.  

N.V.N

 

Bài viết liên quan

Xem thêm
Phép màu đã không đến với chị, chị Hồng Oanh ơi!
Chia sẻ của nhà văn Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh
Xem thêm
Vào vườn hương
Thành phố Cần Thơ đất rộng người thưa không chỉ có gạo trắng nước trong để níu chân người và du khách bốn phương. Tây Đô còn là mảnh đất văn hiến với không hiếm những trang anh hùng hào kiệt yêu nước và nghệ sĩ phong lưu tài hoa nhân cách. Kế thừa truyền thống văn chương của Phan Văn Trị, Bùi Hữu Nghĩa, Huỳnh Mẫn Đạt … và các bậc văn nghệ sĩ đàn anh: Kiều Thanh Quế, Lưu Hữu Phước, Hoài Sơn, Mai Văn Bộ, Trần Kiết Tường, …đã có không ít thế hệ đàn em kế thừa xứng đáng trên lĩnh vực văn học nghệ thuật.
Xem thêm
Suy ngẫm về “chữ” của “một thời vang bóng”_ Tản mạn của Quốc Tuấn
Người xưa, dẫu không biết chữ nhưng khi thấy một mẫu giấy có vết mực sẽ lượm lên, mang về cất giữ. Điều đó thể hiện sự “sùng chữ” (trân trọng giá trị của văn chương, chữ nghĩa) của ông cha. Những người không biết chữ đã biết đối xử với con chữ bằng tấm lòng trân quý như thế, thì dễ hiểu các trí giả đời trước họ sống với chữ nghĩa sâu sắc đến độ nào.
Xem thêm
Má tôi
Bài đăng báo Người Lao động Xuân Giáp Thìn 2024
Xem thêm
Xuân yêu thương - Tết sum vầy
Phút giao thừa, nhìn ngắm dòng người “tống cựu”, “nghinh tân”, cảm nhận trong mắt mỗi người lấp lánh ánh nhìn hạnh phúc, nhất là khi trên bầu trời đêm pháo hoa rực rỡ...
Xem thêm
Ngày cuối năm... - Tản văn Lê Thiếu Nhơn
Kẻ tha phương dù mải mê danh lợi cũng bất giác bần thần trước mênh mông tiếng gọi quê nhà ngày Tết. Tháng Chạp bao giờ cũng vội vàng trong mắt kẻ tha phương. Tháng Chạp bao giờ cũng hấp tấp trong lòng kẻ tha phương. Vì vậy, càng nhiều tuổi, tôi càng thấy sốt ruột khi thời gian nhích dần vào khoảnh khắc tất niên mà mình chưa kịp trở về ngôi nhà thơ ấu.
Xem thêm
Ngoảnh lại…
Tản văn của nhà văn Bích Ngân trện Người Đô Thị Tết Giáp Thìn 2024
Xem thêm
Nhà văn Lê Văn Duy với “Đồi giáng hương”
Kỷ niệm của nhà văn Bích Ngân với nhà văn, đạo diễn Lê Văn Duy
Xem thêm
Vùng đất Tân Phú: Những điều cảm nhận
Một buổi trưa nắng vàng rực rỡ, chúng tôi đặt chân tới Văn phòng Vườn Quốc gia Cát Tiên tại huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai, khởi đầu cho chuyến về nguồn đầy cảm xúc. Thời gian thực hiện cuộc hành trình tuy không dài nhưng vùng đất tươi đẹp và hữu tình này đã để lại trong lòng mỗi người những dấu ấn thật đậm nét.
Xem thêm
Về với sự biết ơn và tấm lòng lành
Bài đăng Người Lao động số Xuân 2024
Xem thêm
Beijing lá phong vàng (1) – Tùy văn Nguyễn Linh Khiếu
Buổi trưa có một đợt tuyết đầu mùa rơi nhẹ. Không ai ngủ được. Người nào cũng háo hức xem tuyết rơi. Các bạn Beijing nói tuyết đầu mùa bao giờ cũng mang may mắn tới mọi người.
Xem thêm
Những đường thẳng không người kẻ
Tác phẩm giải nhất thể loại Tản văn, Giải thưởng Văn học trẻ Đại học Quốc gia TP.HCM lần 2, năm 2023
Xem thêm
Nhớ mẹ - Tạp bút Quốc Tuấn
Ngày tốt nghiệp, tôi được vinh dự đứng trên lên bục nhận thưởng và gửi lại đôi lời tri ân. Tôi đã kể câu chuyện về người mẹ quả cảm, can trường cả đời chống đói khổ để con cái được học hành nên người. Đưa ánh mắt nhìn thầy cô, bạn bè, tôi thấy có sự lặng lẽ cúi đầu, dường như thể hiện niềm trân trọng với người phụ nữ xa lạ đó. Lòng tôi nẩy nở chút tự hào thiết tha.
Xem thêm
Đón xuân, nhớ đến những bài thơ xuân
Xuân đến, Tết về, lòng người hả hê, say mê với cảnh trí xuân và quây quần đón Tết. Đón xuân, đón tết, trước hết, nhiều người lại thích đọc lại thơ xuân.
Xem thêm
Một mùa xuân nho nhỏ - Bút ký của Tạ Vĩnh Hải
Cứ mỗi độ xuân về tết đến, trong cái se sắt của thủa mùa đông, nhìn những mầm non tý tách đâm trồi nảy lộc, hòa trong thanh âm lảnh lót trong veo vẻo như pha lê của cô sẻ quạt, trước con mắt mơ màng, ngơ ngác của thược dược và sự thẹn thùng, e lệ của hồng nhung, khi mấy nàng gió tung tảy kéo chị đào đi chảy hội, nhất là khi giai điệu bài hát “Một mùa xuân nho nhỏ” của nhạc sỹ Trần Hoàn vang lên, là trong tôi bỗng trào dâng những cảm xúc nhói nghẹn nơi con tim, khi nhớ tới những đồng đội xưa, những người đã vào sinh ra tử, cống hiến tuổi thanh xuân và cả những giọt máu hồng, cho cánh đào thêm thắm.
Xem thêm
Chơi chữ Việt Nam nhìn từ bài hát See tình
Dạo này tôi đi Grap hoặc là đi taxi, miễn là tài xế biết tôi là người Trung Quốc sẽ hỏi một câu “ Ủa, em là người Trung Quốc hả? Thế em có biết ca sĩ Chi Pu không? Chị ấy đang tham gia chương trình bên Trung Quốc đấy.”
Xem thêm
Bàn tay của Chúa Trời…
Nguồn: Báo Văn Nghệ - trang 50 số: 2+3+4 (2023) Tết Quý Mão.
Xem thêm
Những vần thơ cánh phượng 
Khoảng giữa năm 2008, một buổi chiều, phòng lễ tân của  báo Sài Gòn giải phóng gọi cho tôi, bảo rằng có một vị khách  tìm tổng biên tập
Xem thêm
Con người miền Nam, Sài Gòn - Bút ký Hà Tuyết Giảo
Nói đến Sài Gòn, chuyện quan trọng nhất là con người miền Nam. Trong ấn tượng đầu tiên của mọi người là con người miền Nam phóng khoáng, có đồng nào xài hết đồng đấy, có một lối sống không suy nghĩ cho ngày mai. Tôi cảm thấy cách nói này khá chủ quan, không công bằng cho người miền Nam. Mỗi người sẽ có một cái cách suy nghĩ và lối sống tùy theo mọi người, một tập thể có thể mang một xu hứng chung nhưng không thể tuyết đối như mọi người nói.
Xem thêm